Phục hồi “công lực” cho PC

Phục hồi “công lực” cho PC

=D>
Những thủ thuật sau đây sẽ giúp bạn phục hồi và tăng sinh lực cho chiếc máy tính yêu dấu của mình để cùng nhau làm việc trong một năm học dài phía trước.
Có rất nhiều cách để “độ” lại máy tính và ở đây chúng ta sẽ chia ra làm hai phần cơ bản là “miễn phí” và “tốn phí” (rất ít thôi).


”Độ” miễn phí

Với cách “độ” miễn phí chúng ta sẽ dùng thủ thuật, phần mềm và thủ thuật với phần cứng.

* Thủ thuật

Một trong những cách giúp máy tính chạy nhanh hơn là tắt các ứng dụng không cần thiết phải tự chạy cùng lúc khi Windows khởi động. Để tắt các ứng dụng này bạn vào Start, chọn Run, gõ vào Msconfig, tại cửa sổ System Configaration Utility bạn chọn mục Startup, tại đây bạn đánh dấu bỏ chọn với những ứng dụng không cần thiết phải khởi động cùng Windows. Trong mùa hè hẳn bạn đã cài nhiều phần mềm giải trí, game, các ứng dụng khác trên máy tính và chính chúng cũng làm máy tính bị chậm đi. Hãy gỡ bỏ hết những phần mềm, game, ứng dụng mà bạn thấy không cần thiết phải để nữa. Tiếp đó bạn hãy tìm và xóa hết những file dữ liệu không còn dùng trên ổ cứng nữa để cho máy tính nhẹ đi.

* Dùng phần mềm

Bạn hãy dùng chương trình CCLeaner để dọn rác cho máy tính của mình, chương trình này có thể xóa các file rác khi bạn truy cập Internet, cài đặt các ứng dụng... Chương trình Advanced Windows Care 2 (miễn phí tại: www.iobit.com) cũng có chức năng xóa rác, xóa các file tạm và sửa các lỗi của Windows rất tiện ích. Một trong những phương pháp hữu ích để giúp máy tính chạy ổn định và không bị chậm hay gặp sự cố là phải dùng phần mềm diệt gián điệp (spyware), virút và tường lửa. Bạn hãy cài đặt các phần mềm miễn phí sau đây cho máy tính của mình: Ad-Aware SE (diệt spyware-www.lavasoft.com), Spybot Search & Destroy (www.spybot.info), AVG Anti-Virus System Free Edition (diệt virút- http://www.grisoft.com/doc/1), Zone Alarm (tường lửa - http://www.zonelabs.com/store/content/home.jsp) và All-in-one Secrectmaker (diệt popup, cookies, spam- http://www.secretmaker.com/index.php?option="comẮfrontpage&Itemid=116)."

* Thủ thuật với phần cứng

Sau một thời gian không làm vệ sinh, chiếc máy tính của bạn hẳn là đã bám rất nhiều bụi bặm. Hãy mở thùng máy ra, dùng cọ nhỏ để quét sạch bụi bám trên các bộ phận, hoặc bạn có thể dùng quạt để thổi bụi trong thùng máy. Tiếp đó bạn hãy dùng cọ nhỏ để quét bụi cho hệ thống bàn phím, đối với chuột dùng bi bạn hãy mở nắp phía sau con chuột ra và cạy đất bám vào các thanh trượt. Sau đó bạn có thể lau lại màn hình máy tính, chỉnh lại các thông số màn hình cho phù hợp.

“Độ” có phí

Với cách “độ” này bạn có thể bỏ ra một ít tiền để nâng cấp về phần cứng, cài đặt các phần mềm mạnh giúp máy tính chạy trơn tru và an toàn hơn.

* Cài phần mềm mạnh

Đầu tiên bạn nên nghĩ đến phần mềm diệt virút, vì hiện nay các virút máy tính ngày càng nguy hiểm và xuất hiện càng nhiều. Bạn có thể chọn phần mềm Bitdefender Pro 9, Bitdefender AVPlus 10 (www.bitdefender.com hoặc mua các đĩa CD cài đặt tại các cửa hàng phần mềm tin học). Đây là chương trình quét virút được xếp hạng nhất trên các bảng xếp hạng hiện nay nên bạn có thể hoàn toàn yên tâm rằng máy tính của mình đã được bảo vệ an toàn. Tiếp đó bạn nên cài đặt phần mềm Ad-Aware Pro (www.lavasoft.com hoặc mua các đĩa CD cài đặt tại các cửa hàng phần mềm tin học). Đây là phần mềm diệt spyware mạnh, có thể diệt được các spyware mới, nguy hiểm tận gốc, giúp máy tính của bạn không bị đánh cắp thông tin, chạy chậm lại. Khi bạn cài đặt các phần mềm mới, vào internet thì máy tính sẽ xuất hiện các lỗi, xuất hiện các file rác... và đây là lúc bạn cần dùng đến TuneUp Utilities 2006 (www.tune-up.com hoặc mua các đĩa CD cài đặt tại các cửa hàng phần mềm tin học). Phần mềm này có chức năng sửa lỗi cho Windows, xóa các file rác, file tạm, hỗ trợ điều chỉnh giao diện hiển thị, quản lí các chương trình tự khởi động cùng Windows, phục hồi dữ liệu rất tiện ích cho người sử dụng máy tính.

* Nâng cấp phần cứng

Một cách giúp máy tính chạy nhanh hơn đó là nâng cấp RAM và ổ cứng. Với số tiền từ 400-800 ngàn đồng bạn có thể mua thêm một thanh RAM mới có dung lượng là 256 và 512MB và gắn thêm vào máy tính để máy chạy mượt hơn. Nếu dữ liệu trên máy tính đã đầy bạn hãy gắn thêm một ổ cứng khác để bổ sung khả năng lưu trữ. Với số tiền từ 700-800 ngàn đồng bạn có thể chọn một ổ cứng Samsung hoặc Seagate có dung lượng từ 40 và 80GB. Và với số tiền từ 70-100 ngàn đồng bạn có thể sắm cho mình một chú chuột quang nhỏ gọn và tiện lợi hơn so với chuột dùng bi rồi đấy.


:compu:

Những nguyên nhân khiến máy tính hoạt động chậm


Có nhiều lý do khiến máy tính chạy chậm nhưng chủ yếu rơi vào 3 vấn đề: thiết kế phần cứng, virus - spyware, hoặc PC gặp trục trặc xuất phát từ chính những biện pháp được áp dụng để sửa hai nguyên nhân trên.

Vấn đề ổ cứng
Tệp tin có dung lượng nhỏ thường được xếp vào vùng “chưa được sử dụng” - khoảng trống còn lại giữa các file. Những file lớn hơn lại bị xẻ nhỏ thành nhiều phần khác nhau, nằm rải rác, lộn xộn và tốn diện tích ổ cứng.

Sự phân đoạn file (fragmentation) càng nhiều, quá trình tập hợp lại thông tin và xếp chúng theo trật tự càng lâu. Hơn nữa, tìm được một vùng trống để lưu dữ liệu cũng mất rất nhiều công sức. Khi đó, tốc độ hoạt động của máy tính sẽ bị giảm xuống, đặc biệt là trong quá trình chuyển đổi menu và truy cập file.

Một trong những biện pháp đơn giản nhất để đối với PC “rùa” nằm ngay trong hệ điều hành Windows: tiện ích Disk Defragmenter và Disk Cleanup, được truy cập qua Start menu/ Accessories/System Tools.

Disk Cleanup kiểm tra ổ để tìm những chương trình không cần thiết như file Internet tạm thời. Chạy phần mềm “dọn dẹp” này mỗi tháng một lần sẽ giúp ổ cứng luôn ngăn nắp.

Disk Defragmenter là chương trình rất đáng tin cậy. Nó phân tích hiện trạng ổ cứng, tối ưu hóa thư mục và tệp tin, sau đó "gom" các bộ phận của file lại và xếp ở vị trí liền kề nhau. Khi đó, khả năng vận hành của PC và tốc độ truy cập file tăng lên đáng kể.

Trong khi đó, gói sản phẩm Norton SystemWorks 2006 (69,99 USD) của Symantec gồm chức năng giảm phân tán (defrag) ổ cứng, xóa mục nhập Windows Registry cũ và sửa những tệp DLL có khả năng gây trục trặc hệ thống. PerfectDisk 7.0 (39,95 USD) của công ty Raxco Software cũng defrag và tập hợp khoảng trống nhằm giúp ổ cứng chạy theo trật tự trong một thời gian dài.

Một trong những thao tác cần thiết là xóa chương trình thừa trước khi sử dụng trình giảm phân tán bằng cách mở Control Panel, chọn tính năng Add/Remove, đánh dấu những ứng dụng không bao giờ dùng và bấm nút Remove.

Phần mềm không cần thiết
Ổ cứng vốn đã lộn xộn, máy tính lại còn phải "còng lưng" trước một danh sách dài những phần mềm được kích hoạt cùng thời điểm PC khởi động. Chúng thường là những chương trình được cài sẵn từ trước do sự thỏa thuận giữa nhà sản xuất PC và các hãng phần mềm.

Rất nhiều phần mềm được cấu hình để hoạt động ngay khi máy tính được bật lên dù khách hàng không hề dùng đến chúng. Ít người để ý tới điều này bởi chúng không hiển thị rõ ràng trên màn hình. Tuy nhiên, chúng có một biểu tượng ở khay hệ thống và cứ yên vị nằm đó chờ ngày được khám phá.

Những chương trình này tiêu tốn rất nhanh nguồn năng lượng của hệ thống. Thông thường, một PC cần khoảng 85 - 90% bộ nhớ trống sau khi khởi động. Nhưng nhiều phần mềm chạy cùng thời điểm bật máy có thể bòn rút tới 50% bộ nhớ trước khi mọi người kích hoạt ứng dụng thực như trình xử lý văn bản hay trình duyệt web.

Để gỡ bỏ những ứng dụng không cần thiết, bấm Start, chọn Run, gõ msconfig và bấm OK. Lệnh này mở ra một công cụ cấu hình hệ thống tích hợp. Trong thanh Start-Up, lựa chọn chương trình muốn tắt, sau đó bấm OK. Lặp lại quá trình này nếu muốn một ứng dụng vừa gỡ hoạt động trở lại mỗi khi mở máy tính.

Virus và spyware
Virus, spyware (phần mềm gián điệp) và adware (phần mềm quảng cáo) cũng là một lý do khiến máy tính hoạt động "như rùa bò". Thuật ngữ “spyware” ám chỉ những chương trình chuyên xen vào hoạt động của PC như âm thầm thu thập thông tin cá nhân về người dùng hay cấu hình lại máy tính. Trong khi đó, “adware” chỉ phần mềm được các công ty quảng cáo hỗ trợ, còn “malware” là chương trình nguy hiểm (virus, sâu, Trojan…) gây trở ngại hoặc phá hỏng các ứng dụng PC.

Để bảo vệ hệ thống trước nguy cơ trên, người dùng thường phải cài thêm công cụ chống spyware, tường lửa hoặc bộ lọc spam… Những biện pháp bảo mật đó có thể làm giảm 15% tốc độ vận hành của máy tính.

“Máy tính hoạt động chậm do phần mềm nguy hiểm chạy trên nền sau của PC, nhưng cũng một phần vì các công cụ an ninh có dung lượng quá lớn”, Leon Rishniw, Phó giám đốc kỹ thuật của hãng bảo mật máy tính CloudMark (Mỹ), nhận xét. “Ngoài ra, nhiều ứng dụng bên thứ ba, như chương trình chia sẻ ngang hàng, không chỉ có chất lượng kém mà còn cài spyware và những thành tố khó xóa bỏ khác vào hệ thống”.

Mọi người chỉ cần cài một chương trình bảo vệ bởi việc sử dụng 2 - 3 phần mềm cùng lúc có thể làm gián đoạn những ứng dụng khác. Riêng spyware là một chương trình phức tạp và dễ bị bỏ sót, người dùng nên chạy thêm một công cụ nữa.

Để giảm nguy cơ và tăng tốc độ máy tính, mọi người nên quét hệ thống ít nhất một lần mỗi ngày. Hai công cụ miễn phí và được đánh giá cao hiện nay là SpyBot và Ad-Aware của Lavasoft. Ngoài ra Microsoft AntiSpyware Beta 1 cũng hỗ trợ bảo vệ hệ thống theo thời gian thực.

Bên cạnh đó, có thể kể đến một số phần mềm như SpySweeper của Webroot (29,95 USD), ZoneAlarm Internet Security Suite 6.0 (69,95 USD) vad Panda Platinum Internet Security 2005 (79,95 USD)...

Thủ thuật bảo vệ ổ cứng và tăng tốc ổ cứng

Khôi phục đơn giản

Windows Recovery Console (WRC) trong Windows XP thực sự là một công cụ rất an toàn hiệu quả và dễ sử dụng. Đây là một công cụ chạy trên một môi trường khá giống với DOS, cho phép bạn có thể sao chép dữ liệu tệp tin, sửa chữa những lỗi trong phần khởi động (boot sector)… mà không cần phải khởi động hệ điều hành. Lấy ví dụ, nếu Windows của bạn không thể khởi động bạn có thể khởi động WRC và sử dụng tính năng sửa chữa lỗi khởi động hoặc dùng lệnh “fixmbr” với hy vọng sẽ sửa được mọi lỗi phát sinh.

Để khởi động Recovery Console, bạn hãy đưa đĩa CD cài đặt Windows XP vào ổ CD rồi khởi động lại máy tính – chú ý bạn phải chắc chắn máy tính của bạn có thể khởi động từ ổ CD. Khi trình cài đặt Windows XP xuất hiện bạn hãy bấm phím R để khởi động ứng dụng. Khi bạn thấy hiện ra “Windows NT Boot Console Command Interpreter” thì hãy bấm phím số 1 hoặc bất kỳ phím gì mà bản cài đặt hệ điều hành của bạn gợi ý ra rồi sau đó bấm phím Enter, nhập mật khẩu đăng nhập Administrator.

WRC sử dụng nhiều lệnh tương tự như trong Command Prompt. Bạn hoàn toàn có thể sử dụng các lệnh như attrib, cd, copy, del, dir, exit, md, ren, rd, set, và type tương tự như trong DOS.

Tuy nhiên, Recovery Console vì mục đích bảo mật nên thường không cho phép bạn có quyền truy nhập vào một số thư mục trên ổ cứng của bạn. Nếu bạn không gỡ bỏ những hạn chế này trước – nên gỡ bỏ khi hệ điều hành của bạn còn đang hoạt động bình thường – thì sẽ khó có thể thực hiện việc sao chép hay bất kỳ tác vụ nào với những thư mục này.

Để gỡ bỏ những hạn chế này bạn hãy thực hiện tác vụ sau khi hệ điều hành của bạn còn hoạt động bình thường. Bạn vào trình quản lý Local Security Settings bằng cách vào Run và nhập lệnh “secpol.msc” hoặc vào Start | Setting | Control Panel | Administrator Tools | Local Security Settings, sau đó chuyển đến mục Security Settings | Local Policies | Security Options, nhắp đúp chuột lên mục Recovery Console: Allow floppy copy and access to all drives and all folders item rồi chọn Enabled là xong.

Lần khởi động kế tiếp nếu Windows không khở động thì bạn hãy khởi động WRC rồi nhập vào dòng lệnh “set AllowAllPaths = true” rồi ấn Enter.

Tăng tốc ổ cứng và giảm nguy cơ hỏng hóc

Khi mà ổ cứng của ngày càng đầy lên, hệ điều hành sẽ “nhét” những tệp tin dữ liệu mới lên ổ cứng vào bất kỳ chỗ nào còn khoảng trống. Đôi khi khi có những tệp tin sẽ bị chia ra thành rất nhiều những phần nhỏ khác nhau để cho phù hợp với dung lượng khoảng trống còn lại trên ổ đĩa. Nếu có quá nhiều tệp tin bị chia nhỏ - hay còn gọi là phân mảnh – thì không những ổ cứng của bạn mà cả hệ điều hành của bạn đều sẽ bị chậm đi rất nhiều không những thế mà còn tăng nguy cơ bị mất dữ liệu.

Giải pháp ở đây là bạn có thể sử dụng công cụ dọn phân mảnh của hệ điều hành Disk Defragmenter bằng cách vào Start | All Programs | Accessories | System Tools rồi chọn ổ đĩa bạn muốn “dọn dẹp” nhấp Ok rồi ngồi chờ.

Tuy nhiên, có một số tệp tin mà bạn không thể di chuyển được trong quá trình thực hiện dọn dẹp phân mảnh ổ cứng. Những tệp tin này vẫn bị phân mảnh ngay cả sau khi bạn đã chạy Disk Defragmenter. Hầu hết các tệp tin dữ liệu này là Master File Table (MFT) hoặc SWAP (RAM ảo).

Cách duy nhất là dọn dẹp các tệp tin SWAP là phải xoá những tệp tin này trước khi sử dụng công cụ Disk Defragmenter – tuy nhiên bạn hãy cẩn thận chắc chắn rằng hệ thống của bạn có ít nhất 256MB RAM thì mới có thể bỏ tệp tin SWAP đi được.

Để bỏ tệp tin SWAP bạn hãy vào Control Panel | System | Advanced tab | Performance Settings | Advanced tab | Change. Tại mục Virtual Memory bạn chọn “No paging file” nhắp vào Set rồi OK là xong. Giờ bạn hãy thực hiện công việc dọn dẹp phân mảnh ổ cứng. Sau khi đã dọn dẹp xong bạn hãy vào lại mục Virtual Memory thiết lập thông số cho RAM ảo của bạn. Tăng RAM ảo có thể giúp hệ thống của bạn tăng tốc. Nếu còn dư ổ cứng thì bạn hãy đặt Initial size là 500Mb và Maximum size là 2048MB thì không những ổ cứng mà cả những tệp tin MP3 sẽ nghe hay hơn rất nhiều.

Còn đối với những tệp tin MFT - những tệp tin hệ thống chỉ có mặt trên các ổ cứng định dạng NTFS – thì không thể di chuyển được. Khi mà ổ cứng của bạn lưu càng nhiều dữ liệu thì các tệp tin MFT cũng tăng dung lượng và bị phân mảnh. Tuy nhiên, nói như thế không có nghĩa là bạn không thể di chuyển được chúng, một thủ thuật sửa Registry sẽ giúp bạn giải quyết được vấn đều này. Bạn vào Run và gõ lệnh regedit để mở trình biên tập Registry. Sau khi trình biên tập Registry khởi động bạn hãy tìm đến khoá HKEY_ LOCAL_MACHINE\SYSTEM\CurrentControlSet\Control\Fil esystem rồi nhắp đúp lên khoá NtfsMftZoneReservation bên phía tay phải và nhập giá trị trong khoả từ 2 đến 4 vào đó – giá trị mặc định là 1 tương đương với 12,5% dung lượng ổ cứng dành cho tệp tin MFT, giá trị 2-3 là là từ 25-37,5% và 4 là 50%. Đóng trình biên tập Registry rồi khở động lại hệ thống của bạn.

Tìm kiếm sự đơn giản

Ổ cứng của bạn sẽ thực sự chạy nhanh và ổn định hơn rất nhiều nếu còn nhiều khoảng trống. Bạn đã back-up lại dữ liệu, mã hoá và tối ưu hoá dữ liệu của mình nhưng vẫn còn có nhiều việc phải làm.

Việc thứ nhất là dọn dẹp mọi chương trình ứng dụng không cần thiết, dọn dẹp những phần mềm gián điệp nguy hiểm, virus máy tính…

Tiếp theo là việc dọn dẹp những tệp tin dữ liệu không cần thiết trên các ổ cứng. Bạn hãy vào Start | All Programs | Accessories | System Tools | Disk Clean-up để bỏ hết những tệp tin thừa, tệp tin tạm thời,…

Qua bài viết này chúng tôi chỉ xin đề cập đến ở đây những khía cạnh cơ bản nhất giúp bạn có thể tăng tốc phần nào hệ thống và bảo vệ dữ liệu cũng như ổ cứng của bạn.

:compu: