Để có một truyện ngắn hay?

Không có giới hạn nào về các loại nhân vật: nam nữ, giàu nghèo, già trẻ... đều có thể có mặt. Điều quan trọng là các nhân vật trong truyện cũng có những tình cảm y như độc giả: vui, buồn, thất vọng, đau khổ, hoan lạc và tình yêu.

* Tìm hiểu nhân vật

Các nhân vật có thể là chính hoặc phụ, và tĩnh (không thay đổi) hoặc động (thay đổi). Nhân vật ngự trị toàn câu chuyện là nhân vật chính.

Tuy nhiên, đừng bị lạc lối - bạn có thể không hề thấy nhân vật chính của truyện. Và nhân vật chính không nhất thiết phải là nhân vật động. Cô Emily trong Một bông hồng cho Emily không thay đổi gì cả dù cô ta là nhân vật chính.

Độc giả có thể tìm hiểu nhân vật qua nhiều khía cạnh, như đặc điểm ngoại hình, đối thoại, hành động, y phục, ý kiến và quan điểm.

Không có giới hạn nào về các loại nhân vật: nam nữ, giàu nghèo, già trẻ... đều có thể có mặt. Điều quan trọng là các nhân vật trong truyện cũng có những tình cảm y như độc giả: vui, buồn, thất vọng, đau khổ, hoan lạc và tình yêu.

Như Nathaniel Hawthorne có nói: “Phúc thay cho các tình cảm cho dù chúng đen tối hay trong sáng.” Các tình cảm có thể cho thấy các động cơ của những nhân vật tạo nên câu chuyện.

* Bối cảnh

Eudora Welty nói: “Mỗi câu chuyện có thể là một chuyện khác, và không nhận ra được nếu các nhân vật và diễn biến nằm trong một nơi khác... Tác phẩm hư cấu tùy thuộc nhiều vào nơi chốn. Nơi chốn là giao lộ của các tình huống, là cơ sở biện minh cho các câu hỏi cái gì đã xảy ra, ai ở đó, ai sẽ xuất hiện...”

Các tác giả mô tả thế giới mà họ biết. Hình ảnh, âm thanh, màu sắc và kết cấu... tất cả được vẽ ra bằng chữ y như một họa sĩ tạo hình ảnh trên khung vải vậy. Tác giả tưởng tượng ra một câu chuyện xảy ra tại một nơi chốn vốn bắt nguồn từ tâm trí của họ. Không gian cho các hành động trong truyện, cùng với thời điểm chúng xảy ra, chính là bối cảnh.

Bối cảnh được tạo ra bằng ngôn ngữ. Chúng ta biết được ít hay nhiều chi tiết là tùy tác giả. Nhiều tác giả đã dành rất nhiều chi tiết cho độc giả tùy ý tưởng tượng.

* Bối cảnh cho ta biết gì ?

Trong Một bông hồng cho Emily người kể chuyện mô tả cẩn thận ngôi nhà cô Emily đang sống. Mô tả này giúp ta hình dung ra một thị trấn đang suy tàn ở bang Mississippi thuộc miền Nam sau Nội chiến Mỹ. Chúng ta cũng nhờ đó mà biết quyết tâm không chịu thay đổi của cô Emily.

Đó là một tòa nhà lớn, bề thế, từng quét vôi trắng, có nhiều chi tiết trang trí, xây theo phong cách của thập niên 1870, nằm trên con đường từng một thời sang trọng nhất. Nhưng các xưởng ô tô và máy tách hạt bông vải đã bành trướng và đào thải ngay cả những cái tên từng một thời huy hoàng của khu này; chỉ còn lại tòa nhà của Emily, giữ vững sự suy tàn dai dẳng của nó bên những cỗ xe chở bông vải và trạm xăng - một thứ ngứa mắt trong nhiều thứ ngứa mắt.

Sau đó chúng ta đi vào tòa nhà, và sau cùng bước vào một căn phòng. Các chi tiết bề ngoài của bối cảnh gắn liền với các giá trị, lí tưởng và thái độ của miền đất đó ở những thời điểm khác nhau.

Bối cảnh có thể tạo thêm chiều kích mới cho ý nghĩa, phản ảnh tính cách và hiện thân cho chủ đề.

* Chủ đề

Một cách chính xác thì cái thứ khó nắm bắt và được gọi là chủ đề là cái gì?

Chủ đề của một ngụ ngôn là bài học đạo đức của nó. Chủ đề của một dụ ngôn là ý nghĩa giáo huấn của nó. Chủ đề của một tác phẩm hư cấu là quan điểm của nó về cuộc đời và cách sống của con người.

Trong tác phẩm hư cấu, chủ đề không có ý hướng giáo dục hay thuyết giảng. Thực tế, nó không hề được trình bày trực tiếp cho ta. Bạn rút được nó từ các nhân vật, hành động và bối cảnh làm nên câu chuyện. Nói cách khác, bạn phải tự mình tìm ra chủ đề.

Công việc của tác giả là truyền thông trên một nền tảng chung với độc giả. Tuy những điều bạn từng trải nghiệm có thể khác với các chi tiết trong truyện, nhưng các chân lí nền tảng đàng sau truyện có thể chính là mối nối kết mà cả bạn lẫn tác giả đều đang tìm kiếm. ]

* Việc tìm chủ đề

Có nhiều cách để khám phá chủ đề trong một truyện ngắn:

- Đọc kĩ tựa truyện: đôi khi nó cho bạn biết rất nhiều về chủ đề.

- Chú ý những kiểu mẫu hay biểu tượng lặp đi lặp lại. Đôi khi chúng dẫn bạn tới chủ đề.

Có những ẩn dụ nào trong suốt truyện?

Những chi tiết và điểm đặc thù trong truyện là gì? Chúng có thể có ý nghĩa gì lớn hơn không?

Hãy nhớ rằng chủ đề, diễn biến cốt truyện và cấu trúc truyện là gắn chặt với nhau, cái này cho biết và phản ảnh cái khác. Và cũng phải ý thức rằng một chủ đề mà ta xác định cho truyện không bao giờ giải thích trọn vẹn cái truyện đó. Nó chỉ là một thành phần tạo thành một tổng thể.