Storage 1: Kiến thức - Khoa học

Côn trùng giả dạng kẻ săn mồi để thoát thân


Một con bướm Metalmark.
Ảnh: harkphoto.com.

Một loài bướm ở Costa Rica sử dụng một biện pháp độc đáo để thoát thân mỗi khi gặp nhện nhảy, đó là bắt chước hình dáng và hành động của kẻ săn mồi. Đến lượt mình, nhện nhảy cũng phải giả dạng một số loài kiến để tránh bị chúng ăn thịt.

Trong thế giới động vật, một số loài thường đóng giả loài khác để qua mặt những kẻ săn mồi. Chẳng hạn, nhiều loài bướm biết cách hóa thân thành bướm vương điệp, một trong những côn trùng có mùi vị rất khó chịu và ít khi bị biến thành bữa ăn của những loài ăn thịt.

Jadranka Rota và David Wagner, hai nhà côn trùng học tại Đại học Connecticut, thành phố Storrs, bang Connecticut (Mỹ) mới phát hiện ra rằng bướm Metalmark ở Costa Rica sử dụng một biện pháp độc đáo để thoát thân khi đối mặt với kẻ thù: biến thành con vật săn bắt chúng.

"Mỗi khi phát hiện ra nhện nhảy, cánh của bướm đột nhiên phát sáng khác thường, sau đó chúng nhảy nhót loạn xạ", Rota cho biết.

Nhện nhảy là loài săn mồi thường
gặp trong các khu rừng nhiệt đới.
Ảnh: Harkphoto.com.

Nhện nhảy là loài săn mồi phổ biến trong những khu rừng ở Costa Rica. Với thị lực sắc bén, khả năng di chuyển nhanh và nhẹ, chúng thường theo dõi con mồi từ xa, lặng lẽ tiếp cận và ra đòn bất ngờ.

Hai nhà nghiên cứu nhận thấy, trong điều kiện bình thường, xác suất để nhện bắt được bướm Metalmark chỉ là 6%. Nhưng khi bướm và nhện được nhốt chung trong một lồng, tỷ lệ thành công của nhện tăng lên tới 60%.
Một số loài bướm khác cũng biết cách hóa thân thành kẻ thù. Chẳng hạn, người ta từng chứng kiến cảnh bướm Tephritid nhảy nhót khi phát hiện ra nhện nhảy. Những loài không bắt chước được kiểu nhảy của kẻ thù thì lại có màu sắc giống hệt nhện.

Nhưng điều thú vị là, chính nhện nhảy cũng phải giả dạng một số loài kiến để tránh bị loài côn trùng này ăn thịt.

"Giả dạng kẻ săn mồi là một hành vi hiếm gặp trong tự nhiên và trường hợp này là một trong những ví dụ. Tuy nhiên, những hiểu biết của chúng ta về cơ chế đằng sau hành vi này là chưa nhiều", Jadranka Rota phát biểu.

Việt Linh (theo LiveScience)

Tốc độ ánh sáng có thể được làm chậm lại


Ảnh: Deviantart.

Máy tính lượng tử sử dụng photon thay cho các electron sẽ trở thành hiện thực khi các chuyên gia nghiên cứu của hãng NTT (Nhật) kéo dài thời gian di chuyển của ánh sáng để lưu trữ dữ liệu.

Họ đã đưa ánh sáng vào một thiết bị pha lê với các lỗ hổng nano. Những lỗ này sẽ giữ photon trong khoảng 1 nano giây (1 phần tỷ giây), nhờ đó tốc độ ánh sáng có thể chỉ bằng 1/50.000 lần so với trong môi trường chân không.

Các chuyên gia của IBM cũng đã làm chệch hướng đi của tia sáng bằng cách đưa chúng vào những chuỗi gồm 100 vòng siêu nhỏ để trì hoãn đường di chuyển. Những vòng này đóng vai trò như bộ nhớ đệm quang học trên chip.

Năm ngoái, một nhóm nghiên cứu thuộc Đại học Harvard (Mỹ) đã tìm cách làm chậm tốc độ ánh sáng khi truyền chúng qua các cấu trúc lạnh.
Những phương pháp trên cho thấy ánh sáng có thể được dùng để lưu thông tin trong một RAM photon - cơ sở để phát triển bộ nhớ ánh sáng cho máy tính lượng tử.

T.N. (theo TechWorld)

Mưa axit không phải lúc nào cũng có hại


Cảnh tượng tại một khu rừng sau trận mưa axit.
Ảnh: terradaily.com.

Khi mưa axit giảm đi, các vi sinh vật trong suối, sông và đất có cơ hội thuận lợi để phát triển. Tuy nhiên, sự thiếu vắng các trận mưa axit cũng có thể gây ra nhiều vấn đề với môi trường, các nhà khoa học cảnh báo.

"Đó là những kết quả mà chúng ta không mong đợi", David DeWalle, một chuyên gia về môi trường tại Đại học Pennsylvania (Mỹ), phát biểu. "Lượng carbon dioxide ngày càng tăng trong sông, suối và đất có ảnh hưởng to lớn tới hệ sinh thái rừng và sự cân bằng carbon nói chung".Carbon dioxide hòa tan là sản phẩm của hoạt động hô hấp ở sinh vật và quá trình phân hủy của các chất hữu cơ. Đó là loại khí gây quá trình axit hóa ở các nguồn nước tinh khiết.

DeWalle và các cộng sự đã theo dõi 5 dòng suối ở dãy núi Appalachian (Mỹ) từ năm 1990 tới nay. Họ tìm hiểu những tác động của tình trạng giảm nồng độ sulfur - một trong những tác nhân chủ yếu gây mưa axit. Nguyên nhân khiến nồng độ khí sulfur giảm là đạo luật Clean Air nhằm giảm tình trạng ô nhiễm không khí của chính quyền Mỹ.

Nhờ có đạo luật này, trong những năm qua, chất lượng nước đã được cải thiện và lượng khí nitơ trong các dòng suối cũng giảm xuống. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu lại phát hiện ra rằng lượng carbon dioxide đang tăng lên ở cả 5 dòng suối. Họ cho rằng tình trạng suy giảm những chất gây ô nhiễm đang tạo điều kiện thuận lợi cho các vi khuẩn trong lòng đất sinh sôi.

Trong quá trình phát triển, vi khuẩn phân hủy các hợp chất hữu cơ, giải phóng ra carbon dioxide, nước và những chất hữu cơ hòa tan khác, DeWalle giải thích. Do bị vi khuẩn hấp thụ, các hợp chất hữu cơ không thể hòa tan vào nước. Quá trình hô hấp của vi khuẩn làm tăng nồng độ carbon dioxide trong đất.

Sự xáo trộn của hệ sinh thái các khu rừng ở dãy núi Appalachia - nơi trú ngụ ở nhiều loài vi sinh vật và cũng là nơi tạo ra việc làm cho nhiều người - có thể gây nên những hậu quả môi trường và kinh tế tai hại.

"Mặc dù sự suy giảm nồng độ nitơ và sulfur là một dấu hiệu tích cực, song nó đã tác động tới hệ sinh thái rừng. Lượng CO2 trong đất ngày càng tăng nghĩa là một ngày nào đó, loại khí gây hiệu ứng nhà kính này sẽ thoát ra khỏi đất và quay trở lại bầu khí quyển", DeWalle nhận định.

Việt Linh (theo LiveScience)

Tìm thấy 2 loài thằn lằn mới ở Việt Nam


Thòi lòi đã có tên khoa học là
Cyrtodactylus nigriocularis.
Ảnh: Tuổi Trẻ.

Các chuyên gia sinh học vừa phát hiện vùng núi Bà Đen, Tây Ninh hai loài thằn lằn chưa từng được tìm thấy ở đâu trên thế giới. Chúng đều thuộc họ tắc kè (Gekkonidae), giống Cyrtodactylus.

Người tìm thấy hai loài thằn lằn trên là ông Nguyễn Ngọc, Viện Sinh học nhiệt đới TP HCM. Ông đã cùng hai chuyên gia bò sát - lưỡng cư ở Viện Động vật St. Petersburg (Nga) mô tả và đặt tên cho chúng: Loài Cyrtodactylus nigriocularis có tên địa phương là thòi lòi và loài Cyrtodactylus badenensis có tên là thằn lằn vạch. Cả hai đều sống ở hang đá hoặc ở các vách núi ở độ cao 100-500 m.

Thằn lằn vạch từ nay mang tên
khoa học là Cyrtodactylus badenensis.
Ảnh: Tuổi Trẻ.

Thằn lằn vạch có những vạch trắng ở lưng và đuôi, đầu vàng nâu và sống ở vách đá. Thòi lòi có mắt to và màu đen. So với thằn lằn vạch, thòi lòi có kích thước lớn hơn và khó tìm thấy hơn do chúng thường sống ẩn sâu trong hang đá. Bình thường thân thòi lòi có màu nâu, tuy nhiên màu sắc của thân cũng có thể đổi tùy ánh sáng và điều kiện sống.

Phát hiện trên đã được công bố trên tạp chí khoa học chuyên ngành bò sát - lưỡng cư của Nga (Russian Journal of Herpetology). Theo khẳng định của các chuyên gia, hai loài thằn lằn này hoàn toàn mới và trước đó chưa tìm thấy bất kỳ ở nơi nào khác. Phát hiện này đã cho thấy núi Bà Đen rất độc đáo không chỉ về văn hóa - lịch sử mà còn về đa dạng sinh học, cần được bảo tồn.

(The Tuổi Trẻ)

Có thể dùng khuẩn E.coli để sản xuất dầu diesel


Vi khuẩn Escherichia coli.
Ảnh: lastfrost.com.

Vi khuẩn Escherichia coli biến đổi gene có thể tạo ra một dạng diesel sinh học từ nhiên liệu thực vật. Chúng giúp con người cắt giảm lượng khí thải carbon dioxide, đồng thời làm giảm chi phí sản xuất nhiên liệu. các nhà khoa học khẳng định như vậy.

Diesel sinh học, hay còn gọi là chất thay thế diesel có nguồn gốc thực vật, có thể được tạo ra từ các cây lấy dầu như đậu tương, cọ dầu, bằng cách đun nóng chúng với một chất xúc tác hóa học.

Loại năng lượng này có thể giúp con người giảm được lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính vì những vi khuẩn tạo ra nó hấp thụ khí carbon dioxide, nhờ đó giảm được lượng khí này trong không khí. Tuy nhiên, để vi khuẩn biến đổi gene trở nên có ích, con người cần có một số lượng cực lớn cây nhiên liệu, tức là phải bỏ ra nhiều đất đai, đồng thời sử dụng nhiều hóa chất độc hại để xử lý chúng.

"Diesel sinh học là nguồn năng lượng thay thế tốt cho nhiên liệu diesel lấy ra từ dầu mỏ", Alexander Steinbüchel, người tạo ra dạng diesel sinh học mới cùng với các cộng sự tại Đại học Munster (Đức), phát biểu. "Tuy nhiên, biện pháp sản xuất diesel sinh học hiện nay vẫn khá tốn kém".

Nhóm của Steinbüchel đã thành công trong việc biến đổi gene của một chủng vi khuẩn khá phổ biến có tên Escherichia coli để biến chúng trở thành vi khuẩn có khả năng tạo ra diesel sinh học. Vi khuẩn E.coli biến đổi gene được nuôi trong hỗn hợp gồm đường glucose và dầu ô-liu, Chúng đã biến hỗn hợp này thành một loại acid béo có tên "microdiesel" - một dạng của diesel thực vật và có khả năng thay thế diesel có nguồn gốc từ dầu mỏ.

Nhóm chuyên gia Đức tiếp tục lấy hai gene từ vi khuẩn Zymomonas mobilis và đưa vào vi khuẩn E.coli để chúng có khả năng biến đường thành rượu. Một gene thứ ba, được lấy từ vi khuẩn Acinetobacter baylyi, cho phép E.coli tạo ra microdiesel từ rượu và dầu thực vật.

Không giống như nhiều nhiên liệu sinh học khác, microdiesel được sản xuất ra mà không cần có sự tham gia của các hóa chất độc hại với vai trò xúc tác. Steinbüchel khẳng định rằng những thử nghiệm trong tương lai có thể cho phép các nhà khoa học tạo ra microdiesel từ các bộ phận khác của cây, thay vì chỉ sử dụng dầu thực vật như hiện nay. Do các phần khác của cây thường bị vứt đi sau khi quá trình ép dầu diễn ra, nên điều này sẽ giảm nhu cầu trồng cây để sản xuất diesel sinh học.

"Do chi phí cho việc trồng cây nhiên liệu lấy dầu rất thấp, hơn nữa chúng lại rất sẵn trong tự nhiên nên trong tương lai, diesel sinh học có thể được sản xuất ra với chi phí thấp hơn nhiều so với diesel lấy từ dầu mỏ", Steinbüchel nhận định.

Diesel sinh học cũng có thể làm thay đổi nhu cầu đối với đất nông nghiệp, Trevor Price, một chuyên gia môi trường tại Đại học Glamorgan (xứ Wales, Anh), nhận định. Diesel sinh học có thể giải quyết được bài toán hiệu ứng nhà kính và sự cạn kiệt của nhiên liệu hóa thạch, nhưng dẫu sao nó vẫn cần rất nhiều đất. Các cánh rừng nhiệt đới có thể bị đốt để trồng cọ, đậu tương và những cây lấy dầu khác. Nhiều quốc gia sẽ phải lựa chọn giữa nhiên liệu và thực phẩm".

Tuy nhiên, Price cho rằng tăng cường sản xuất diesel sinh học sẽ không phải là giải pháp khả thi trong nỗ lực giảm mức độ ô nhiễm môi trường.
"Thay vì tìm cách thỏa mãn nhu cầu nhiên liệu bằng các phương pháp sạch sẽ hơn, việc đầu tiên chúng ta nên làm là cố gắng giảm lượng nhiên liệu sử dụng bằng cách tiết kiệm và sử dụng chúng một cách hiệu quả", ông bình luận.

Việt Linh (theo Newscientist)

Con người chế tạo ống nano cách đây 400 năm
(VnExpress)


Ảnh: HTV.

Theo một nghiên cứu được đăng trên tạp chí Nature, những người thợ rèn thanh kiếm từ thép Damas đã biết chế tạo ống nano carbon cách đây hơn 400 năm.

Các nhà nghiên cứu Đức đã phát hiện sự có mặt của những ống nano carbon này trong một mẫu lấy từ thanh kiếm Damas. Kiếm rèn từ thép Damas đã nổi tiếng từ thời Thập tự chinh, khi người Cơ Đốc giáo đối đầu với lưỡi kiếm của người Hồi giáo.

Theo truyền thuyết, lưỡi kiếm Damas có từ thế kỷ thứ 1 và được chế tạo bằng một loại thép nhập từ Ấn Độ, được gọi là thép wootz, rất giàu carbon. Đây là loại thép lý tưởng để chế tạo những lưỡi kiếm sắc bén. Tuy nhiên công thức chế tạo loại thép này đã bị thất lạc vào thế kỷ thứ 18 và các thợ rèn châu Âu không bao giờ làm được loại thép với chất lượng tương tự.

Nhóm nghiên cứu do tiến sĩ Peter Paufler thuộc Đại học Dresden dẫn đầu đã cho một mẫu kiếm Damas thời thế kỷ 17 vào dung dịch axit chlohidric. Chất axit làm tan các sợi nano cementite (carbur sắt) và tiết lộ sự có mặt của các ống nano carbon. Các chất liệu này ngày nay rất được ưa chuộng vì có đặc tính rất cứng và nhẹ.

Để xác minh kết quả trên, các nhà nghiên cứu sẽ tìm cách tái tạo thép Damas và nghiên cứu các điều kiện hình thành ống nano trong lò rèn.

(Theo HTV, Sciences & Avenir)

‘Lỗ hổng thời gian’ và những vụ mất tích bí ẩn

Thuyền trưởng Smith của tàu Titanic.
Ảnh: Sức Khỏe & Đời Sống.

Giới học giả chuyên nghiên cứu bí ẩn siêu nhiên ở châu Âu và Mỹ gần đây xôn xao về một số vụ mất tích - tái hiện một cách thần bí. Nhiều người cho rằng hiện tượng có liên quan đến “lỗ hổng thời gian”.

Ngày 14/4/1912, con tàu thủy siêu cấp Titanic trong chuyến đi đầu tiên đã gặp nạn do va phải băng, khiến 1.500 người mất tích. Vậy mà vào giữa năm 1990 và 1991, tại khu vực gần núi băng Bắc Đại Tây Dương, người ta đã phát hiện và cứu sống hai nhân vật đã biến mất cùng con tàu Titanic gần 80 năm về trước.

Ngày 24/9/1990, con tàu Foshogen đang đi trên vùng biển Bắc Đại Tây Dương. Thuyền trưởng Karl đột nhiên phát hiện một bóng người từ vách núi. Qua kính viễn vọng, ông nhìn rõ một phụ nữ đang dùng tay ra hiệu cấp cứu. Người phụ nữ này mặc trang phục quý tộc Anh thời kỳ đầu thế kỷ 20, toàn thân ướt sũng và rét run cầm cập.

Khi được cứu lên tàu, trả lời câu hỏi của thủy thủ, cô nói: “Tôi tên là Wenni Kate, 29 tuổi, một hành khách trên con tàu Titanic. Khi tàu đắm, một con sóng lớn đánh giạt tôi lên núi băng này, thật may mắn là các ngài đã kịp cứu giúp”. Nghe câu trả lời đó, mọi người đều cảm thấy hết sức kỳ lạ và họ nghĩ rằng có lẽ do sốt cao, cô gái này đã nói nhảm. Kate được đưa đến bệnh viện để kiểm tra. Sức khỏe của cô không có gì đáng ngại ngoài việc cô quá sợ hãi do bị lạc nhiều ngày, thần kinh cũng không có dấu hiệu rối loạn. Các xét nghiệm về máu, tóc, cho thấy cô khoảng chừng 30 tuổi.

Vậy là nảy sinh một vấn đề khó tin đến kinh người: Chẳng lẽ từ năm 1912 đến nay, trải qua gần 80 năm mà Kate không hề già đi chút nào? Thẩm tra, đối chiếu với bản danh sách hành khách trên tàu Titanic, người ta nhận thấy mọi nội dung đều trùng khớp với những gì Kate nói. Trong khi mọi người đang tranh luận thì sự việc thứ hai xảy ra.

Ngày 9/8/1991, một tổ khảo sát khoa học hải dương trong khi khảo sát tại khu vực phía Tây Nam cách núi băng Bắc Đại Tây Dương chừng 387 km, đã phát hiện và cứu sống một người đàn ông 60 tuổi. Ông ta mặc bộ quần áo màu trắng, khá gọn gàng, rít sâu điếu thuốc. Không ai có thể nghĩ rằng đó chính là thuyền trưởng danh tiếng Smith của con tàu Titanic.

Nhà hải dương học nổi tiếng, tiến sĩ Marwen Iderlan, sau khi cứu được Smith đã phát biểu trước báo chí rằng không thể có sự việc nào đáng kinh ngạc hơn. Người đàn ông này không thể là tên lừa đảo, ông ta đích thực là thuyền trưởng của con tàu Titanic, người cuối cùng chìm xuống biển cùng với con tàu . Khó tin hơn nữa là Smith đến nay đã 140 tuổi nhưng trên thực tế mới chỉ là một ông già 60 tuổi. Khi được cứu, ông một mực khẳng định rằng hôm đó là ngày 15/9/1912.

Sau khi được cứu, ông được đưa đến Viện tâm thần Oslo (Nauy) để chữa trị. Nhà tâm lý học Jale Halant đã tiến hành hàng loạt thử nghiệm và kết quả là Smith hoàn toàn bình thường. Ngày 18/9/1991, trong một đoạn tin vắn, Halant khẳng định, người được cứu đích xác là thuyền trưởng Smith vì ngay việc đối chiếu vân tay cũng đã cho thấy điều đó.

Sự việc cần được giải thích rõ ràng. Một số cơ quan hải dương Âu - Mỹ cho rằng thuyền trưởng Smith và hành khách Kate đã bị rơi vào “hiện tượng mất tích - tái hiện xuyên thời gian”.


800 lính Anh mất tích trong mây

Trong Đại chiến Thế giới lần thứ nhất, vào ngày 21/8/1915, hơn 800 lính thuộc Trung đoàn Norfolk 5 của quân đội Anh được lệnh cơ động lên một ngọn núi cao thuộc vùng Dardanelles, Thổ Nhĩ Kỳ. Theo lời kể của các nhân chứng, có một đám mây lớn bay sà xuống và bao phủ lên đoàn quân, lúc đó đang tiến vào thung lũng. Đội quân càng lên cao thì càng chìm dần vào trong khối mây mờ.

Khi người cuối cùng khuất hẳn, cả khối mây đã bốc lên cao và biến mất, người ta không thấy bất kỳ người lính nào bước ra khỏi đám mây đã bay đi đó. Từng ngọn cây, bụi rậm trên đỉnh núi đều có thể nhìn rõ, nhưng một đội quân hơn 800 người đã mất tích hoàn toàn. Khi đó, 22 người lính của New Zealand cũng đang tập cùng trận địa với đội quân này, trên một ngọn đồi nhỏ khác cách đó khoảng 600 m. Họ đã tận mắt chứng kiến cảnh tượng bí hiểm trên.

Có giả thuyết cho rằng toàn bộ đội quân đã bị lực lượng đặc nhiệm của Thổ Nhĩ Kỳ bắt làm tù binh. Tuy nhiên, sau chiến tranh, phía Thổ Nhĩ Kỳ kiên quyết khẳng định rằng họ chưa từng nhìn thấy đội quân này. 800 người lính đã bị mất tích không nằm trong danh sách những lính Anh bị tử trận, đồng thời cũng không có trong danh sách tù binh chiến tranh được Thổ Nhĩ Kỳ trao trả sau khi chiến tranh kết thúc.

Ở Trung Quốc, năm 1945, một đoàn tàu chở hàng trăm khách từ Quảng Đông đi Thượng Hải đã biến mất khỏi hành trình khi gần đến ga cuối, không để lại bất kỳ một dấu tích nhỏ nào.


Quan điểm của các học giả

Một số người cho rằng lỗ hổng thời gian thực chất là thế giới phản vật chất đang tồn tại trong vũ trụ. Họ dựa vào công thức tổng năng lượng vật chất của Einstein, theo đó tổng năng lượng vật chất có hai giá trị là chính và phụ. Vậy khi giá trị phụ xuất hiện, chúng ta cần phải làm thế nào? Nhận thức nó ra sao? Một số học giả liền đưa nó vào mối liên hệ với thế giới phản vật chất. Hiện nay, chúng ta mới hiểu biết chưa đầy một nửa vũ trụ chúng ta đang sống, là phạm vi thế giới vật chất, còn nửa kia là một hệ thống tạo thành từ phản vật chất.

Hai bộ phận này tiếp cận với nhau dưới tác động qua lại của lực hấp dẫn. Khi tiếp cận đến một mức độ nhất định, tác dụng “đổ vỡ” do thế giới vật chất và phản vật chất sinh ra sẽ tạo ra một nguồn năng lượng vô cùng lớn, tạo thành một áp lực tách đôi hai hệ thống. Theo đó, có thể thấy rằng mất tích chính là hiện tượng phát sinh khi hai hệ thống vật chất và phản vật chất tiếp cận ở mức độ cao nhất, sinh ra năng lượng tạo nên áp lực phân tách. Khi hiện tượng “đổ vỡ” kết thúc, trường lực hấp dẫn trở lại trạng thái ban đầu, hiện tượng tái hiện xảy ra.

Trong cuộc tranh cãi giữa các nhà khoa học, nhiều giả thuyết khác cũng được đưa ra. Một trong số đó là thuyết “thời gian đứng lại”. Thế giới vật chất sau khi tiến vào lỗ hổng thời gian đồng nghĩa với việc mất tích, và từ đó đi ra cũng có nghĩa là được tái hiện. Như vậy, lỗ hổng thời gian và trái đất không cùng một hệ thống, và thời gian trong “lỗ hổng” là tương đối tĩnh. Do đó dù có mất tích 3-5 năm hay vài chục năm đi nữa, người ta sẽ không có gì thay đổi so với lúc ban đầu.

Giả thuyết thứ hai được đưa ra là thuyết “thời gian ngược”, cho rằng thời gian trong lỗ hổng thời gian là quay ngược so với bình thường. Người mất tích sau khi rơi vào đó có khả năng sẽ quay ngược về quá khứ. Tuy nhiên, khi thời gian quay ngược một lần nữa, người này lại được đưa trở về thời điểm họ bị mất tích, kết quả là xảy ra hiện tượng tái hiện thần bí.

Trong thuyết thứ ba “đóng cửa thời gian”, lỗ hổng thời gian là hiện tượng tồn tại khách quan trong thế giới vật chất, không nhìn thấy và cũng không thể sờ thấy. Đối với thế giới vật chất mà con người đang tồn tại, nó vừa đóng lại vừa mở. Thỉnh thoảng khi nó mở ra một lần, sẽ có hiện tượng mất tích; mở thêm một lần nữa, người mất tích tái hiện.

Trước mắt, quanh vấn đề “lỗ hổng thời gian” vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau. Chưa một học thuyết nào đủ sức thuyết phục vì chưa đưa ra được những chứng cứ xác thực. Hiện tượng “mất tích - tái hiện” vẫn còn là bí ẩn đang chờ con người khám phá...

(Theo Sức Khoẻ & Đời Sống)

Mắt người có sức hút kỳ lạ

Với con người, đôi mắt không chỉ là cửa sổ mở ra thế giới bên ngoài, mà nó còn hướng vào bên trong, làm hé lộ thế giới tâm hồn với những cảm xúc và suy nghĩ riêng tư.

Trong tất cả các loài linh trưởng, mắt người đáng chú ý nhất. Mắt là để nhìn, nhưng cũng để người khác ngắm nhìn. Lòng đen của chúng ta trôi trên nền trắng và bọc quanh con ngươi. Sự tương phản màu sắc này không có ở hầu hết các loài khỉ người khác.

Theo một giả thuyết, đặc điểm nổi bật này là để giúp chúng ta theo dõi ánh nhìn của người khác tốt hơn khi nói chuyện hoặc khi phối hợp hành động.

Ảnh: foto.mail.ru.

Trong một nghiên cứu mới lần đầu tiên kiểm chứng giả thuyết này, các nhà nghiên cứu tại Viện nhân chủng học tiến hoá Max Planck tại Đức đã tìm hiểu hiệu ứng của cử động mắt, đầu đối với sự định hướng ánh nhìn loài vượn người và trẻ sơ sinh.

Trong nghiên cứu, một người sẽ thực hiện các động tác sau: Nhắm mắt lại, hướng đầu lên trần nhà; giữ đầu thẳng và ngước nhìn lên trần nhà; ngẩng đầu lên và nhìn lên trần nhà; giữ đầu thẳng và nhìn về phía trước.

Kết quả cho thấy, các con vượn người - bao gồm 11 con tinh tinh, 4 con khỉ đột và 4 con khỉ lùn bonobo - đều nhìn theo ánh mắt của người thử nghiệm khi anh ta chỉ cử động đầu. Ngược lại, 40 đứa trẻ sơ sinh nhìn theo nhiều hơn khi người thử nghiệm chuyển động mắt.

Vượn người bị ảnh hưởng bởi đầu nhiều hơn là mắt khi muốn nhìn theo ánh mắt của người đối diện, trong khi con người lại dựa vào đôi mắt nhiều hơn trong cùng tình huống.

Mắt tinh tinh và mắt trẻ em.
Ảnh: Livescience.

Việc so sánh mắt người với các loài linh trưởng khác cũng tiết lộ những khác biệt nhỏ nhặt khiến đôi mắt của ta nổi bật. Chẳng hạn, mắt người thiếu một số sắc tố nhất định như ở mắt linh trưởng, vì vậy mà lớp màng cứng ngoài của mắt là màu trắng. Ngược lại, hầu hết các loài linh trưởng có lớp màng cứng ngoài màu đen hoặc nâu, khiến khó xác định được hướng nhìn.

Một trợ giúp tiềm ẩn khác giúp chúng ta xác định một người đang nhìn đi đâu là sự tương phản giữa da mặt, lớp màng cứng ngoài và tròng đen. Hầu hết các loài vượn người đều có sự tương phản thấp giữa đôi mắt và da mặt.

Con người là loài linh trưởng duy nhất có đường viền của đôi mắt và vị trí của con ngươi nổi rõ. Ngoài ra, đôi mắt chúng ta cũng thon dài theo chiều ngang và có tỷ lệ khá lớn so với toàn bộ cơ thể. Trong khi đó, tinh tinh có thân hình đồ sộ nhưng đôi mắt lại khá nhỏ.

Những đặc điểm này giúp cho việc giao tiếp và hợp tác dễ dàng hơn. Chẳng hạn, người mẹ và em bé tiếp xúc mắt chủ yếu khi tương tác. Một nghiên cứu cho thấy em bé nhìn vào mặt và mắt người chăm sóc mình lâu gấp đôi so với các loài vượn.

Màng cứng ngoài trắng còn là biểu hiện của sức khoẻ tốt và là dấu hiệu tiềm ẩn để tìm kiếm bạn tình.

M.T. (theo Livescience)

Loài vật cũng nhận ra mình trong tranh

Ảnh: Istocphoto.

Truyền thuyết kể rằng, hoàng đế Maxêđoan không hài lòng với hình ảnh con ngựa yêu quý trong bức tranh vẽ ông cưỡi ngựa, bèn ra lệnh dẫn con tuấn mã tới để chỉ những sai sót cho họa sĩ. Vừa nhìn thấy hình ảnh của mình, ngựa ta bỗng ngửng đầu lên và cất tiếng hí rõ to...

Liệu con ngựa trong truyền thuyết nói trên có thật sự nhận ra nó trong bức tranh hay không? Loài ngựa và các con vật nói chung có khả năng nhận ra chân dung của chúng hoặc hình ảnh phản chiếu trong tấm gương hay không và liệu chúng có nhận dạng được những con vật khác cùng loại, hình nộm và những hình ảnh khác về đồng loại?


Những thử nghiệm lý thú

Sinh thời, nhà tâm lý động vật học người Đức Grogimec đã giải mã điều bí ẩn này. Ngay từ hồi còn trẻ, khi mới chỉ là một bác sĩ thú y, ông đã quyết định kiểm tra xem loài vật có khả năng nhận biết hình ảnh của mình hay không. Bạn ông, một chuyên gia dạy thú người Đức, có những con gấu xử sự với chú gấu nhồi bông hệt như đối với đồng loại sống động bằng xương bằng thịt. Thế nhưng chúng không mảy may chú ý tới hình con gấu sơn màu được cắt từ tấm gỗ dán ra.

Grogimec quyết định bắt đầu làm thí nghiệm từ những con ngựa.

Ông đặt trên bãi quần ngựa một tấm bìa các tông lớn có vẽ hình con ngựa với kích thước to như thật. Tất cả lũ ngựa ứng xử với con vật trong tranh theo đúng phép tắc của họ nhà ngựa: Chúng ngửi tất cả những chỗ cần thiết trên cơ thể con ngựa giả rồi đứng sát bên cạnh nó.

Hơn thế nữa, mấy con ngựa đực thậm chí còn định nhảy lên phủ con ngựa cái trong tranh và người ta phải khó khăn lắm mới tách được chúng ra.

Sau đó, Grogimec dựng một bức tranh có hình con chó trên bãi quần ngựa. Bầy ngựa đứng nhìn tấm hình con chó một cách dè dặt nhưng không đến gần hơn 3 m. Chỉ có một con ngựa cái, có lẽ từng chơi thân với chó, mạnh bạo tiến lại gần chú chó đực trong tranh và ngửi đầu nó. Những con ngựa khác bị lôi đến chỗ bức vẽ và chúng tỏ ra rất khó chịu. Rõ ràng là bầy ngựa nhìn bức tranh không đơn thuần như một mảnh bìa có màu sắc mà như một con chó thật. Như vậy, ngựa đã nhận ra được hình đồng loại và các con vật khác trong tranh. Nhưng còn các con vật khác thì sao?

Hai con vẹt xanh cố tiến sát đến chỗ hai con vẹt thêu trên bức tranh và thậm chí còn khẽ mổ vào chỗ cái mỏ. Chúng đã chăm sóc nhau như thế đó.

Grogimec nuôi một con sói đã được thuần dưỡng. Có lần nó tưởng tấm gương là ô cửa sổ và định lao qua đó. Nó dường như không nhận ra được hình ảnh của mình. Thế nhưng hổ và sư tử cũng như mèo rừng lại bày tỏ thái độ ngay đối với hình bóng của chúng và rất quan tâm đến con thú trên màn ảnh nếu người ta cho chúng xem phim để làm thí nghiệm. Chúng có khả năng nhận ra được đồng loại trên bức tranh nếu như những con thú này có kích thước to bằng thật.

Khỉ và hắc tinh tinh là nhưng loài vật có họ hàng gần nhất với con người, chúng nhận ra mình trong gương, trên bức tranh, bất kể kích thước của những hình vẽ trong tranh. Lũ khỉ cũng nhận ra hình thù của những con vật khác và thậm chí lúc đầu còn định vồ lấy chúng.

Thú dữ cũng không phân biệt được thật - giả

Một phần tư thế kỷ đã trôi qua và Grogimec, lúc này đã trở thành một nhà khoa học có tên tuổi trên thế giới, quyết định lặp lại thí nghiệm của mình, lần này không phải với ngựa mà với loài dã thú. Ông đặt làm tại nhà máy sản xuất đồ nhựa và cao su một con voi, một con sư tử và một con tê giác bằng chất dẻo được bơm căng, cả 3 con thú này có kích thước to bằng thật. Và ông đến vườn quốc gia “Hồ Maniara” ở Tanzania để tiến hành cuộc thí nghiệm trong điều kiện dã ngoại. Lần này ông cộng tác với một nhà động vật học trẻ tuổi người Anh Ien Hamintơn chuyên nghiên cứu cuộc sống của loài voi trong vườn quốc gia.

Thoạt tiên, họ cho mấy con sư tử xem hình nộm một con ngựa vằn làm bằng chất dẻo rồi lánh sang một bên chờ đợi. Lũ sư tử mò đến bên hình nộm ngựa vằn, vồ lấy nó rồi xé nát. Và chúng rất ngỡ ngàng vì con mồi không ăn được.

Tiếp đó, họ lại cho mấy con sư tử khác xem người anh em của chúng bằng chất dẻo. Tuy nó không thật giống vị chúa sơn lâm cho lắm mà giống một thứ đồ chơi trẻ em, nhưng lũ sư tử lại tiếp nhận nó như kẻ đồng loại. Hai con sư tử đực tiến lại gần hình nộm và nhìn chằm chằm vào nó như thôi miên - những con sư tử chưa quen biết thường xử sự như vậy lúc gặp nhau khi chúng muốn hù dọa nhau. Một trong hai đối thủ cuối cùng không chịu nổi nên phải bỏ đi. Nhưng hình nộm sư tử dĩ nhiên là không biết làm điều đó, thậm chí không chớp mắt.

Một con sư tử cái mon men đến gần hình nộm nhưng bị hai chàng sư tử đực nổi giận đuổi đi, rõ ràng chúng sợ sự cạnh tranh. Cuối cùng, cả một bầy sư tử gồm những con sư tử cái và lũ sư tử con tiến lại. Chúng thay nhau ngửi hình nộm, vờn nó và vật ngã nó xuống đất. Một sư tử cái giương vuốt cào nhẹ vào nó làm thủng 4 lỗ khiến cho hơi xì ra và hình nộm xẹp xuống. Đoạn lũ sư tử bỏ đi.

Cuối cùng, Grogimec và Ien đặt một miếng thịt ở phía trước mặt con sư tử bằng chất dẻo rồi bỏ đi để cho con sư tử cái ngồi gần đấy có thể nhìn thấy tất cả. Nó lập tức rón rén đến gần, nhưng không dám chộp lấy miếng thịt bởi lẽ sư tử đực bao giờ cũng ăn đầu tiên. Chỉ đến khi một cơn gió làm cho hình nộm sư tử đực ngã xuống thì sư tử cái do tưởng “sư tử đực” nằm lăn ra ngủ nên mới thận trọng tha miếng thịt đi. Rõ ràng tất cả lũ sư tử đều coi con sư tử bằng chất dẻo là sư tử thật.

Sau đó, hai nhà khoa học chuyển sang làm thí nghiệm với tê giác. Grogimec nấp sau con tê giác to đùng bằng chất dẻo đã được bơm thật căng và đẩy nó về phía con tê giác thật. Trò này hoàn toàn không mạo hiểm như người ta tưởng, bởi lẽ những con tê giác đen châu Phi tuy nổi tiếng là hung dữ, nhưng không bao giờ đánh nhau một cách thật sự. Chúng thường chỉ dọa dẫm nhau mà thôi.

Lần này cũng như vậy. Hơn nửa giờ, con tê giác thật và con tê giác giả do Grogimec điều khiển chỉ tiến tiến lùi lùi dấm dứ nhau mà thôi. Sự khác biệt về hơi hướng không làm cho tê giác ta nghi ngờ, mặc dù khứu giác của chúng không thua kém gì loài chó. Thậm chí nó còn lấy sừng chạm vào cái sừng mềm mại bằng chất dẻo của đối thủ mà cũng không biết rằng nó bị lừa.

Mãi rồi cái trò đó cũng làm cho Grogimec phát chán; ông lùi dần về phía chiếc xe rồi đặt hình nộm vào thùng xe. Con tê giác thật rất hài lòng vì kẻ cạnh tranh với nó đã biến mất.

Cuối cùng, các nhà khoa học làm thí nghiệm với những con voi. Lần này, nhân vật chính là Ien Hamintơn. Ông cõng trên lưng một con voi lớn bằng chất dẻo được bơm thật căng và luồn đầu vào giữa hai chân trước của nó rồi tiến đến gần đàn voi rừng. Kẻ mới tới đã làm cho đàn voi chú ý và lúc thì con này, lúc thì con khác thử đến gần để thăm dò.

Nhưng rồi đàn voi cũng rút lui. Không một con nào định mò lại gần. Những người làm thí nghiệm cho rằng có lẽ là do con voi bằng chất dẻo có màu trắng chăng? Cần phải kiểm tra. Họ tìm một vũng bùn lớn, ném con voi giả vào đó rồi lấy bùn trát khắp người voi từ vòi đến tận đuôi. Lần này, đàn voi tiến đến gần hơn và thậm chí còn đe dọa tên “voi mới tò te”.

Nhưng sau đó, có một điều gì khiến cho lũ voi sinh nghi và chúng tháo chạy. Có lẽ chúng hiểu rằng không đời nào một con voi thật lại cưỡi lên con người cả. Cùng lắm chỉ có người cưỡi voi mà thôi.

(Theo Sức Khỏe & Đời Sống)

Tim cá ngựa vằn có thể tự 'mọc' lại


Một con cá ngựa.
Ảnh: worth1000.com

Khi một phần tim của cá ngựa vằn bị cắt đi, tế bào gốc ở tim sẽ kết hợp với lớp tế bào trên bề mặt vết thương để tạo ra những mô mới, thay thế cho phần đã mất, các nhà khoa học Mỹ cho biết.

Đây là phát hiện của các chuyên gia y khoa tại Đại học Duke, bang North Carolina, Mỹ.

Nhóm nghiên cứu cũng phát hiện ra rằng một số tác nhân tăng trưởng sẽ hỗ trợ những tương tác giữa tế bào gốc và lớp tế bào bảo vệ khi tim cá ngựa vằn bị tổn thương.

Từ trước tới nay, giới khoa học vẫn tin rằng, tất cả động vật có xương sống đều có khả năng tái tạo tế bào tim; nhưng vì những lý do nào đó, khả năng này lại "ngủ yên" ở loài người và động vật có vú. Việc phát hiện ra nguyên nhân của tình trạng "ngủ yên" này có thể dẫn tới sự ra đời của những biện pháp phục hồi mô tim bị tổn thương bởi bệnh tật.

"Trong tim của động vật có vú có rất nhiều loại tế bào gốc, nhưng nó lại không có khả năng tự tái tạo khi bị tổn thương", Kenneth Poss, trưởng nhóm nghiên cứu, cho biết. Ngược lại, tim của cá ngựa vằn tự hồi sinh mạnh mẽ khi bị tổn thương. Những nghiên cứu trong tương lai về loài cá ngựa vằn có thể giúp tìm ra nguyên nhân tại sao chức năng tự tái tạo lại không hoạt động ở tim động vật có vú và những biện pháp để đánh thức khả năng ấy.

Việt Linh (theo Healthday)