Jimi Hendrix - Huyền thoại Guitar

http://upload.wikimedia.org/wikipedi...miHendrix2.jpg


Jimi Hendrix tên thật là Johnny Allen Hendrix, sinh ngày 27/11/1942. Seatle, Washington, USA; mất ngày 18/9/1970 ở Luân Đôn, Anh. (Cha anh sau này đổi tên anh thành James Marshall Hendrix). Anh được coi là tay guitar xuất sắc nhất trong số các rock guitarists. Là một trong những người có ảnh hưởng nhất trong âm nhạc, anh đã thể hiện tài năng không thể sánh kịp trong nghệ thuật trình diễn guitar điện. Tự học đàn (với bất lợi lớn là thuận tay trái), mỗi ngày anh ngồi hàng giờ liền loay hoay với các băng ghi âm của các nghệ sĩ southern-blues, từ Robert Johnson đến BB King. Nhạc sĩ đầy khát vọng này đã tham gia một vài band R&B ở địa phương thời học sinh trước khi anh ghi danh vào binh đoàn lính dù Airborne Division 101. Cũng trong thời gian này anh gặp được Billy Cox, người sau đó cộng tác rất nhiều với anh trong suốt sự nghiệp âm nhạc. Hai người này cùng nhau lập ra band King Kasuals - 1 band rất được yêu thích trong quân đội và sau này vẫn được mến mộ khi họ trở lại cuộc sống của những người dân thường.

[YOUTUBE]P5BOf-8vHoY[/YOUTUBE]
Jimi biểu diễn Johnny B. Goode, 3 tháng rưỡi trước khi qua đời
Lão đánh bằng răng kìa, dễ sợ thật

Hendrix xuất ngũ tháng 7/1962 sau khi bị vỡ mắt cá chân trái. Anh bắt đầu phụ diễn trong các tour The Impressions, Sam Cooke và Valentinos. Anh tham gia nhiều hơn trong The Isley Brothers, Little Richard, và King Curtis, có tham gia ghi âm nhưng không thể đáp ứng được những yêu cầu việc biểu diễn đòi hỏi.

Những kinh nghiệm và nghệ thuật trình diễn sân khấu có được trong suốt giai đoạn khởi đầu này tỏ ra rất cần thiết để Hendrix tiếp tục phát triển. Năm 1965, Hendrix sống ở New York. Tháng 11 anh cùng ca sỹ nhạc soul Curtis Knight kí hợp đồng khắc nghiệt với nhà quản lí của Curtis là Ed Chaplin. Quyết định thiếu sáng suốt này đã quay lại ám chàng nghệ sỹ này. Tháng 6/1966 Hendrix (lúc này lấy tên là Jimmy James) lập band lúc đầu lấy tên là the Rainflowers, sau đó đổi thành Jimmy James and the Blue Flames. Band gồm 4 thành viên, trong đó có Randy California (người sau này là thành viên của Spirit). Một lần band được mời đến biểu diễn ở Café Wha? ở Greenwich Village, hôm đó Chas Chandler (bass của the Animals) cũng được mời đến xem. Chandler ngay lập tức nhận ra tài năng khác thường của Hendrix và thuyết phục anh đi Luân Đôn để tìm kiếm cơ hội phát triển.

Tháng 9/1966 Hendrix đến Anh. Chandler trở thành đồng quản lí của anh cùng với Mike Jeffries và ngay lập tức tổ chức tuyển thành viên lập nhóm cho Hendrix. 2 người được chọn là bassist Noel Redding (sinh ngày 25/12/1945, Folkestone, Kent, Anh; mất ngày 11/5/2003, Clonakilty, Ireland; anh này lúc đó mới bị loại trong đợt dự tuyển vào band The New Animals) và drummer John “Mitch” Mitchell (sinh ngày 9/7/1947, Ealing, Middlesex, Anh, trước chơi cho The Riot Squad và Blue Flames).

Tháng 10/1966 nhóm mới này với tên The Jimi Hendrix Experience bắt đầu biểu diễn ở Evereux, Pháp. Khi trở về Anh, họ thực hiện 1 loạt các buổi biểu diễn thu hút cả Pete Townshend và Eric Clapton đến xem. Tháng 12 nhóm phát hành single đầu tiên “Hey Joe” và lọt vào bảng xếp hạng UK Top 10, tạo động lực cho họ phát hành single tiếp theo là “Purple Haze”. Trong các chuyến lưu diễn, các cây Fender Stratocaster và bộ Marshall Amplifier được tận dụng hết công suất hết đêm này sang đêm khác trong khi nhóm ngày càng nổi tiếng với các buổi trình diễn live hay hiếm có. Lúc này Hendrix khai thác văn hoá người da đen và khả năng của chính mình đã đem lại phong cách trình diễn git đáng kinh ngạc và những “cuộc bắn phá” thính giác khán giả 1 cách ngoạn mục.

Trong các buổi biểu diễn, Hendrix xuất hiện với mái tóc xù dài, bộ dạng mảnh khảnh trong trang phục hình cầu vồng màu sáng. Mặc dù chưa bao giờ được chỉ định là ca sỹ nhưng giọng ca của Hendrix lại rất hiệu quả. Và dù bắt nguồn từ blues nhưng kĩ thuật git của Hendrix đem lại nhiều xúc cảm hơn bất kì tay guitar nào lúc bấy giờ có thể. Nhịp điệu gãy gọn trong những câu solo có tiết tấu cùng với sự sáng tạo khéo léo trên nền kĩ thuật vững chắc - distortion, feedback và sheer volume (âm thanh không pha trộn) - đã tạo nên phong cách riêng của Hendrix.

[YOUTUBE]E2IaXVyms6Y[/YOUTUBE]
Voodoo Child, No Slight Return!!!
Cảm ơn Hendrix

Sự nổi tiếng của anh còn được tạo nên bởi các phần trình diễn trong đó Hendrix sử dụng cây guitar thuần thục như chính 1 bộ phận cơ thể của mình. Anh đánh git sau lưng, giữa 2 chân, hoặc thể hiện sexual ecstasy, trên sàn. Những phần trình diễn đó đã gây xôn xao dư luận, đặc biệt là giới cấp tiến, cho rằng anh đã trở thành 1 “Bác Tom” làm những trò lừa bịp để lấy lòng khán giả da trắng, buộc tội anh đã chối bỏ những hình tượng đã được tạo dựng từ các thế hệ nghệ sỹ da đen, từ Charley Patton cho đến “T-Bones” Walker.

Tiếng bass sạch và gọn của Redding đã trở thành xương sống cho những ứng tác của Hendrix trong khi drums của Mitchell với sự điêu luyện bản năng cũng đem lại một nền hoàn hảo làm nổi bật Hendrix. Album debut đáng kinh ngạc được phát hành với các nhìn tiên tri trong “I don’t live today” đến âm hưởng blues của “Red House” và chất funk trong “Fire” và “Foxy lady”. Tháng 6/1967, Hendrix trở về Mĩ để tham gia Monterey Pop Festival. Phần trình diễn của anh làm thoả mãn cả thính giác và thị giác của khán giả, và lên đến đỉnh điểm là khi anh liên tiếp chơi git bằng răng, sau đó đốt cháy cây đàn bằng xăng dùng cho bật lửa. Giờ đây anh được đón tiếp trọng thể ở quê nhà, và sau 1 tour dở hơi phụ cho The Monkees, The Experience đã có lượng khán giả đáng nể trong giới nghệ sĩ mới nổi ở Mĩ.

Album Axis: Bold As Love cho thấy khả năng về lyric của anh, đáng chú ý là tựa và sự ảnh hưởng của jazz trong “Up from the skies”. “Little Wing” - 1 bản tình ca tinh tế tràn ngập trong tiếng guitar trễ nải đã mang lại 1 phối cảnh êm đềm, gần gũi với tính cách dè dặt của Hendrix trong đời thường. Album được phát hành tháng 12/1967, kết thúc 1 năm thắng lợi cả về nghệ thuật và thương mại. Thế nhưng chỉ trong vòng vài tháng sự bình yên mỏng manh ấy bắt đầu bị phá vỡ. Tháng 1/1968, The Experience gần như kiệt sức sau tour vòng quanh nước Mĩ với 54 buổi diễn trong vòng 47 ngày! Lúc này Hendrix bắt đầu mệt mỏi với hình ảnh của một gã hoang dã - hình ảnh đã mang lại cho anh sự chú ý ban đầu, nhưng những khán giả thích thú những mánh khoé thu hút kia lại nghĩ là Hendrix thiếu tự tin. Là 1 nghệ sĩ bốc đồng Hendrix không thể kìm nén mình trình diễn theo sự sắp đặt sẵn, trong khi đó quan hệ của anh với Redding cũng bắt đầu trở nên căng thẳng khi tay bass này nổi dậy chống lại những khuôn mẫu dựng sẵn cho anh ta. Album chính thức cuối cùng của The Experience được phát hành tháng 10/1968. Album đôi đầy phóng túng này mới đầu bị chỉ trích là bê tha, nhưng đến nay lại được thừa nhận là một trong những album hay nhất của The Experience. Album thể hiện mong muốn của Hendrix nhằm nới rộng giới hạn của 1 nhóm 3 cây, và album đã có sự góp mặt của các thành viên của Traffic (Chris Wood và Steve Winwood) và Jefferson Airplane (Jack Casady) trong 1 vài ca khúc.

Trong album Electric Ladyland có 2 ca khúc lọt vào UK hits là “Burning of the midnight lamp” và “All along the watchtower”. “All along the wacthtower” sau đó được Bod Dylan hát lại trong live tour 1974 của anh – Dylan đã thể hiện đặc biệt ấn tượng và đã nhận được sự hưởng ứng khi được phối lại theo phong cách của Hendrix.

Mặc dù vậy sự nghiệp âm nhạc và cuộc sống riêng tư cảu Hendrix cũng không tránh khỏi những rắc rối. Anh bị bắt ở Toronto vì cất giữ ma tuý, và dù vụ này không bị khởi tố nhưng vẫn phủ đám mây mù trong suốt năm 1969. Trong khi đó, Chas Chandler rút khỏi hợp đồng làm quản lý, và mặc cho Redding đã cố gắng xả stress bằng cách tham gia thêm 1 band là Fat Mattress, mâu thuẫn giữa anh và Hendrix lúc bấy giờ là “bất khả hoà giải”. The Experience chơi buổi cuối cùng vào ngày 29/6/1969; Hendrix sau đó thành lập Gypsies Sons and Rainbows với Jerry Velez (cả 2 anh này chơi bộ gõ). Band này đã chơi hạ màn cho Woodstock Festival, trong đó Hendrix đã chơi bản “Star-spangled Banner” đầy danh tiếng. Tuy nhiên bị 1 số nhà phê bình coi đây là 1 tuyên bố chính trị, Hendrix ngày càng chịu nhiều áp lực do nhiều nguyên nhân khác nhau.

Tháng 10/1969 Hendrix lại thành lập 1 nhóm toàn da màu: Band of Gypsies với Cox và drummer Buddy Miles - với ý định làm nổi bật khuynh hướngPhi – Mĩ trong âm nhạc của anh.

Nhóm 3 cây này phát hành album đầu tiên vào ngày 31/12/1969, thế nhưng tiềm năng của nó lại bị làm hỏng do lối chơi trống nhàm chán và tầm thường của Miles cũng như những thành phần thiếu óc tưởng tượng khác. Album được phát hành với tựa là Band of Gypsies, và dù có ca khúc xuất sắc “Machine Gun”, album không nhất quán này cũng chỉ được phát hành nhằm lấy lòng tay quản lý cũ là Chaplin, người giữ bản quyền theo hợp đồng trước đây. The Band of Gypsies tan rã chỉ sau 3 buổi biểu diễn và Hendrix bắt đầu tập trung nỗ lực mở phòng thu Electric Ladyland của mình. Sau đó anh bắt tay vào làm 1 album đôi khác: First Rays of the New Rising Sun (album này được phát hành năm 1997), và sau đó tiếp tục biểu diễn với Cox và Mitchell. Các buổi hoà nhạc cuối cùng của anh gây thất vọng lớn khi chủ ý của người nghệ sĩ và sự mong đợi của khán giả ngày càng khác biệt nhau. Anh xuất hiện lần cuối cùng ở Anh trong The Isle of Wight Festival với phần trình diễn làm say mê khán giả - điều này đã giúp giảm khoảng cách giữa anh và khán giả trong những buổi biểu diễn trước. Hendrix trở lại Luân Đôn sau chuyến lưu diễn ngắn ở các nước khác ở Châu Âu. Ngày 18/9/1970 bạn gái của Hendrix là Monica Dannemann hoảng hốt khi không thể nào lay anh thức dậy được. Cô gọi xe cấp cứu thế nhưng Hendrix đã chết trước khi xe kịp đến bệnh viện.

Điều tra đã đưa ra kết luận mở là cái chết của anh là do bị ngạt khi nôn mửa. Eric Burdon lúc đó tuyên bố đang cầm trong tay lá thư tuyệt mệnh của Hendrix nhưng điều này chưa bao giờ được xác nhận.

2 album được phát hành sau khi anh chết là “Cry of Love” và “Rainbow bridge”, mix các phần ghi âm cuối cùng của Hendrix với những ghi âm trước đây của anh. Trong 2 album này, 1 số ca khúc được thực hiện hợp lí, nhưng rất nhiều ca khúc khác lại lộn xộn, thu trong điều kiện không chính xác, trình bày sai và đặt tựa cũng sai. Sự mất cân đối này sau đó được giải quyết bằng cách phát hành những ghi âm lưu trữ.

Tháng 11/1993, album tribute Stone Free được phát hành với 1 danh sách những nghệ sĩ lừng danh như The Pretenders, Eric Clapton, Jeff beck, Pat Metheny và Nigel Kenedy - một di chúc nhỏ cho những ảnh hưởng lớn lao mà Hendrix đã tạo ra và sẽ tiếp tục có ảnh hưởng với tư cách là 1 tay guitar rock sáng tạo nhất của mọi thời đại. Những tranh chấp về quyền sở hữu những bản ghi âm của anh đã kéo dài nhiều năm và cuối cùng cũng được giải quyết vào tháng 1/1997 khi gia đình Hendrix giành lại bản quyền từ tay Alan Douglas. Điều này có được là nhờ sự giúp đỡ tài chính của đồng sáng lập Microsoft là Paul Allen, cũng là người tài trợ cho việc xây dựng Bảo tàng Jimi Hendrix sắp tới ở Seatle.

Năm 1997, 1 chương trình tái phát hành có bao gồm 1 số ca khúc lấy từ album Electric Ladyland, mục lục tái phát hành Experience/MCA records hiện nay là bản duy nhất. Ngoài ra di sản Hendrix để lại còn là những ảnh hưởng của anh đối với các thế hệ nhạc sĩ. Vô số nghệ sĩ guitar đã bắt chước kĩ thuật của anh, nhưng ít ngưới có thể thuần thục được và chưa có ai có thể sánh ngang tầm anh. Cây guitar điện trên tay Hendrix đã trở thành 1 phần cơ thể của anh và đưa anh lên hàng trụ cột vĩ đại nhất không thể chinh phục.