AMERICAN PIE - DON MCLEAN
A long, long time ago...
I can still remember
How that music used to make me smile.
And I knew if I had my chance
That I could make those people dance
And, maybe, they’d be happy for a while.
But February made me shiver
With every paper I’d deliver.
Bad news on the doorstep;
I couldn’t take one more step.
I can’t remember if I cried
When I read about his widowed bride,
But something touched me deep inside
The day the music died.
So bye-bye, miss american pie.
Drove my chevy to the levee,
But the levee was dry.
And them good old boys were drinkin’ whiskey and rye
Singin’, "this’ll be the day that I die.
"this’ll be the day that I die."
Did you write the book of love,
And do you have faith in God above,
If the Bible tells you so?
Do you believe in rock ’n roll,
Can music save your mortal soul,
And can you teach me how to dance real slow?
Well, I know that you’re in love with him
`cause I saw you dancin’ in the gym.
You both kicked off your shoes.
Man, I dig those rhythm and blues.
I was a lonely teenage broncin’ buck
With a pink carnation and a pickup truck,
But I knew I was out of luck
The day the music died.
I started singin’,
"bye-bye, miss american pie."
Drove my chevy to the levee,
But the levee was dry.
Them good old boys were drinkin’ whiskey and rye
And singin’, "this’ll be the day that I die.
"this’ll be the day that I die."
Now for ten years we’ve been on our own
And moss grows fat on a rollin’ stone,
But that’s not how it used to be.
When the jester sang for the king and queen,
In a coat he borrowed from james dean
And a voice that came from you and me,
Oh, and while the king was looking down,
The jester stole his thorny crown.
The courtroom was adjourned;
No verdict was returned.
And while lennon read a book of marx,
The quartet practiced in the park,
And we sang dirges in the dark
The day the music died.
We were singing,
"bye-bye, miss american pie."
Drove my chevy to the levee,
But the levee was dry.
Them good old boys were drinkin’ whiskey and rye
And singin’, "this’ll be the day that I die.
"this’ll be the day that I die."
Helter skelter in a summer swelter.
The birds flew off with a fallout shelter,
Eight miles high and falling fast.
It landed foul on the grass.
The players tried for a forward pass,
With the jester on the sidelines in a cast.
Now the half-time air was sweet perfume
While the sergeants played a marching tune.
We all got up to dance,
Oh, but we never got the chance!
`cause the players tried to take the field;
The marching band refused to yield.
Do you recall what was revealed
The day the music died?
We started singing,
"bye-bye, miss american pie."
Drove my chevy to the levee,
But the levee was dry.
Them good old boys were drinkin’ whiskey and rye
And singin’, "this’ll be the day that I die.
"this’ll be the day that I die."
Oh, and there we were all in one place,
A generation lost in space
With no time left to start again.
So come on: jack be nimble, jack be quick!
Jack flash sat on a candlestick
Cause fire is the devil’s only friend.
Oh, and as I watched him on the stage
My hands were clenched in fists of rage.
No angel born in hell
Could break that satan’s spell.
And as the flames climbed high into the night
To light the sacrificial rite,
I saw satan laughing with delight
The day the music died
He was singing,
"bye-bye, miss american pie."
Drove my chevy to the levee,
But the levee was dry.
Them good old boys were drinkin’ whiskey and rye
And singin’, "this’ll be the day that I die.
"this’ll be the day that I die."
I met a girl who sang the blues
And I asked her for some happy news,
But she just smiled and turned away.
I went down to the sacred store
Where I’d heard the music years before,
But the man there said the music wouldn’t play.
And in the streets: the children screamed,
The lovers cried, and the poets dreamed.
But not a word was spoken;
The church bells all were broken.
And the three men I admire most:
The father, son, and the holy ghost,
They caught the last train for the coast
The day the music died.
And they were singing,
"bye-bye, miss american pie."
Drove my chevy to the levee,
But the levee was dry.
And them good old boys were drinkin’ whiskey and rye
Singin’, "this’ll be the day that I die.
"this’ll be the day that I die."
They were singing,
"bye-bye, miss american pie."
Drove my chevy to the levee,
But the levee was dry.
Them good old boys were drinkin’ whiskey and rye
Singin’, "this’ll be the day that I die."
Trong cách nói của người Mỹ, cụm từ "American Pie" được sử dụng để nói đến những gì tốt đẹp hoặc đặc sắc mang tính quốc hồn quốc tuý của nước Mỹ. Nhạc rock and roll là một góc trong chiếc bánh Mỹ ngon lành ấy. Vì thế khi một tai nạn xảy ra cướp đi sinh mạng cuả một lúc ba nhân vật góp phần tạo nên rock and roll ở buổi đầu, Don McLean, ca sĩ nhạc folk của Mỹ đã viết nên ca khúc "American Pie" như một lời tri ân đối với mẩu bánh quí giá mang tên rock and roll ấy. Cái ngày mà chiếc máy bay chở Ritchie Valens, Big Bopper và Buddy Holly lâm nạn đã được Don McLean bất tử hoá trong ca khúc của mình như "ngày mà âm nhạc đã chết đi"
Don McLean sáng tác "American Pie" khoảng năm 1969, tức là 10 năm sau cái chết của bộ ba Buddy Holly như một lời tưởng niệm muộn màng. Đây là một ca khúc khá dài, đến hơn 8 phút với phần giai điệu và hoà âm khá đơn giản, nhưng đối với nhiều người Mỹ, đây là một ca khúc đầy tự hào. Thậm chí có người còn cho rằng "American Pie " xứng đáng được sử dụng làm quốc ca của Mỹ. Những người đã tuyên bố như thế không phải không có cái lí của họ. "American Pie" có thể xem là một bản tóm tắt của lịch sử nước Mỹ từ cuối thập niên 50 đến đầu thập niên 70 một cách khá chi tiết đồng thời cũng đề cao những giá trị văn hoá của người Mỹ . Don McLean, tác giả ca khúc này hầu như rất ít khi tiết lộ về hoàn cảnh sáng tác hoặc những hình ảnh ẩn dụ mà ông sử dụng trong ca khúc. Don McLean cho rằng : "Đây là một ca khúc đầy chất thơ mà mọi sự bình luận hoặc phân tích sẽ làm mất đi vẻ đẹp của nó" Tuy nhiên không vì vậy mà các fan hâm mộ không ra sức tìm cách làm sáng tỏ những bí mật của chiếc bánh Mỹ đầy bí ẩn này.
1/ Lời tưởng niệm đối với Ritchie Valens, Big Bopper và Buddy Holy:
Don McLean hồi tưởng lại ngày còn bé khi nhạc rock and roll vừa trở thành hiện tượng (A long, long time ago...I can still remember/How that music used to make me smile.) Lúc đó nhạc rock and roll là một thể loại nhạc cực kì bình dân và mang tính giải trí đơn thuần. Cùng với điệu twist, nhạc rock and roll là thứ nhạc dành để khiêu vũ. (And I knew if I had my chance/ That I could make those people dance/ And, maybe, they’d be happy for a while) Nhưng rồi tai nạn máy bay xảy ra ngày 3/2/1959 đã khiến cho cậu bé Don McLean, lúc đó là một cậu bé bỏ báo rùng mình khi đọc dòng tin trên những tờ báo buổi sáng ( But February made me shiver/ With every paper I’d deliver./ Bad news on the doorstep;/ I couldn’t take one more step.) Tin về người vợ goá của Buddy Holly là Maria Ellena đang có mang đã khiến cho Don McLean xúc động đến chảy nước mắt. Đối với McLean, đó là ngày âm nhạc chết đi (I can’t remember if I cried/ When I read about his widowed bride,/But something touched me deep inside/The day the music died.) Ngay buổi tối hôm đấy, Don McLean đã lái xe đến quán rượu mang tên "Con Đê" nơi mình cùng nhóm bạn thân hay tụ tập để cùng nhau nghe lại những ca khúc rock and roll và tưởng niệm những người hùng nhạc rock. (So bye-bye, miss american pie./ Drove my chevy to the levee, but the levee was dry. / And them good old boys were drinkin’ whiskey and rye / Singin’, "this’ll be the day that I die/ "this’ll be the day that I die.") Ở gần cuối bài hát, Don McLean lại nhắc lại sự kiện về cái chết của bộ ba Buddy Holly trong đoạn " And the three men I admire most: The father, son, and the holy ghost, They caught the last train for the coast The day the music died." Ở đây hình ảnh "The father, son and the Holy Ghost" vừa là hình ảnh chúa ba ngôi trong đạo Công giáo, vừa ám chỉ bộ ba Big Bopper (the father, chữ "Bopper" đọc gần giống như "papa" vừa ám chỉ Big Bopper là thành viên lớn tuổi nhất ), Ritchie Valens (the son, Ritchie Valens là người nhỏ tuổi nhất) và Buddy Holly (the Holy Ghost). Và "That'll be the day when I die" là một đoạn trong ca khúc nổi tiếng "That'll be the day" của Buddy Holly.
2/ Sự thịnh hành của thể loại psychedelic và các ban nhạc Anh đã góp phần giết chết nhạc rock nguyên thuỷ của Mỹ:
Xem ra Don McLean không mấy có thiện cảm với dòng nhạc psychedelic và những nhóm nhạc Anh như Beatles hay Rolling Stones. Ngay cả người bạn đồng nghiệp Bob Dylan cũng bị Don McLean chỉ trích. Anh cho rằng Bob Dylan đã cướp ngôi vua của Elvis Presley. (When the jester sang for the king and queen, In a coat he borrowed from James Dean, And a voice that came from you and me, Oh, and while the king was looking down/ The jester stole his thorny crown.) Hình ảnh "gã hề trong chiếc áo khoác mượn của James Dean" là hình ảnh của Bob Dylan vì có thời gian Bob Dylan xuất hiện trước công chúng trong chiếc áo khoác màu đỏ mà tài tử James Dean mặc trong bộ phim "Rebel Without a Cause", một bộ phim được xem như là cộc mốc của nhạc rock and roll. Những kẻ xâm lược Anh Quốc the Beatles được nhắc đến như một mối nguy hiểm vì không những những con bọ người Anh này xâm lược nước Mỹ bằng âm nhạc, họ còn mang theo những ảnh hưởng xấu như ma tuý và xúi giục giới trẻ nổi loạn. Don McLean ám chỉ việc John Lennon theo khuynh hướng xã hội chủ nghĩa (Lennon read a book of Marx) và nhóm Beatles (the quartet practiced in the park) ảnh hưởng đến lối sống của giới trẻ Mỹ trong khi những người trung thành với nhạc rock and roll truyền thống thì hát những khúc kinh cầu nguyện ngày âm nhạc chết đi (And we sang dirges in the dark / The day the music died). Nhưng có lẽ nhóm Rolling Stones là nhóm bị Don McLean chỉ trích nhiều nhất trong "American Pie". Don cho rằng mặc dù hòn đá lăn này vẫn lăn đều, nhưng những vết rong rêu dơ bẩn vẫn cứ bám vào nó (And moss grows fat on a rollin’ stone) mà cụ thể là thảm kịch năm 1969 tại Altamont Speedway, California khi nhóm côn đồ Hell's Angels mà ban Stones sử dụng để giữ trật tự trong buổi hoà nhạc đã đánh chết một fan hâm mộ. Cũng trong buổi diễn đó, Rolling Stones đã trình làng ca khúc "Sympathy for the Devil" khiến những người mộ đạo như Don McLean không thể chấp nhận được. McLean gọi nhóm Stones là những người bạn của quỉ dữ (Jack flash sat on a candlestick/ Cause fire is the devil’s only friend.) Trước cảnh tượng thảm khốc ở Altamont, Don McLean đã nắm chặt nắm đấm vì giận dữ trước sự quá đà của nhóm RS,những kẻ theo anh đã bán mình cho quỉ. (Oh, and as I watched him on the stage My hands were clenched in fists of rage./ No angel born in hell/ Could break that satan’s spell./ And as the flames climbed high into the night/ To light the sacrificial rite,/ I saw satan laughing with delight /The day the music died). Đó cũng là một ngày âm nhạc chết đi.
3/ Những cuộc biểu tình chống chiến tranh Việt Nam:
Mặc dù không có cùng quan điểm tả khuynh như Beatles hay Bob Dylan, Don McLean vẫn chống lại cuộc chiến tranh VN theo cách riêng của mình. Anh phản đối việc sử dụng cảnh sát để đàn áp những cuộc biểu tình bất bạo động của giới sinh viên. Trong đó cảnh sát đã dùng hơi cay và súng để trấn áp những người biểu tình. Cao điểm của việc đàn áp là việc 4 sinh viên ở một trường đại học bang Ohio bị bắn chết khi tiến lên cài hoa vào nòng súng của cảnh sát, một hành động đầy thiện chí. (Now the half-time air was sweet perfume/ While the sergeants played a marching tune/ We all got up to dance,/ Oh, but we never got the chance!/ `cause the players tried to take the field; /The marching band refused to yield./ Do you recall what was revealed/ The day the music died?) . "The players" ám chỉ những người biểu tình, "the marching band" chỉ những người đàn áp và "sweet perfume" là tiếng lóng mà giới hippie bấy giờ gọi để chỉ hơi cay dùng để trấn áp người biểu tình. Khung cảnh chính trị của thập niên 60 ở Mỹ được miêu tả khá trọn vẹn qua hình ảnh những thanh niên hippie "Flower children" kêu gào khi bị đàn áp (And in the streets: the children screamed) những cặp yêu nhau khóc vì phải chia tay khi người con trai bị buộc lên đường đến chiến trường VN (The lovers cried) và sự phát triển của các phong trào văn nghệ phản chiến (the poets dreamed)
4/ Niềm tin vào tôn giáo:
Don McLean theo học trường dòng từ nhỏ nên các ca khúc của anh đều mang ít nhiều những ẩn dụ về tôn giáo. Trong "American Pie", hình ảnh Thánh Kinh, niềm tin vào quyền năng của Chúa, Jesus, vị vua đội vương miện bằng gai, và hình ảnh chúa ba ngôi, những người mà Don McLean "ngưỡng mộ nhất" xuất hiện hầu như khá thường trực. Cũng như nhiều người Mỹ khác, Don McLean tin rằng ngoan đạo là một trong những truyền thống đáng quí của người Mỹ. Chính vì vậy mà Don McLean có thái độ thù địch với nhóm Rolling Stones.
5/ Những sự kiện nổi bật của nước Mỹ trong thập niên 60:
Hình ảnh của nước Mỹ trong thập niên 60 được Don McLean mô tả khá chi tiết qua điệu nhảy socks hop, điệu nhảy sau này được các cheerleaders sử dụng trong các buổi thi đấu thể thao (cause I saw you dancin’ in the gym./ You both kicked off your shoes), nhạc rhythm and blues (Man, I dig those rhythm and blues), James Dean, thần tượng nổi loạn của thập niên 50 rất được giới trẻ Mỹ tôn sùng, những trận bóng bầu dục, môn thể thao đặc trưng của Mỹ (the players, half-time, the marching band), Janis Joplin (I met a girl who sang the blues/ And I asked her for some happy news,/ But she just smiled and turned away), nhóm the Byrds và ca khúc "Eight Miles High", một ca khúc bị cho là mô tả tình trạng lơ lửng trên chín tầng mây của những người phê ma tuý (The birds flew off with a fallout shelter, Eight miles high and falling fast), sự phát triển của trào lưu hippie (a generation lost in space), vụ án giết người gây chấn động cả nước Mỹ của Charles Manson, kẻ đã cho rằng mình nghe được thông điệp giết người trong bài hát "Helter Skelter" của nhóm Beatles (Helter skelter in a summer swelter) và vụ ám sát ba nhân vật chính trị nổi tiếng JFK, Bobby Kennedy và mục sư Martin Luther King (the father, son and the Holy Ghost). Tất cả những nét đặc trưng nổi bật nhất của nước Mỹ trong thập niên 60 đều được Don Mclean nhắc đến trong suốt ca khúc "American Pie".
Tóm lại, "American Pie" là một ca khúc "đầy chất Mỹ" khá thông minh. Nó vừa là niềm tự hào, vừa là sự luyến tiếc về những giá trị mà Don McLean xem như là quốc hồn quốc tuý của người Mỹ. Trên thế giới, người Mỹ nói chung khá nhạy cảm về những vấn đề truyền thống vì họ luôn bị các quốc gia châu Âu khác xem thường vì bề dày văn hoá của Mỹ dĩ nhiên không thể so sánh với Anh Pháp hoặc Đức. Chính do sự tự ti đó mà nhiều người Mỹ cố gắng chứng tỏ bản sắc của mình không bị lệ thuộc vào các nước châu Âu. Và cũng vì lí do đó mà "American Pie" được tôn vinh như một bản thánh ca trong lòng nhiều người Mỹ.
Có thể bạn chưa biết:
-Bên cạnh ca khúc American Pie đạt hạng nhất, album cùng tên năm 1972 của Don McLean còn có hai ca khúc khác cũng thuộc hàng kinh điển của Don là Vincent (về danh hoạ Hà Lan Vincent Van Gogh) và Empty Chairs.
-Ca khúc nổi tiếng "Killing Me Softly with His Songs" của Roberta Flack dựa trên phần lời của bài thơ "Killing Me Softly With His Blues" của Don McLean.
-Năm 2000, các nhà làm phim Hollywood đã phải trả cho Don McLean một số tiền khá lớn để sử dụng cái tên "American Pie" cho bộ phim hài của mình mặc dù nội dung bộ phim và bài hát không có liên quan gì với nhau.
-Trùm nhạc chế người Mỹ Weird Al Yankovic đã sửa lời "American Pie" thành ca khúc "The Saga Begins" tóm tắt toàn bộ nội dung tập 1 của bộ phim "Star Wars"
-Năm 2000, Madonna đã cover lại American Pie trong album của mình.
Socks Hop là điệu nhảy kiểu thể dục đồng diễn trong các trường trung học Mỹ dựa theo điệu rock and roll. Khi giày thể thao đế mềm chưa ra đời, các học sinh nhảy sock hop đều phải cởi giầy để nhảy vì nhà trường sợ đế giày làm hư sàn gỗ của các phòng tập thể dục. Đến thập niên 70, sock hop biết thể thành cheerleader dance, một trong những đặc trưng của văn hoá Mỹ hiện đại.


















Đánh dấu