Những Ca Khúc Làm Thay đổi Nhạc Rock

[hoaly_kho]

link bài hát You really got me

WWW.DAODUYTU.NET Music Online
Link Download bài hát

1/ Girl, you really got me goin'. You got me so I don't know what I'm doin'. Yeah, you really got me now. You got me so I can't sleep at night
Yeah, you really got me now. You got me so I don't know what I'm doin', now. Oh yeah, you really got me now You got me so I can't sleep at night

Chorus: You Really Got Me (3 times)

2/ See, don't ever set me free I always wanna be by your side
Girl, you really got me now. You got me so I can't sleep at night
Yeah, you really got me now. You got me so I don't know what I'm doin', now. Oh yeah, you really got me now. You got me so I can't sleep at night

Chorus: You Really Got Me (3 times)
Oh no... (solo)
(2/ then Chorus)

[Jimmy Page]

LIKE A ROLLING STONE - BOB DYLAN




Once upon a time you dressed so fine
You threw the bums a dime in your prime, didn't you?
People'd call, say, "Beware doll, you''re bound to fall"
You thought they were all kiddin' you
You used to laugh about
Everybody that was hangin' out
Now you don't talk so loud
Now you don't seem so proud
About having to be scrounging for your next meal.

How does it feel
How does it feel
To be without a home
Like a complete unknown
Like a rolling stone?

You've gone to the finest school all right, Miss Lonely
But you know you only used to get juiced in it
Nobody has ever taught you how to live out on the street
And now you're gonna have to get used to it
You said you'd never compromise
With the mystery tramp, but now you realize
He's not selling any alibis
As you stare into the vacuum of his eyes
And say do you want to make a deal?

How does it feel
How does it feel
To be on your own
With no direction home
A complete unknown
Like a rolling stone?

You never turned around to see the frowns on the jugglers and the clowns
When they all did tricks for you
You never understood that it ain't no good
You shouldn't let other people get your kicks for you
You used to ride on the chrome horse with your diplomat
Who carried on his shoulder a Siamese cat
Ain't it hard when you discover that
He really wasn't where it's at
After he took from you everything he could steal.

How does it feel
How does it feel
To be on your own
With no direction home
Like a complete unknown
Like a rolling stone?

Princess on the steeple and all the pretty people
They're all drinkin' thinkin' that they got it made
Exchanging all precious gifts
But you'd better take your diamond ring, you'd better pawn it babe
You used to be so amused
At Napoleon in rags and the language that he used
Go to him now, he calls you, you can't refuse
When you got nothing, you got nothing to lose
You''re invisible now, you got no secrets to conceal.

How does it feel
How does it feel
To be on your own
With no direction home
Like a complete unknown
Like a rolling stone?

Khi nói về luật nhân quả, người ta thường nghĩ nhiều đến triết lí của đạo Phật hoặc triết lí phương Đông, vì đối với phương Tây, nhân quả không hẳn là một phạm trù khá quen thuộc. Càng hiếm hoi hơn nữa khi luật nhân quả được đề cập đến trong một ca khúc nhạc rock ở thời kì tiền hippie ở Mỹ. Ca khúc nổi tiếng "Like a Rolling Stone" của Bob Dylan đã phần nào giới thiệu triết lí nổi tiếng này của phương Đông vào trong xã hội phương Tây lúc bấy giờ.

Vào năm 1965, Bob Dylan đã trở thành một biểu tượng của nhạc folk Mỹ như một "người hát thơ kì tài". Không chải chuốt và được lăng xê một cách phô trương như Elvis, Bob Dylan chiếm được tình cảm của mọi người, nhất là giới trẻ trí thức bằng cây guitar gỗ, giọng hát lè nhè đùa cợt và hơn hết là những ca khúc mang đậm chất triết lí sâu sắc. Trong những năm đầu thập niên 60, cùng với người yêu và người đồng chí Joan Baez, Bob Dylan lang thang trên khắp nước Mỹ để mang lời ca tiếng hát của mình đấu tranh cho quyền công dân và tự do hoà bình.

Năm 1965 là một năm đầy thay đổi quan trọng của Bob. Ông chia tay với người yêu Joan Baez, gặp nhóm Beatles, bắt đầu cổ suý cho việc sử dụng chất ma tuý và quan trọng hơn hết là tạm thời từ bỏ "chủ nghĩa xê dịch" và sử dụng nhạc cụ điện tử để thu âm và chơi nhạc. "Like a Rolling Stone" ra đời vào thời gian "ở ẩn" này của Bob Dylan. Ca khúc dài sáu phút xoay quanh cuộc đời của một cô tiểu thư bị sa cơ. Lúc còn thời, cô nàng đỏng đảnh này tiêu tiền như rác nhưng chẳng bao giờ cúi xuống để giúp đỡ những người cơ nhỡ. Cô tự cho mình là thông minh và xinh đẹp nên không thèm đếm xỉa đến những lời cảnh báo về tương lai. Đùng một phát mọi sự thay đổi, cô tiểu thư lá ngọc cành vàng bị vất ra đường, không nhà không cửa. Cô bắt đầu học cách đứng xếp hàng để lãnh những bữa ăn từ thiện, biết học những mánh khoé của dân bụi đời để kiếm ăn hàng ngày. Phần điệp khúc nửa như mỉa mai, nửa như thương xót: " Em cảm thấy thế nào khi trở thành một kẻ không nhà, lang thang vô định như một hòn đá lăn." Tham gia thu âm ca khúc này là ban nhạc gồm toàn những tên tuổi phòng thu nổi tiếng của âm nhạc Mỹ thời bấy giờ như Mike Bloomfield, Al Kooper, Paul Griffin và Bobby Gregg. Khi thu âm ca khúc này, thay vì dùng thủ thuật cắt dán từng đoạn ăn ý với nhau và loại bỏ những đoạn bị lỗi, Bob Dylan yêu cầu được thu âm trọn vẹn từ đầu đến cuối một cách liên tục để tránh bị cắt đứt dòng cảm xúc. Ban nhạc và Bob đã phải thu đi thu lại toàn bộ ca khúc đến gần 30 lần mới tìm được bảng thu âm ăn ý để đưa vào album "Highway 61 Revisited".

Phát hành dưới dạng đĩa đơn tháng 7 năm 1965, "Like A Rolling Stone" là ca khúc đầu tiên có chiều dài vượt mức qui định 3 phút cho một mặt đĩa. Mặc dù vậy, ca khúc vẫn trụ ba tháng trên bảng xếp hạng của Mỹ và leo lên đến vị trí số hai, một kết quả không tồi chút nào. Tháng 7/65, Bob Dylan xuất hiện trong festival nhạc folk thường niên tại Newport. Khác với những lần xuất hiện trước, Bob mang theo dàn nhạc blues chơi nhạc cụ điện tử the Paul Butterfield Blues Band và trình bày những ca khúc của mình, trong đó có ca khúc mới "Like a Rolling Stone" bằng đàn điện. Sự thay đổi đó khiến cho nhiều fan ruột của ông phẫn nộ vì trước đây Bob Dylan là hiện thân của dòng nhạc folk "thuần khiết" với âm thanh mộc mạc đàn thùng và harmonica. Việc dừng rong ruổi trên khắp nước Mỹ để đem tiếng nhạc của mình đến mọi nơi của Bob đã làm lắm kẻ thất vọng. "Like a Rolling Stone" phát hành trong lúc đó dường như không hợp thời điểm cho lắm vì chủ nghĩa hippie mà Bob theo đuổi tôn thờ cuộc sống "không cần nghĩ đến ngày mai, sống hết mình cho ngày hôm nay". Và cuối cùng, việc ông xuất hiện cùng cây đàn guitar điện trên tay như giọt nước làm tràn li nước đã đầy. Bob Dylan đột nhiên từ một vị thánh trở thành kẻ tội đồ trong lòng rất nhiều người hâm mộ. Tuy nhiên, đối với một số fan mới và những người cấp tiến, việc "điện tử hoá" một Bob Dylan rất được ủng hộ như một nỗ lực làm mới mình. Sau này Bob Dylan mới tiết lộ rằng, khi dự định chuyển sang chơi nhạc cụ điện tử, ông đã rất phân vân vì biết rằng phản ứng của một số người sẽ khá tiêu cực. Chính vì thế ông đã viết phần điệp khúc của "Like a Rolling Stone" ví mình như hòn đá lăn bất định và ông cũng chấp nhận nếu có bị "sa cơ lỡ vận" và bị hắt hủi như nhân vật trong bài hát của mình. Rất may cho Bob Dylan và cũng rất may cho âm nhạc, các fan hâm mộ nhanh chóng bỏ qua "lỗi lầm" của vua nhạc folk và đón nhận "Like a Rolling Stone" như một trong những ca khúc xuất sắc nhất trong lịch sử nhạc rock nói chung và của Bob Dylan nói riêng.


Joan Baez & Bob Dylan


Có thể bạn chưa biết:

*Về Bob Dylan:

-Bob Dylan tên thật là Robert Zimmerman, xuất thân từ một gia đình Do Thái gốc Nga và Ukraine. Ông đổi họ thành Dylan do ngưỡng mộ nhà thơ Dylan Thomas, một nhà thơ rất tự do và phóng túng trong phong cách của Mỹ.

-Bob Dylan là nhạc sĩ có thâm niên nhất trong lịch sử âm nhạc. Bắt đầu thu âm từ năm 1956, đến nay năm 2005, Bob vẫn phát hành album và lưu diễn. Với tuổi nghề "50 năm vẫn chạy tốt", Bob xứng đáng là một trong những bậc tiền bối của nhạc rock.

-Bob Dylan có một mối quan hệ khá mật thiết với nhóm Beatles. Ông là người đầu tiên giới thiệu Beatles với chất marijuana, được biết đến với cái tên "acid" lúc bấy giờ. Các ca khúc của Beat như " I''m a Loser" và "You Gotta Hide Your Love Away" đều được viết theo phong cách của Bob Dylan. Ngoài ra ông còn cùng George Harrison, Tom Petty, Roy Orbison và Jeff Lynn lập nên siêu nhóm "the Travelling Wilburys" trong thập niên 80.

-Cựu ca sĩ/bassist Sting của nhóm Police đã ví Bob Dylan như một ngọn kim tự tháp trong nhạc rock mà mọi người đều phải lùi ra xa để chiêm ngưỡng và thán phục.

-Con trai của Bob Dylan, Jakob Dylan cũng nối nghiệp cha với ban nhạc alternative the Wallflowers. Nhóm này nổi đình đám được vài năm rồi ngủm củ tỏi. Ông Dylan con cũng chẳng nghe nói đến nhiều. Thế mới biết, làm con của một người nổi tiếng không phải là một điều dễ dàng cho lắm nhất là khi bố con cùng nghề.

- Bài hát Mr. Tambourine Man của Bob sáng tác sau này đã được Byrds phóng tác thêm vào guitar điện. Cả 2 tác phẩm này đều lọt vào 500 bài hát hay nhất của Rolling Stone. Đây là trường hợp cực kì hiếm gặp

Về ca khúc "Like a Rolling Stone":

-Một trong những ngộ nhận tiêu biểu nhất của nhạc rock là có rất nhiều người lầm tưởng nhóm rock Anh the Rolling Stones đã đặt tên nhóm dựa trên ca khúc của Bob. Thực tế, nhóm Stone ra đời 2 năm trước khi ca khúc của Bob Dylan được sáng tác. Cái tên Rolling Stones của nhóm Stones được lấy từ câu tục ngữ của Pháp: "Những hòn đá lăn không bao giờ bám rêu". Còn "Rolling Stone" trong ca khúc của Bob Dylan ám chỉ một kẻ lang thang vô định.

-Trong suốt nhiều năm liền, "Like a Rolling" được Bob Dylan sử dụng làm ca khúc kết thúc buổi diễn của mình.

-Nhiều người cho rằng "Like a Rolling Stone" được viết cho Edie Sedgwick, cô người mẫu, người tình của Andy Warhol đồng thời cũng là người tình của Bob lúc bấy giờ. Edie cũng được Bob lấy làm cảm hứng để sáng tác các ca khúc "Just Like a Woman", "Lay Lady Lay" và "Leopardskin Pillbox Hat".

-Năm 2004, tạp chí Rolling Stone bầu chọn "Like a Rolling Stone" là ca khúc xuất sắc nhất của mọi thời đại dựa trên sự bầu chọn của 172 nhân vật có máu mặt trong công nghệ thu âm. Tuy nhiên, Bob Dylan khá lãnh đạm với vinh dự này vì theo ông những cuộc bầu chọn không có giá trị ổn định.

-Sếp nhạc rock Bruce Springsteen trong bài phát biểu đề cử Bob Dylan và bảo tàng Rock and Roll Hall of Fame đã nhắc đến ca khúc "Like a Rolling Stone" như "một cú đá mở toang cửa sổ nhận thức hạn hẹp của tâm hồn"

[Jimmy Page]

A DAY IN THE LIFE - THE BEATLES




I read the news today oh boy
About a lucky man who made the grade
And though the news was rather sad
Well I just had to laugh and
I saw the photograph and
He blew his mind out in a car
He didn't notice that the lights had changed
A crowd of people stood and stared
They''d seen his face before
Nobody was really sure
If he was from the House of Lords.

I saw a film today oh boy
The English Army had just won the war
A crowd of people turned away
but I just had to look
Having read the book.
I'd love to turn you on

Woke up, fell out of bed,
Dragged a comb across my head
Found my way downstairs and drank a cup,
And looking up I noticed I was late.
Found my coat and grabbed my hat
Made the bus in seconds flat
Found my way upstairs and had a smoke,
Somebody spoke and I went into a dream

I read the news today oh boy
Four thousand holes in Blackburn, Lancashire
And though the holes were rather small
They had to count them all
Now they know how many holes it takes to fill the Albert Hall.
I'd love to turn you on.

Đó là một buổi sáng tháng 1 năm 1967 khi nhóm Beatles đang bắt tay vào thu âm album nổi tiếng "Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band". John Lennon tỉnh dậy, vớ vội lấy tờ nhật báo Daily Mail vừa đọc vừa chơi đàn piano. Giai điệu đến một cách bất chợt cungkết hợp một cách hài hoà với những mẫu tin tức trên báo. Lennon lẩm nhẩm hát :"I read the news today oh boy..." Hai mẫu tin gây chú ý cho John trên tờ báo hôm đó là cái chết do tai nạn giao thông của Tara Browne, người thừa kế của hãng bia Guinness, đồng thời cũng là một người bạn thân của nhóm Beatles. Tin thứ hai là về kế hoạch lấp hơn 4000 lỗ hổng trên những con đường vùng Blackburn, Lancashire. Thế là một cách tự nhiên, John đưa hai mẫu tin đó vào bài hát mới của mình. Phần lời còn lại về cuốn phim trong đó quân đội Anh thắng trận là những kỉ niệm của John khi đóng bộ phim "How I Won the War" năm 1966.

Ca khúc mới được tạm gọi là "In the Life of..." được viết theo kiểu "một giai điệu" (single-verse) tức là không có phần điệp khúc hoặc hợp xướng. Cảm thấy ca khúc vẫn thiếu thiếu một cái gì đó, John tìm đến Paul nhờ giúp sức. Một điều trùng hợp là Paul vừa có một đoạn của một sáng tác mới về những kỉ niệm thời còn thiếu niên tại Liverpool. Thế là hai bài hát chưa hoàn chỉnh được ráp nối với nhau bằng một đoạn 24 khuông nhạc để trống. Để tạo hiệu ứng đặc biệt, phụ tá của nhóm Beatles lúc bấy giờ là Mal Evans được phân công đếm từng ô nhịp từ 1 đến 24. Giọng đếm của Evans được khuyếch đại từ từ và tăng echo dần lên. Đến ô nhịp thứ 24, một chiếc đồng hồ báo thức được cài sẳn sẽ reng chuông để báo hiệu chuyển sang phần nhạc của Paul. Lúc đầu tiếng chuông báo thức được dự định loại khỏi bản thu âm chính thức, nhưng vì phần ca khúc của Paul bắt đầu với "Woke up, got out of bed..." nên George Martin quyết định giữ tiếng chuông báo thức lại như một sự trùng hợp ngộ nghĩnh.

Khoảng trống 24 ô nhịp giữa hai đoạn nhạc vẫn là một thách đố với cả nhóm Beatles lẫn George Martin vì nó vẫn không thể làm tròn trách nhiệm là làm cho bài hát được liền mạch. Paul McCartney đề nghị sử dụng một dàn nhạc giao hưởng 91 người để chơi một đoạn nhạc nối liền khoảng trống đó. Nhưng đối với những nhạc sĩ giao hưởng cổ điển, việc chơi ngẫu hứng là một điều cấm kị nên họ từ chối tham gia. Hơn nữa việc chi cho một dàn nhạc giao hưởng để chơi một đoạn nhạc ngắn là một điều phung phí không thể chấp nhận. Không bỏ cuộc, Paul đã thuyết phục George Martin viết một đoạn hoà âm ngắn 24 khuông nhạc và mướn dàn nhạc gồm 40 nhạc sĩ để thu âm đoạn đó. Kết quả là đoạn "cực khoái âm nhạc" được sáng tác trong đó tất cả các nhạc cụ chơi từ nốt E thấp nhất dần lên đến nốt E cao nhất mà tai người có thể nghe thấy và chơi từ nhỏ đến lớn dần. Phần hợp tấu này tiếp tục được sử dụng để kết thúc ca khúc với tiếng piano ngân dài đến 45 giây. Tiếng piano này là kết quả của ba cây piano được John, Paul ,Ringo, George (Martin) và Mal Evans chơi cùng một lúc.

Ê kíp sản xuất "Sgt. Pepper" đã mất hơn 36 giờ để thu âm hoàn chỉnh ca khúc " A Day in the Life", một thời gian kỉ lục để thu âm một ca khúc. So với album đầu "Please Please Me" hoàn tất chỉ trong vòng 10 tiếng đồng hồ, " A Day in the Life" quả là một kì công trong phòng thu. Số tiền bỏ ra cũng tốn kém không ít. Riêng cho dàn nhạc 40 người, George Martin đã phải chi gần 400 bảng Anh, một số tiền không nhỏ thời đó. Đã vậy để ăn mừng, nhóm quyết định mở một party ngay tại phòng thu với tất cả các nhạc sĩ tham gia thu âm và một số khách mời như Mick Jagger, Keith Richards, Marriane Faithfull....Buổi tiệc này được thu hình làm video quảng bá cho ca khúc " A Day in the Life"

" A Day in the Life" được đánh giá như một kì công trong lĩnh vực thu âm do sự phối hợp một cách nhuần nhuyễn nhạc pop và nhạc cổ điển theo phong cách nghệ thuật tiên phong avant garde và trường phái nghệ thuật ấn tượng. Sự thành công trong việc thu âm ca khúc này đã nâng giá trị một ca khúc nhạc pop từ một nhạc phẩm mang tính thương mại cao lên tầm một tác phẩm nghệ thuật thật sự. Nếu như bạn nghe ca khúc mà không thấy có gì đặc biệt thì có lẽ bạn cũng là người không có gì đặc biệt



Có thể bạn chưa biết:

-George Martin trước khi nhận làm nhà sản xuất cho Beatles chưa từng có kinh nghiêm với một nhóm nhạc rock nào cả. Ông là người phụ trách sản xuất các tác phẩm cổ điển và hài kịch cho hãng NEMS.

- "A Day in the Life" được tạp chí Q của Anh xếp hạng nhất trong top 50 ca khúc hay nhất của Anh.

-Khi phát hành, ca khúc này bị đài BBC cấm phát trong một thơì gian dài vì họ cho rằng phần ca từ : "I''''d love to turn you on!" và "Found my way upstairs and had a smoke, Somebody spoke and I went into a dream" ám chỉ việc phê ma tuý.

-Tai nạn xe hơi trong bài hát được đồn thổi là nói về cái chết của Paul McCartney.

-Sau vụ khủng bố 911, các đài phát thanh ở Mỹ lập ra một danh sách các ca khúc tạm thời ngưng phát để tránh chạm vào vết thương lòng của gia đình những nạn nhân trong đó có "A Day in the Life"

-Đến nay, vẫn còn một số người mê tín không nghe ca khúc này khi đang lái xe vì họ cho rằng ca khúc này mang đến điềm gở.

-Sau khi ca khúc kết thúc khoảng 30 giây, người nghe có thể nghe câu "Never could see any other one!" được lặp đi lặp lại nhiều lần. Đây là lỗi kĩ thuật khi thu âm, George Martin đã nối nhầm một cuộn băng khác vào "A Day in the Life" nhưng sau đó nhóm quyết định không xoá nó đi. Nhóm the Who trong album "Sells Out" phát hành vài tháng sau đó đã nhại lại lỗi kĩ thuật này bằng cách phát đi phát lại câu "Track Records" ở cuối đĩa.

[Jimmy Page]

LAYLA - DEREK AND THE DOMINOS



What will you do when you get lonely,
No one waiting by your side?
You've been running and hiding much too long.
You know it's just your foolish pride.

Chorus: Layla, you got me on my knees.
Layla, i'm begging darlin' please.
Layla, darling won't you ease my worried mind?

Tried to give you consolation
Your old man let you down.
Like a fool, I fell in love with you,
You turned my whole world upside down.

Chorus

Make the best of the situation,
Before I finally go insane.
Please don't say we'll never find a way,
Or tell me all my love's in vain.

Người nghe rock nói chung và những người hâm mộ ngón đàn điêu luyện của "thượng đế" Eric Clapton nói riêng, không ai không biết đến tình khúc "Layla" bất hủ mà Eric Clapton đã viết cho Pattie Boyd, vợ của George Harrison, để bày tỏ tình yêu say đắm của mình. Tuy nhiên, rất ít người biết đến ca khúc này đã ra đời như thế nào. Đằng sau bài hát bất hủ và mối tình lãng mạn này là cả một câu chuyện.

Những năm cuối thập niên 60 chứng kiến sự tuột dốc thê thảm của Eric Clapton. Sau khi siêu nhóm Cream tan rã do những bất đồng về mặt tài chính, Eric tham gia vào nhiều nhóm nhạc yểu mệnh khác nhau như Blind Faith và Delaney and Bonnie nhưng không tạo được dấu ấn nào đáng kể. Những thất bại trong sự nghiệp đã khiến Eric chìm trong rượu và ma tuý. Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng bê tha của huyền thoại guitar trong giai đoạn này chính là mối tình gần như tuyệt vọng của ông đối với Pattie Boyd, vợ người bạn thân, đồng thời cũng là một tay guitar nổi danh bấy giờ, George Harrison của nhóm Beatles. Khi hai huyền thoại guitar Anh Quốc này gặp nhau những năm 67-68, một tình bạn khắng khít giữa hai người đã được thành lập. Eric Clapton đã tham gia vào thu âm ca khúc "While My Guitar Gently Weeps" của George trong The White Album và ngược lại, George cũng cho mượn tiếng đàn của mình trong ca khúc "Badge", một ca khúc khá nổi tiếng của nhóm Cream. Tuy nhiên, tình bạn giữa George và Eric càng phát triển thì Eric lại phát hiện ra mình đã yêu vợ của bạn mình, người mẫu Pattie Boyd, một cách say đắm. Không thể mở lời, Eric đành chôn mối tình câm của mình vào rượu và ma tuý.

Để vực dậy tinh thần của Eric, một người bạn của anh theo đạo Hồi của anh lúc bấy giờ là Ian Dallas đã tìm cách khuyên Eric cải sang đạo Muslim. Anh cho Eric mượn tập thơ của nhà thơ cổ đại Ba Tư Nezami đọc cho giải khuây. Một trong những bài thơ tác động mạnh đến Eric trong tập thơ đó là bài thơ về chuyện tình đầy nước mắt của nàng Layla và chàng Majnun. Nàng Layla bị cha ép gả cho một người giàu có đã khiến chàng Majnun đau khổ đến mất trí. Eric lập tức liên tưởng đến sự đau khổ của mình trong mối tình tuyệt vọng với Pattie Boyd. Bài thơ tình cổ đại đã trở thành cảm hứng để Eric sáng tác ca khúc "Layla" bất hủ.

Lúc này, Eric tập họp những thành viên của nhóm nhạc vừa tan rã Delaney and Bonnie để lập nên nhóm Derek and the Dominos. Đây là một nhóm nhạc mà theo sự đánh giá của Eric là mỗi thành viên đều rất có triển vọng và kinh nghiệm tốt. Khi Eric viết "Layla", tay trống của nhóm Dominos là Jim Gordon cũng đang viết một tác phẩm bằng piano. Eric rất thích đoạn piano solo mà Jim Gordon sáng tác nên ông đã thuyết phục Jim cho mình sử dụng đoạn sáng tác ấy trong ca khúc "Layla" và được Jim đồng ý. Đó là đoạn solo piano được nghe ở cuối ca khúc.

Tham gia thu âm ca khúc này với nhóm Dominos là tay guitar cự phách của nhóm Allman Brothers, Duane Allman. Mặc dù còn trẻ tuổi, Allman đã vang danh như một trong những tay guitar thể loại southern rock hàng đầu ở Mỹ với ngón slide guitar tuyệt vời. Sau khi tham gia với tư cách khách mời trong một buổi diễn của nhóm Dominos, Allman đã được Eric Clapton đề nghị cùng thu âm cho album mới của mình.

So với chuẩn mực của các ca khúc rock thời bấy giờ, "Layla" là một ca khúc khá lạ. Được mở đầu bằng câu riff rất đặc trưng chơi ở nhiều quãng tám khác nhau của âm giai Dm, bài hát "rớt" ngay xuống âm giai C#m một cách đột ngột phần giai điệu chính với giọng hát và ngón đàn khắc khoải đầy tâm trạng của Eric. Sự dồn nén được bộc phát mãnh liệt trong phần điệp khúc nửa như cuồng nộ, nửa như van xin và cuối cùng, sau khi nổi niềm thầm kín đã được giải bài, ca khúc kết thúc một cách thư thái và thanh thản bằng tiếng piano solo của Jim Gordon và ngón đàn slide réo rắt của Duane Allman. Nội dung của bài hát là tâm trạng đau khổ của chàng Majnun/Eric Clapton gửi đến nàng Layla/Pattie Boyd. Trong thời gian này, cuộc hôn nhân của George Harrison và Pattie đã có những rạng nứt. Mối quan tâm hàng đầu của George Harrison là những dự án thu âm solo sau khi Beatles tan rã, triết học và tôn giáo phương đông cùng với những chương trình từ thiện. Pattie Boyd cảm thấy bị bỏ rơi và Eric đã nhiều lần công khai bày tỏ tình cảm của mình. Tuy nhiên nàng Layla của Eric vẫn lãnh đạm thờ ơ trước những lời tỏ tình đó khiến chàng Majnun/Eric ngày càng trở nên sầu muộn. Để thu âm ca khúc này, Eric và Duane đã phải thu phần rhymth guitar, lead guitar và slide guitar riêng từng track và sử dụng kĩ thuật thu chồng tiếng (overdub) để đưa chúng vào bài hát.

Khi phát hành album "Layla and Other Assorted Love Songs", Eric và nhóm Dominos đặt hết niềm tin và hi vọng vào sự chiến thắng của ca khúc chủ đạo "Layla" trên bảng xếp hạng. Riêng đối với Eric, ông còn mong "Layla" sẽ làm động lòng người đẹp Pattie Boyd. Tuy nhiên, bao nhiêu kì vọng đều vỡ tan như bọt nước khi cả album lẫn ca khúc "Layla" đều không có tên trong bảng xếp hạng. Các đài phát thanh từ chối phát "Layla" vì nó quá dài so với thời lượng 3 phút để phát một ca khúc. Lúc bấy giờ chỉ có những nhóm nổi tiếng như Beatles hay Bob Dylan mới có được cái đặc quyền phát những ca khúc dài trên sáu phút trên sóng phát thanh. Đối với một nhóm "vô danh tiểu tốt" như Derek and the Dominos, đây là một điều không tưởng. Nguyên nhân chính của sự thất bại về mặt thương mại của "Layla" là do không biết vô tình hay hữu ý mà công ty phát hành đĩa đã "quên" sử dụng cái tên Eric Clapton để làm một dụng cụ tiếp thị có hiệu quả. Giới nghe nhạc lúc đó hầu như không ai biết được rằng Derek & the Dominos lại là nhóm nhạc của Eric Clapton. Tên của Eric được ghi khiêm tốn bên trong bìa đĩa cùng với các thành viên khác. Vì thế "Layla" không hề được cất nhắc lên đúng tầm của nó. Nhưng điều tồi tệ hơn là khi Eric tặng Pattie ca khúc tâm huyết của mình, cô nàng vẫn thờ ơ lạnh nhạt. Tai hoạ lại tiếp tục giáng xuống khi Duana Allman, người cùng thu âm ca khúc "Layla" với Clapton thiệt mạng trong một tai nạn xe gắn máy không lâu sau đó. Thất bại nối tiếp thất bại, Eric chán nản giải tán nhóm Dominos để rồi tiếp tục chìm vào những cuộc truy hoan thâu đêm suốt sáng trong vài năm tiếp theo.
Khi "Layla" tưởng chừng như rơi vào quên lãng thì năm 1972, một nhà sản xuất khôn ngoan đã đưa ca khúc này vào album tuyển "the History of Eric Clapton" và tung ra thị trường. Gần như lập tức, "Layla" thu hút được sự chú ý của giới hâm mộ lẫn các nhà phê bình. Ca khúc leo lên hạng #7 ở Anh và hạng #10 ở Mỹ, một sự tưởng thưởng khá xứng đáng. Các tạp chí có uy tín về âm nhạc bắt đầu ca ngợi "Layla" như một trong những tình khúc bất hủ của nhạc rock. Hiện nay, "Layla" của Eric Clapton luôn có mặt ở những thứ hạng cao trong những cuộc bầu chọn các ca khúc kinh điển của nhạc rock bên cạnh những tượng đài bất hủ khác như "Stairway to Heaven" hay "Highway Star".



Để tránh những rắc rối về mặt hợp đồng, George Harrison đã kí tên L'Angelo Misterioso khi thu âm ca khúc "Badge" cùng với nhóm Cream. Anh cũng là tác giả của ca khúc này.

-Pattie li dị George năm 1977 và kết hôn với Eric hai năm sau đó. Tuy nhiên điều này không làm ảnh hưởng đến tình bạn của hai tay guitar nổi tiếng. George đã tham gia đám cưới của vợ cũ và bạn minh cùng với Ringo Starr, Paul McCartney trong tư cách phụ rể.

-Mặc dù khá gian nan để có được tình yêu của Pattie, Eric lại không biết quí trọng nó. Năm 1985, Eric và Pattie li thân sau khi Pattie phát hiện ra Eric có mối quan hệ trên mức tình cảm với người mẫu Ý Lori del Santo. Cả hai li dị năm 1988.

-Không những Eric Clapton mới là kẻ khốn khổ về sắc đẹp của Pattie Boyd. John Lennon, Mick Jagger và Ronnie Wood cũng từng thú nhận là đã phải lòng người đẹp.

-Pattie Boyd là cảm hứng chính trong những sáng tác của George Harrison bao gồm "Something", "For You Blues", " I Need You", "Think For Yourself" và "So Sad". Về phần Eric Clapton, ngoài "Layla", Eric cũng viết nhiều ca khúc khác cho Boyd như "Wonderful Tonight", "Never Make You Cry" và "Pretty Girl".

- Cô em gái của Pattie Boyd là Jenny Boyd cũng khiến cho nhiều trái tim rocker tan nát. Khi cô kết hôn với Mick Fleetwood của nhóm Fleetwood Mac, Donovan Leitch "Bob Dylan" của Anh quốc cũng đã sáng tác một ca khúc tình tuyệt vọng " Jennifer Juniper" dành tặng cho Jenny. Ca khúc này tuy không nổi tiếng bằng "Layla" nhưng vẫn là một ca khúc hit của thập niên 70.

-Khuông mặt phụ nữ trên bìa album "Layla" chính là chân dung được cách điệu của Pattie Boyd qua nét vẽ của Fransend de Schonberg.

-Guitarist Andy Summer của nhóm Police đã đặt tên con gái mình là Layla dựa trên ca khúc này.

-"Layla" được xếp hạng 27 trong tổng số 500 ca khúc hình thành nên Rock and Roll của tạp chí Rolling Stone và hạng 17 trong top 100 solo guitar hay nhất mọi thời đại.

-Năm 1992, phiên bản Unplugged của "Layla" đã đưa ca khúc này trở lại bảng xếp hạng ở vị trí 12. Đây là một điều vô cùng hiếm xảy ra. Ngoài Eric Clapton, chỉ có Neil Sedaka có ca khúc được chơi bằng hai phong cách khác nhau cùng có mặt trên bảng xếp hạng.

-Kĩ thuật slide guitar xuất xứ từ Hawaii sau đó du nhập vào Mỹ một cách nhanh chóng. Người chơi slide guitar thường sử dụng một ống kim loại hoặc thuỷ tinh lướt trên dây đàn để tạo nên âm thanh đặt trưng. Cây guitar khi được sử dụng để chơi slide thường được lên dây theo kiểu hợp âm E mở, D mở hoặc G mở. Slide guitar thường được sử dụng nhiều trong nhạc blues, country và southern rock. George Harrison là một trong những tay guitar đầu tiên của Anh đã đưa slide guitar vào rock and roll.

-Cây guitar Fender Stratocaster mang tên "Brownie" được Eric sử dụng để thu âm "Layla" được bán với giá trên nừa triệu dollar trong một cuộc đấu giá từ thiện gần đây.

-Cái tên Derek & the Dominos là kết quả của sự đọc sai chữ viết tay của Eric Clapton : "Eric and the Dynamos"

[Jimmy Page]

WAR PIGS - BLACK SABBATH



Generals gathered in their masses
Just like witches at black masses
Evil minds that plot destruction
Sorcerors of death''s construction

In the fields, the bodies burning
As the war machine keeps turning
Death and hatred to mankind
Poisoning their brainwashed minds
O Lord yeah!

Politicians hide themselves away
They only started the war
Why should they go out to fight?
They leave that role to the poor

Time tells their empowered minds
Making war just for fun
Treating people just like pawns in chess
Oh when will their judgement day come?
Yeah!

Now in darkness, world stops turning
Ashes where their bodies burning
No more war pigs have the power
Hand of God has struck the hour

Day of judgement, God is calling
On their knees, the war pigs crawling
Begging mercy for their sins
Satan, laughing, spreads his wings
O Lord yeah!

Nhắc đến một trong những vị "khai quốc công thần" của thể loại heavy metal, chắc chắn cái tên đầu tiên mà các metalhead nghĩ đến sẽ không ai khác hơn là Black Sabbath. Mặc dù trước đó, thể loại metal đã được phôi thai qua những đoạn riff guitar bị biến dạng và nhịp trống dồn dập của Kinks, Who hay Steppenwolf, nhưng chính bốn chàng trai từ Birmingham của Black Sabbath mới thực sự có công phát triển thể loại heavy metal thành thể loại nhạc phổ biến của thập niên 70 và 80. Nét đặc trưng của Black Sabbath là tiếng guitar rất nặng và đục của Tony Iommi, những câu bass biến ảo linh hoạt của Geezer Butler, nhịp trống dồn dập của Bill Ward và dĩ nhiên là giọng hát "không đụng hàng" của Ozzy Osbourne. Xuất thân từ một nhóm nhạc blues mang tên Earth, nhóm Sabbath nhanh chóng tìm cho mình một hướng đi riêng bằng cách kết hợp nhiều phong cách mà chủ yếu là thể loại folk của châu Âu và phần ca từ ma mị hoang đường. Album đầu tiên mang tên nhóm ra đời nhanh chóng đạt được sự ủng hộ của giới hâm mộ trong khi giới phê bình tỏ vẻ khá dè dặt trong những lời khen thưởng. Với những ca khúc về Satan được xem như là kinh điển như "Black Sabbath", "N.I.B", nhóm bắt tay vào thực hiện album thứ hai cũng trong năm 1970.

Một trong những ca khúc đầu tiên được viết cho album thứ hai là "War Pigs" một ca khúc có thiên hướng chống lại cuộc chiến ở Việt Nam và sự tham gia của chính phủ Anh. Không hô hào kiểu hô khẩu hiệu như các ca khúc về hoà bình cùa phong trào hippie trong giai đoạn "Flower Power", "War Pigs" chỉ mặt đặt tên trực tiếp những kẻ gây chiến tranh, những tướng lĩnh, các vị chính trị gia đáng kính, những kẻ trục lợi từ cuộc chiến phi nghĩa. Những kẻ chủ mưu gây chiến tranh đẩy những người nghèo ra trận làm bia đỡ đạn như những con tốt trong ván cờ để bọn chúng được lợi. Nhưng rồi khi ngày phán xét đến, bọn lợn chiến tranh sẽ phải đền tội, đó là luật nhân quả dành cho những kẻ gây tội ác. Mỗi câu kể tội của Ozzy Osbourne được cắt ngang bằng một đoạn riff giận dữ của Tony Iommi khiến cho ca khúc để rồi bùng nổ trong phần điệp khúc khiến người nghe có cảm giác đang ở giữa chiến trường đầy bom đạn hiểm nghèo. Mỗi tiếng thét thất thanh "Oh Lord!" của Ozzy nghe như tiếng thét đau đớn của những người lính tử nạn sa trường. Cả ca khúc nhuốm đầy màu khói lửa tang tóc càng tăng thêm hiệu quả trong việc tố cáo tội ác của những kẻ gây chiến. Lúc đầu nhóm định đặt tên album thứ hai là "War Pigs" nhưng hãng đĩa của Black Sabbath sợ áp lực từ phía những chính trị gia bảo thủ và những kẻ ủng hộ cuộc chiến nên đã đề nghị nhóm đổi tên album. Cuối cùng, ban nhạc đã nhượng bộ và đổi tên album thành "Paranoid", ca khúc được nhóm sáng tác sau cùng. Đối với dân nghe rock "Paranoid" là một album xuất sắc của thể loại metal trong đó hầu như mỗi ca khúc đều trở nên kinh điển. Cùng với "Led Zeppelin IV" và "Machinehead" của Deep Purple, "Paranoid" đã góp phần hình thành nên bộ ba album "chân kinh" của thể loại metal.

Có một bí mật đằng sau ca khúc "War Pigs" mà mãi sau này khi Ozzy phát hành album "the Ozzman Cometh", các fan của Sabbath mới được biết đến là việc "War Pigs" còn có một phiên bản khác. Đây là phiên bản đầu tiên của bài hát mang tên "Walpurgis" kể về buổi lễ Misa của phù thuỷ và quỉ dữ. Walpurgis là một ngày lễ lớn ở các nước Bắc Âu như Phần Lan và Thuỵ Điển nhằm kỉ niệm ngày tử đạo của nữ thánh Walpurga vào đêm 30/4. Tuy nhiên ở Đức, Walpurgisnacht (đêm Walpurgis) bắt đầu từ đêm 30/4 đến hết đêm 1/5 được xem như là đêm của ma quỉ. Theo truyền thuyết, trong đêm Walpurgisnacht tất cả các ma quỉ và phù thuỷ cùng nhau hội họp trên đỉnh núi thiêng Brocken để bày tỏ lòng tôn kính đối với quỉ vương. Vì thế Walpurgis đôi khi còn được nhắc đến như lễ Giáng Sinh của những kẻ theo tà đạo. Trong bài hát của Black Sabbath, buổi lễ Walpurgis được miêu tả với bọn phù thuỷ tụ tập quanh đống than hồng tranh giành nhau những xác chuột chết, một người dân tình cờ đi ngang thấy được cảnh tượng kinh khủng đó đã chạy về làng cầu cứu vị tu sĩ. Nhưng khi vị tu sĩ lên đến đỉnh núi thì quỉ vương xuất hiện và ném ông ta vào hoả ngục. Lời ca khúc được tay bass của Black Sabbath là Geezer Bulter viết nhưng bị cho là quá hãi hùng bởi các thành viên khác cuối cùng phần lời đã được thay đổi hoàn toàn thành "War Pigs" với ý nghĩa tích cực hơn.


Black Sabbath: Geezer Bulter, Ozzy, Tony Iommy và Bill Ward


-Phiên bản "Walpurgis" được Ozzy phát hành trong album tuyển " the Ozzman Cometh" với phần ca từ như sau:

Witches gather at black masses/ Bodies burning in red ashes/ On the hill the church in ruin/ Is the scene of evil doings/ It''s a place for all black sinners/ Watch them eating dead rats'' inners/ I guess it''s the same, wherever you may go/ Oh lord yeah!

Carry banners which denounce the lord/ See me rocking in my grave/ See them anoint my head with dead rat''s blood/ See them stick the stake through me/Oh!

Don''t hold me back cause I just gotta go/ (Sat''n/They) got a hold of my soul now/ Lords got my brain instinct with blood obscene/ Look in my eyes I''m there enough/ Yeah

On the scene a priest appears/ Sinners falling at his knees/ Satan sends out funeral pyre/ Casts the priest into the fire/ It''s the place for all bad sinners./ Watch them eating dead rats'' inners/ I guess it''s the same, whereever you may go/ Oh lord yeah

- Trong buổi diễn live của Black Sabbath năm 1970 tại Paris, Ozzy đã hát lẫn lộn lời của "War Pigs" và Walpurgis" với nhau mà không hề biết.

-Tay bass Geezer Butler là người viết lời cho hầu hết các ca khúc của Sabbath. Là người tin vào ma thuật, Geezer đã đưa những hình ảnh đen tối vào các ca khúc của nhóm.

-Mặc dù tồn tại đến ngày nay với sự tham gia của nhiều giọng ca khác nhau như Dio, Ian Gillan, Ray Gillen, Glenn Hughes và Tony Martin, Black Sabbath vẫn được nhắc đến nhiều nhất với các thành viên nguyên thuỷ mà Ozzy là linh hồn.

- Trong các ca sĩ của Sabbath, Dio, Ian Gillan và Glenn Hughes trước đó đều cộng tác với Ritchie Blackmore. Tony Iommi thừa nhận trong một cuộc phỏng vấn gần đây là ông luôn bị Ritchie Blackmore phỗng tay trên những ca sĩ hay nhất.

- Tony Iommi từng có ý định bỏ chơi guitar khi hai lóng tay của ông bị tiện đứt trong một tai nạn lao động. Chính ông chủ của Tony lúc bấy giờ đã động viên ông chơi lại đàn bằng cách tặng Tony đĩa hát của Django Reinhardt, một cầm thủ xuất sắc vẫn chơi đàn sau khi bàn tay của ông bị cháy mất ngón giữa và ngón áp út trong một cuộc hoả hoạn. Để khắc phục nhược điểm của mình, Tony đã mang hai chiếc đê khâu bằng da vào hai ngón tay cụt và hạ thấp dây đàn từ E xuống C#.

-Ozzy Osbourne thú nhận rằng mình luôn sợ Tony Iommi ngay cả khi rời Black Sabbath. Theo Ozzy, Tony Iommi luôn đóng vai trò bố già mafia áp đảo tinh thần các thành viên khác.

-Black Sabbath không phải là nhóm đầu tiên hát về ma quỉ và địa ngục như nhiều người lầm tưởng. Người đầu tiên hát về địa ngục là Arthur Brown, một ca sĩ khá "điên" của Anh trong ca khúc "Fire" năm 1968. Sau thành công của "Fire", Arthur Brown được đặt biệt danh là "Lucifer". Ozzy đã xem Arthur Brown như một trong những ảnh hưởng đầu tiên của mình. Trong tuyển tập bốn CD Prince of Darkness, Ozzy đã cover lại "Fire".

-Tony Iommi từng tham gia vào nhóm Jethro Tull trong vòng hai tuần. Ông cùng xuất hiện với nhóm Tull trong cuốn phim nhạc rock "Rock and Roll Circus" của nhóm Rolling Stones bên cạnh Eric Clapton, John Lennon, Mick Jagger và the Who. Trong lần xuất hiện này, Tony sử dụng cây Fender Stratocaster màu trắng chứ không phải cây SG Gibson đã trở thành biểu tượng của ông.

[Jimmy Page]

STAIRWAY TO HEAVEN - LED ZEPPELIN




There's a lady who's sure all that glitters is gold
And she's buying a stairway to heaven.
When she gets there she knows, if the stores are all closed
With a word she can get what she came for.
Ooh, ooh, and she's buying a stairway to heaven.

There's a sign on the wall but she wants to be sure
'Cause you know sometimes words have two meanings.
In a tree by the brook, there's a songbird who sings,
Sometimes all of our thoughts are misgiven.
Ooh, it makes me wonder,
Ooh, it makes me wonder.

There's a feeling I get when I look to the west,
And my spirit is crying for leaving.
In my thoughts I have seen rings of smoke through the trees,
And the voices of those who stand looking.
Ooh, it makes me wonder,
Ooh, it really makes me wonder.

And it's whispered that soon if we all call the tune
Then the piper will lead us to reason.
And a new day will dawn for those who stand long
And the forests will echo with laughter.

If there's a bustle in your hedgerow, don't be alarmed now,
It's just a spring clean for the May queen.
Yes, there are two paths you can go by, but in the long run
There's still time to change the road you're on.
And it makes me wonder.

Your head is humming and it won't go, in case you don't know,
The piper's calling you to join him,
Dear lady, can you hear the wind blow, and did you know
Your stairway lies on the whispering wind.

And as we wind on down the road
Our shadows taller than our soul.
There walks a lady we all know
Who shines white light and wants to show
How everything still turns to gold.
And if you listen very hard
The tune will come to you at last.
When all are one and one is all
To be a rock and not to roll.

And she's buying a stairway to heaven

Khi nhắc đến những ca khúc xuất sắc nhất của nhạc rock, không ai có thể không nói đến "Stairway to Heaven", ca khúc "vua của các ca khúc". Thật vậy, ai nghe rock mà không biết ca khúc kinh điển này thì coi như là chưa nghe rock. Từ khi ra đời cho đến nay, "Stairway to Heaven" luôn dẫn đầu các cuộc bầu chọn về ca khúc xuất sắc nhất cũng như những câu solo guitar xuất sắc nhất. Theo thống kê của các đài phát thanh nhạc rock ở Anh và Mỹ, "Stairway" luôn là ca khúc được yêu cầu phát sóng nhiều nhất. Đây cũng là ca khúc mà dân chơi guitar từ nghiệp dư đến chuyên nghiệp quyết tâm tập theo nhất. Tuyệt phẩm của nhạc rock này đã ra đời như thế nào?

Năm 1970, khi nhóm Led Zeppelin đang ở đỉnh cao của sự nghiệp với album thành công vang dội "Led Zeppelin II", bốn chàng trai vàng của hard rock bắt đầu muốn có một sự thay đổi trong âm nhạc của mình. Nhóm đã tìm về vùng đồng quê yên tĩnh Bron Yr Aur xứ Wales để tìm cảm hứng cho những ca khúc mới mang tính "về nguồn" nhạc folk của Anh. Cũng tại đây, Jimmy Page và Robert Plant bắt đầu tìm hiểu về những vấn đề tâm linh và huyền thoại. Một trong những cuốn sách mà Robert Plant đọc lúc bấy giờ là tác phẩm Magic Arts in Celtic Britain của Lewis Spence. Bị cuốn hút bởi những truyền thuyết của người Celt, Robert bắt đầu hình thành ý tưởng về một ca khúc vừa mang tính triết lí, vừa mang tính hoang đường. Trong tác phẩm của Lewis Spence, cụm từ "stairway to heaven" đã gây ấn tượng cho Robert Plant. Anh quyết định sử dụng cụm từ này khi có dịp.

Bẵng đi một thời gian, ý tưởng vẫn là ý tưởng. Robert Plant không thể phát triển ý tưởng của mình thành ca khúc. Sau khi phát hành "Led Zeppelin III", nhóm lại bắt đầu vào việc viết ca khúc mới cho album tiếp theo. Cũng như lần trước, nhóm lại chọn một vùng quê hẻo lánh để hoà mình cùng thiên nhiên và nuôi dưỡng cảm xúc. Địa điểm mà nhóm Led chọn lần này là khu nhà cổ Headley Grange vùng Hampshire. Đây là một trang trại nhỏ, gần như bỏ hoang, biệt lập với thế giới bên ngoài và không có điện. Một đêm bên bếp lửa, Jimmy Page lấy guitar gỗ ra dạo một vài đoạn nhạc và gần như tức thì, Robert Plant lẩm nhẩm hát theo tiếng đàn: "There's a lady who's sure, all that glitters is gold, and she's buying the stairway to heaven". Đó là câu chuyện về một trong số những cô bạn gái hờ của Robert, trong một đêm say rượu và ma tuý đã sử dụng thẻ tín dụng của anh đi mua sắm. Kết quả cô trở về tay không vì thứ cô cần mua là chiếc thang máy cuốn trong khu mua sắm và dĩ nhiên người ta từ chối không bán. Câu chuyện này trở thành đề tài để mọi người trong ban nhạc đùa vui những lúc rảnh rỗi. Những đối với Robert Plant, hình ảnh cô bạn gái đỏng đảnh đòi mua chiếc thang máy cuốn vì nghĩ rằng mình có nhiều tiền và hình ảnh những bậc thang bắc lên thiên đàng có một mối liên hệ chặt chẽ với nhau về mặt hình tượng. Robert triết lí trong bài hát :"Không phải tất cả những thứ lấp lánh đều là vàng!" và "Đồng tiền không thể mua được tất cả!" Trong đêm đó, Robert và Jimmy đã viết gần 90% lời của ca khúc và phần lớn giai điệu trên guitar gỗ. Tuy nhiên càng về sau, phần lời của ca khúc càng lan man không theo một chủ đề nhất định. Nó là sự tổng hợp những cảm xúc của Robert Plant khi hoà mình vào không khí trong lành vùng nông thôn cùng với niềm đam mê về thế giới huyền hoặc của những truyền thuyết Celtic và những triết lí mang tính cá nhân theo chủ nghĩa hippie. Nhận thấy đây là một ca khúc hay, nhóm quyết định mang về London để thu âm cho album mới.

Nhóm bắt đầu thu âm ca khúc mới này vào tháng 11 năm 1970 tại Island Studio. Ca khúc được chia làm ba phần chính, phần mở đầu được chơi theo phong cách nhạc folk với đàn guitar thùng, phần thứ hai nhanh và mạnh hơn với guitar điện và phần cuối cùng là phần mãnh liệt nhất đậm chất rock với trống, bass và guitar điện. Trong hai phần đầu, tay bass John Paul Jones của nhóm đã đóng góp tiếng sáo gỗ và tiếng piano điện tử từ cây đàn hiệu Rhode của mình. Một điều mà ít người biết đến là khi thu âm ca khúc này, Jimmy Page không sử dụng cây đàn Les Paul Gibson mà anh thường sử dụng. Trong phần thu âm của "Stairway", Jimmy đã chơi cây Fender Telecaster, đàn thùng hiệu Harmony và cây Fender Electric XII (12 dây). Đến phần cao trào đoạn cuối, Jimmy Page đã thu âm ba đoạn solo liên tiếp trên cùng một nền nhạc với ý định sẽ chọn ra đoạn solo hay nhất đưa vào bài hát. Nhưng không có đoạn solo nào làm cho anh hoàn toàn vừa ý. Cuối cùng Jimmy Page đã dùng cách "cắt" những khúc vừa ý của từng đoạn và "dán" chúng lại với nhau thành một đoạn hoàn chỉnh. Đó là phần solo được nghe trong bản thu âm chính thức.

Vì không phát hành dưới dạng đĩa đơn nên ca khúc "Stairway to Heaven" không chính thức vào bảng xếp hạng. Tuy nhiên, khi album "Zoso" ra đời năm 1971, "Stairway" trở thành tâm điểm của mọi sự chú ý. Nó trở nên thành công tới mức các fan hâm một đã gây sức ép khiến cho các đài phát thanh phát ca khúc trên sóng của mình. Đây là trường hợp đầu tiên một ca khúc không được phát hành dưới dạng đĩa single được phát sóng trên đài. Và dĩ nhiên, "Stairway" trở thành ca khúc được yêu cầu diễn live nhiều nhất của nhóm Led Zeppelin. Để giải quyết vấn đề phải đổi guitar trong khi diễn live, Jimmy Page đã đặt hàng hãng Gibson sản xuất cho mình cây guitar hai cần nổi tiếng Gibson EDS-1275 khiến cho việc biểu diễn trở nên thuận lợi hơn. Và cây đàn hai cần cũng trở thành một biểu tượng gắn liền với Jimmy Page kể từ lúc đó.

Vì quá nổi tiếng, "Stairway" cũng trở nên lắm phiền phức và là mục tiêu của những kẻ ác ý. Một trong những scandal lớn nhất về ca khúc này chính là việc gán cho nó cái mác: "tôn thờ Satan". Lí do? Một phần là do tính cách quái gở của Jimmy Page và những mối quan hệ bí ẩn của anh với nhà phân tâm học Alistair Crowley, người được cho là có khả năng nói chuyện với quỉ dữ. Một phần là do khi chơi đoạn "If there's a bustle in your hedgerow, don't be alarmed now, It's just a spring clean for the May queen. Yes, there are two paths you can go by, but in the long run. There's still time to change the road you're on." theo chiều ngược lại trên máy quay đĩa, người nghe sẽ nghe được thông điệp: " Oh here my sweet Satan! The one whose little path would make me sad, whose power is Satan. He will give those with him 666. There was a little toolshed where he made us suffer. sad Satan" Dĩ nhiên đây chỉ là một điều trùng hợp ngẫu nhiên. Trong nhóm Led, Robert Plant là người tức giận nhất khi ca khúc này bị xem là thông điệp tôn thờ quỉ dữ. Jimmy Page thì không đưa ra một lời giải thích hay phản bác nào. Và cũng vì lí do này, nhiều cửa hàng nhạc cụ tại Mỹ đã cấm khách hàng chơi "Stairway" trong lúc thử đàn.

Cho đến nay, "Stairway" đã trở thành cảm hứng cho vô số các ban nhạc và ca sĩ. Có đến hơn 100 bản cover lại ca khúc này theo đủ các phong cách từ hard rock (Great White), country (Dolly Parton), jazz (Pat Boone), reggae (Far Cooporation), punk (Me First and the Gimme Gimme) đến phong cách thổ dân của nhạc sĩ Rolf Harris trong đó ông đã sử dụng toàn những nhạc cụ đặc thù của thổ dân châu Úc.Bản cover này đã đạt hạng 10 ở Anh. Các phong cách khác nhau của các bản cover được sử dụng trong chương trình chat show "The Money or the Gun của Úc ở mỗi cuối chương trình. Tuy nhiên cho dù cover lại bằng phong cách nào đi nữa, phiên bản chính của Led Zeppelin vẫn là tượng đài bất hủ của nhạc rock


Jimmy Page sử dụng cây Gibson 12 dây khi biểu diễn Stairway


-"Stairway to Heaven" là ca khúc nổi tiếng nhất nhưng không có mặt trong bảng xếp hạng.

-Đoạn intro bằng đàn thùng của bài này không phải là sáng tác của nhóm Led Zeppelin. Đó là đoạn intro của ca khúc "Taurus" do nhóm Spirit, một nhóm nhạc psychedelic không mấy danh tiếng của Mỹ. Nhóm này đã ăn theo chương trình lưu diễn của Led Zeppelin năm 1968 như một nhóm hỗ trợ chuyên diễn mở màn. Mặc dù bị "ăn cắp bản quyền", nhóm Spirit phát biểu rằng họ cảm thấy rất vinh dự khi một phần của "Taurus" được giới thiệu trong ca khúc nổi tiếng nhất của nhạc rock.

-Nhóm Butthole Surfers do tay bass của Led là John Paul Jones làm quản lí đã phát hành album "Hairway to Steven" năm 1988 như một lời tri ân hài hước đối với "Stairway"

-Đây là ca khúc duy nhất có phần lời được in trong mặt trong bìa đĩa "Led Zeppelin IV"

- Sau khi Led Zeppelin tan rã, Jimmy Page thường trình diễn độc tấu ca khùc này trong những buổi diễn solo. Lí do là anh không chấp nhận bất cứ ai khác ngoài Robert Plant hát lại ca khúc này cùng anh.

- Nhóm Led Zeppelin trong chương trình tái hợp tại lễ kỉ niệm 40 năm thành lập Atlantic Records năm 1988 đã hát lại "Stairway". Robert Plant lúc đầu không bằng lòng nhưng bị thuyết phục vào giờ chót. Kết quả, đây là buổi live tệ nhất của Led Zeppelin, Robert đã hát sai lời nhiều đoạn trong bài hát. Trước đó nhóm LZ đã chơi lại ca khúc này trong buổi diễn từ thiện Live Aid năm 1985 với Phil Collins ngồi sau dàn trống của John Boham.

-Một fan cuồng nhiệt của Zep ở Wishaw, Scotland tên Gordon Roy đã xâm toàn bộ lời bài hát này trên lưng như là cách tưởng niệm một người bạn, cũng là fan của LZ, thiệt mạng trong một tai nạn xe hơi.

-Robert Plant chưa bao giờ xem "Stairway" là ca khúc hay nhất của Led Zeppelin. Theo anh, ca khúc hay nhất của nhóm là "Kashmir".

- Đoạn ca từ " If there's a bustle in your hedgerow, don't be alarmed now, It's just a spring clean for the May queen" ám chỉ việc dậy thì của người thiếu nữ, trong đó "a bustle in your hedgerow" là tiếng lóng vùng Hampshire chỉ hiện tượng kinh nguyệt lần đầu tiên. Còn "May Queen" là "nữ thần mùa xuân" trong truyền thuyết Celtic, ở đây ám chỉ người con gái trẻ.

-"Stairway to Heaven" nằm trong danh sách các ca khúc tạm ngưng phát hành trên sóng FM sau vụ khủng bố 911.

-Phần backwards chứa đựng thông điệp tôn thờ quỉ dử của bài hát có thể được nghe tại: http://jeffmilner.com/backmasking.htm

- Khi biểu diễn bài hát này, John Paul Jones đã sử dụng Mellotron, một dụng cụ có thể nhai tiếng của các nhạc cụ khác, chính là tiền thân của đàn organ hiện nay

- Một câu chuyện thật như đùa có liên quan đến ca khúc "Stairway to Heaven" đã diễn ra như sau. Ngày 23/1/1991, một tuần trước khi cuộc chiến vùng vịnh nổ ra ở Kuwait, một nhóm khủng bố ủng hộ Saddam Hussein đã tấn công một đài phát thanh ở New Mexico với mục đích dùng nó để phát các thông tin ủng hộ Saddam. Khi nhóm này tấn công vào đài phát thanh, DJ John Sebastian đang phát ca khúc "Stairway to Heaven". Điều đáng buồn cười là các tay khủng bố đều là fan của Led. Và thế là thay vì chiếm dụng đài phát thanh để làm nhiệm vụ tuyên truyền, nhóm khủng bố ra lệnh cho tay DJ phát đi phát lại ca khúc này trong suốt 24 tiếng đồng hồ không ngừng nghỉ. Vụ khủng bố này chỉ được phát hiện khi một số người bực mình gọi đt yêu cầu cảnh sát làm việc với đài phát thanh lì lợm này. Khi cảnh sát đến hiện trường thì tay DJ đang trong tình trạng nguy kịch do nhồi máu cơ tim, có lẽ vì quá mệt mỏi khi phát đi phát lại một ca khúc trong suốt nhiều giờ liền.Được biết, có nhiều người đã mở đài đó suốt cả ngày để xem "chừng nào thì mới chuyển sang bài khác"


John Paul Jones sử dụng Mellotron khi biểu diễn "Stairway"

[Jimmy Page]

AMERICAN PIE - DON MCLEAN



A long, long time ago...
I can still remember
How that music used to make me smile.
And I knew if I had my chance
That I could make those people dance
And, maybe, they’d be happy for a while.

But February made me shiver
With every paper I’d deliver.
Bad news on the doorstep;
I couldn’t take one more step.

I can’t remember if I cried
When I read about his widowed bride,
But something touched me deep inside
The day the music died.

So bye-bye, miss american pie.
Drove my chevy to the levee,
But the levee was dry.
And them good old boys were drinkin’ whiskey and rye
Singin’, "this’ll be the day that I die.
"this’ll be the day that I die."

Did you write the book of love,
And do you have faith in God above,
If the Bible tells you so?
Do you believe in rock ’n roll,
Can music save your mortal soul,
And can you teach me how to dance real slow?

Well, I know that you’re in love with him
`cause I saw you dancin’ in the gym.
You both kicked off your shoes.
Man, I dig those rhythm and blues.

I was a lonely teenage broncin’ buck
With a pink carnation and a pickup truck,
But I knew I was out of luck
The day the music died.

I started singin’,
"bye-bye, miss american pie."
Drove my chevy to the levee,
But the levee was dry.
Them good old boys were drinkin’ whiskey and rye
And singin’, "this’ll be the day that I die.
"this’ll be the day that I die."

Now for ten years we’ve been on our own
And moss grows fat on a rollin’ stone,
But that’s not how it used to be.
When the jester sang for the king and queen,
In a coat he borrowed from james dean
And a voice that came from you and me,

Oh, and while the king was looking down,
The jester stole his thorny crown.
The courtroom was adjourned;
No verdict was returned.
And while lennon read a book of marx,
The quartet practiced in the park,
And we sang dirges in the dark
The day the music died.

We were singing,
"bye-bye, miss american pie."
Drove my chevy to the levee,
But the levee was dry.
Them good old boys were drinkin’ whiskey and rye
And singin’, "this’ll be the day that I die.
"this’ll be the day that I die."

Helter skelter in a summer swelter.
The birds flew off with a fallout shelter,
Eight miles high and falling fast.
It landed foul on the grass.
The players tried for a forward pass,
With the jester on the sidelines in a cast.

Now the half-time air was sweet perfume
While the sergeants played a marching tune.
We all got up to dance,
Oh, but we never got the chance!
`cause the players tried to take the field;
The marching band refused to yield.
Do you recall what was revealed
The day the music died?

We started singing,
"bye-bye, miss american pie."
Drove my chevy to the levee,
But the levee was dry.
Them good old boys were drinkin’ whiskey and rye
And singin’, "this’ll be the day that I die.
"this’ll be the day that I die."

Oh, and there we were all in one place,
A generation lost in space
With no time left to start again.
So come on: jack be nimble, jack be quick!
Jack flash sat on a candlestick
Cause fire is the devil’s only friend.

Oh, and as I watched him on the stage
My hands were clenched in fists of rage.
No angel born in hell
Could break that satan’s spell.
And as the flames climbed high into the night
To light the sacrificial rite,
I saw satan laughing with delight
The day the music died

He was singing,
"bye-bye, miss american pie."
Drove my chevy to the levee,
But the levee was dry.
Them good old boys were drinkin’ whiskey and rye
And singin’, "this’ll be the day that I die.
"this’ll be the day that I die."

I met a girl who sang the blues
And I asked her for some happy news,
But she just smiled and turned away.
I went down to the sacred store
Where I’d heard the music years before,
But the man there said the music wouldn’t play.

And in the streets: the children screamed,
The lovers cried, and the poets dreamed.
But not a word was spoken;
The church bells all were broken.
And the three men I admire most:
The father, son, and the holy ghost,
They caught the last train for the coast
The day the music died.

And they were singing,
"bye-bye, miss american pie."
Drove my chevy to the levee,
But the levee was dry.
And them good old boys were drinkin’ whiskey and rye
Singin’, "this’ll be the day that I die.
"this’ll be the day that I die."

They were singing,
"bye-bye, miss american pie."
Drove my chevy to the levee,
But the levee was dry.
Them good old boys were drinkin’ whiskey and rye
Singin’, "this’ll be the day that I die."


Trong cách nói của người Mỹ, cụm từ "American Pie" được sử dụng để nói đến những gì tốt đẹp hoặc đặc sắc mang tính quốc hồn quốc tuý của nước Mỹ. Nhạc rock and roll là một góc trong chiếc bánh Mỹ ngon lành ấy. Vì thế khi một tai nạn xảy ra cướp đi sinh mạng cuả một lúc ba nhân vật góp phần tạo nên rock and roll ở buổi đầu, Don McLean, ca sĩ nhạc folk của Mỹ đã viết nên ca khúc "American Pie" như một lời tri ân đối với mẩu bánh quí giá mang tên rock and roll ấy. Cái ngày mà chiếc máy bay chở Ritchie Valens, Big Bopper và Buddy Holly lâm nạn đã được Don McLean bất tử hoá trong ca khúc của mình như "ngày mà âm nhạc đã chết đi"

Don McLean sáng tác "American Pie" khoảng năm 1969, tức là 10 năm sau cái chết của bộ ba Buddy Holly như một lời tưởng niệm muộn màng. Đây là một ca khúc khá dài, đến hơn 8 phút với phần giai điệu và hoà âm khá đơn giản, nhưng đối với nhiều người Mỹ, đây là một ca khúc đầy tự hào. Thậm chí có người còn cho rằng "American Pie " xứng đáng được sử dụng làm quốc ca của Mỹ. Những người đã tuyên bố như thế không phải không có cái lí của họ. "American Pie" có thể xem là một bản tóm tắt của lịch sử nước Mỹ từ cuối thập niên 50 đến đầu thập niên 70 một cách khá chi tiết đồng thời cũng đề cao những giá trị văn hoá của người Mỹ . Don McLean, tác giả ca khúc này hầu như rất ít khi tiết lộ về hoàn cảnh sáng tác hoặc những hình ảnh ẩn dụ mà ông sử dụng trong ca khúc. Don McLean cho rằng : "Đây là một ca khúc đầy chất thơ mà mọi sự bình luận hoặc phân tích sẽ làm mất đi vẻ đẹp của nó" Tuy nhiên không vì vậy mà các fan hâm mộ không ra sức tìm cách làm sáng tỏ những bí mật của chiếc bánh Mỹ đầy bí ẩn này.

1/ Lời tưởng niệm đối với Ritchie Valens, Big Bopper và Buddy Holy:

Don McLean hồi tưởng lại ngày còn bé khi nhạc rock and roll vừa trở thành hiện tượng (A long, long time ago...I can still remember/How that music used to make me smile.) Lúc đó nhạc rock and roll là một thể loại nhạc cực kì bình dân và mang tính giải trí đơn thuần. Cùng với điệu twist, nhạc rock and roll là thứ nhạc dành để khiêu vũ. (And I knew if I had my chance/ That I could make those people dance/ And, maybe, they’d be happy for a while) Nhưng rồi tai nạn máy bay xảy ra ngày 3/2/1959 đã khiến cho cậu bé Don McLean, lúc đó là một cậu bé bỏ báo rùng mình khi đọc dòng tin trên những tờ báo buổi sáng ( But February made me shiver/ With every paper I’d deliver./ Bad news on the doorstep;/ I couldn’t take one more step.) Tin về người vợ goá của Buddy Holly là Maria Ellena đang có mang đã khiến cho Don McLean xúc động đến chảy nước mắt. Đối với McLean, đó là ngày âm nhạc chết đi (I can’t remember if I cried/ When I read about his widowed bride,/But something touched me deep inside/The day the music died.) Ngay buổi tối hôm đấy, Don McLean đã lái xe đến quán rượu mang tên "Con Đê" nơi mình cùng nhóm bạn thân hay tụ tập để cùng nhau nghe lại những ca khúc rock and roll và tưởng niệm những người hùng nhạc rock. (So bye-bye, miss american pie./ Drove my chevy to the levee, but the levee was dry. / And them good old boys were drinkin’ whiskey and rye / Singin’, "this’ll be the day that I die/ "this’ll be the day that I die.") Ở gần cuối bài hát, Don McLean lại nhắc lại sự kiện về cái chết của bộ ba Buddy Holly trong đoạn " And the three men I admire most: The father, son, and the holy ghost, They caught the last train for the coast The day the music died." Ở đây hình ảnh "The father, son and the Holy Ghost" vừa là hình ảnh chúa ba ngôi trong đạo Công giáo, vừa ám chỉ bộ ba Big Bopper (the father, chữ "Bopper" đọc gần giống như "papa" vừa ám chỉ Big Bopper là thành viên lớn tuổi nhất ), Ritchie Valens (the son, Ritchie Valens là người nhỏ tuổi nhất) và Buddy Holly (the Holy Ghost). Và "That'll be the day when I die" là một đoạn trong ca khúc nổi tiếng "That'll be the day" của Buddy Holly.

2/ Sự thịnh hành của thể loại psychedelic và các ban nhạc Anh đã góp phần giết chết nhạc rock nguyên thuỷ của Mỹ:

Xem ra Don McLean không mấy có thiện cảm với dòng nhạc psychedelic và những nhóm nhạc Anh như Beatles hay Rolling Stones. Ngay cả người bạn đồng nghiệp Bob Dylan cũng bị Don McLean chỉ trích. Anh cho rằng Bob Dylan đã cướp ngôi vua của Elvis Presley. (When the jester sang for the king and queen, In a coat he borrowed from James Dean, And a voice that came from you and me, Oh, and while the king was looking down/ The jester stole his thorny crown.) Hình ảnh "gã hề trong chiếc áo khoác mượn của James Dean" là hình ảnh của Bob Dylan vì có thời gian Bob Dylan xuất hiện trước công chúng trong chiếc áo khoác màu đỏ mà tài tử James Dean mặc trong bộ phim "Rebel Without a Cause", một bộ phim được xem như là cộc mốc của nhạc rock and roll. Những kẻ xâm lược Anh Quốc the Beatles được nhắc đến như một mối nguy hiểm vì không những những con bọ người Anh này xâm lược nước Mỹ bằng âm nhạc, họ còn mang theo những ảnh hưởng xấu như ma tuý và xúi giục giới trẻ nổi loạn. Don McLean ám chỉ việc John Lennon theo khuynh hướng xã hội chủ nghĩa (Lennon read a book of Marx) và nhóm Beatles (the quartet practiced in the park) ảnh hưởng đến lối sống của giới trẻ Mỹ trong khi những người trung thành với nhạc rock and roll truyền thống thì hát những khúc kinh cầu nguyện ngày âm nhạc chết đi (And we sang dirges in the dark / The day the music died). Nhưng có lẽ nhóm Rolling Stones là nhóm bị Don McLean chỉ trích nhiều nhất trong "American Pie". Don cho rằng mặc dù hòn đá lăn này vẫn lăn đều, nhưng những vết rong rêu dơ bẩn vẫn cứ bám vào nó (And moss grows fat on a rollin’ stone) mà cụ thể là thảm kịch năm 1969 tại Altamont Speedway, California khi nhóm côn đồ Hell's Angels mà ban Stones sử dụng để giữ trật tự trong buổi hoà nhạc đã đánh chết một fan hâm mộ. Cũng trong buổi diễn đó, Rolling Stones đã trình làng ca khúc "Sympathy for the Devil" khiến những người mộ đạo như Don McLean không thể chấp nhận được. McLean gọi nhóm Stones là những người bạn của quỉ dữ (Jack flash sat on a candlestick/ Cause fire is the devil’s only friend.) Trước cảnh tượng thảm khốc ở Altamont, Don McLean đã nắm chặt nắm đấm vì giận dữ trước sự quá đà của nhóm RS,những kẻ theo anh đã bán mình cho quỉ. (Oh, and as I watched him on the stage My hands were clenched in fists of rage./ No angel born in hell/ Could break that satan’s spell./ And as the flames climbed high into the night/ To light the sacrificial rite,/ I saw satan laughing with delight /The day the music died). Đó cũng là một ngày âm nhạc chết đi.

3/ Những cuộc biểu tình chống chiến tranh Việt Nam:

Mặc dù không có cùng quan điểm tả khuynh như Beatles hay Bob Dylan, Don McLean vẫn chống lại cuộc chiến tranh VN theo cách riêng của mình. Anh phản đối việc sử dụng cảnh sát để đàn áp những cuộc biểu tình bất bạo động của giới sinh viên. Trong đó cảnh sát đã dùng hơi cay và súng để trấn áp những người biểu tình. Cao điểm của việc đàn áp là việc 4 sinh viên ở một trường đại học bang Ohio bị bắn chết khi tiến lên cài hoa vào nòng súng của cảnh sát, một hành động đầy thiện chí. (Now the half-time air was sweet perfume/ While the sergeants played a marching tune/ We all got up to dance,/ Oh, but we never got the chance!/ `cause the players tried to take the field; /The marching band refused to yield./ Do you recall what was revealed/ The day the music died?) . "The players" ám chỉ những người biểu tình, "the marching band" chỉ những người đàn áp và "sweet perfume" là tiếng lóng mà giới hippie bấy giờ gọi để chỉ hơi cay dùng để trấn áp người biểu tình. Khung cảnh chính trị của thập niên 60 ở Mỹ được miêu tả khá trọn vẹn qua hình ảnh những thanh niên hippie "Flower children" kêu gào khi bị đàn áp (And in the streets: the children screamed) những cặp yêu nhau khóc vì phải chia tay khi người con trai bị buộc lên đường đến chiến trường VN (The lovers cried) và sự phát triển của các phong trào văn nghệ phản chiến (the poets dreamed)

4/ Niềm tin vào tôn giáo:

Don McLean theo học trường dòng từ nhỏ nên các ca khúc của anh đều mang ít nhiều những ẩn dụ về tôn giáo. Trong "American Pie", hình ảnh Thánh Kinh, niềm tin vào quyền năng của Chúa, Jesus, vị vua đội vương miện bằng gai, và hình ảnh chúa ba ngôi, những người mà Don McLean "ngưỡng mộ nhất" xuất hiện hầu như khá thường trực. Cũng như nhiều người Mỹ khác, Don McLean tin rằng ngoan đạo là một trong những truyền thống đáng quí của người Mỹ. Chính vì vậy mà Don McLean có thái độ thù địch với nhóm Rolling Stones.

5/ Những sự kiện nổi bật của nước Mỹ trong thập niên 60:

Hình ảnh của nước Mỹ trong thập niên 60 được Don McLean mô tả khá chi tiết qua điệu nhảy socks hop, điệu nhảy sau này được các cheerleaders sử dụng trong các buổi thi đấu thể thao (cause I saw you dancin’ in the gym./ You both kicked off your shoes), nhạc rhythm and blues (Man, I dig those rhythm and blues), James Dean, thần tượng nổi loạn của thập niên 50 rất được giới trẻ Mỹ tôn sùng, những trận bóng bầu dục, môn thể thao đặc trưng của Mỹ (the players, half-time, the marching band), Janis Joplin (I met a girl who sang the blues/ And I asked her for some happy news,/ But she just smiled and turned away), nhóm the Byrds và ca khúc "Eight Miles High", một ca khúc bị cho là mô tả tình trạng lơ lửng trên chín tầng mây của những người phê ma tuý (The birds flew off with a fallout shelter, Eight miles high and falling fast), sự phát triển của trào lưu hippie (a generation lost in space), vụ án giết người gây chấn động cả nước Mỹ của Charles Manson, kẻ đã cho rằng mình nghe được thông điệp giết người trong bài hát "Helter Skelter" của nhóm Beatles (Helter skelter in a summer swelter) và vụ ám sát ba nhân vật chính trị nổi tiếng JFK, Bobby Kennedy và mục sư Martin Luther King (the father, son and the Holy Ghost). Tất cả những nét đặc trưng nổi bật nhất của nước Mỹ trong thập niên 60 đều được Don Mclean nhắc đến trong suốt ca khúc "American Pie".

Tóm lại, "American Pie" là một ca khúc "đầy chất Mỹ" khá thông minh. Nó vừa là niềm tự hào, vừa là sự luyến tiếc về những giá trị mà Don McLean xem như là quốc hồn quốc tuý của người Mỹ. Trên thế giới, người Mỹ nói chung khá nhạy cảm về những vấn đề truyền thống vì họ luôn bị các quốc gia châu Âu khác xem thường vì bề dày văn hoá của Mỹ dĩ nhiên không thể so sánh với Anh Pháp hoặc Đức. Chính do sự tự ti đó mà nhiều người Mỹ cố gắng chứng tỏ bản sắc của mình không bị lệ thuộc vào các nước châu Âu. Và cũng vì lí do đó mà "American Pie" được tôn vinh như một bản thánh ca trong lòng nhiều người Mỹ.


Có thể bạn chưa biết:

-Bên cạnh ca khúc American Pie đạt hạng nhất, album cùng tên năm 1972 của Don McLean còn có hai ca khúc khác cũng thuộc hàng kinh điển của Don là Vincent (về danh hoạ Hà Lan Vincent Van Gogh) và Empty Chairs.

-Ca khúc nổi tiếng "Killing Me Softly with His Songs" của Roberta Flack dựa trên phần lời của bài thơ "Killing Me Softly With His Blues" của Don McLean.

-Năm 2000, các nhà làm phim Hollywood đã phải trả cho Don McLean một số tiền khá lớn để sử dụng cái tên "American Pie" cho bộ phim hài của mình mặc dù nội dung bộ phim và bài hát không có liên quan gì với nhau.

-Trùm nhạc chế người Mỹ Weird Al Yankovic đã sửa lời "American Pie" thành ca khúc "The Saga Begins" tóm tắt toàn bộ nội dung tập 1 của bộ phim "Star Wars"

-Năm 2000, Madonna đã cover lại American Pie trong album của mình.

Socks Hop là điệu nhảy kiểu thể dục đồng diễn trong các trường trung học Mỹ dựa theo điệu rock and roll. Khi giày thể thao đế mềm chưa ra đời, các học sinh nhảy sock hop đều phải cởi giầy để nhảy vì nhà trường sợ đế giày làm hư sàn gỗ của các phòng tập thể dục. Đến thập niên 70, sock hop biết thể thành cheerleader dance, một trong những đặc trưng của văn hoá Mỹ hiện đại.