discussion Các kỉ lục tự nhiên!

[Pisces]

Băng tan đạt mức kỷ lục ở Bắc Cực

Diện tích băng tan ở Greenland bằng
diện tích của Đức và Áo cộng lại.
​

Mùa hè năm 2002, lượng băng tan ở Greenland và Bắc Cực đã đạt mức kỷ lục (cao gấp đôi năm 1992). Hiện tượng này dẫn tới những thay đổi lớn về hệ sinh thái ở khu vực này. Đó là thông báo của các nhà khoa học Mỹ trong buổi họp thường niên của Hội địa vật lý Mỹ ở San Francisco, hôm qua.

Tiến sĩ Konrad Steffen, Đại học Colorado (Mỹ), cho biết riêng ở Greenland, diện tích băng tan đã đạt đến 685.000 kilomét vuông. Băng tan tạo ra các dòng chảy lớn, mở ra môi trường sinh thái cho nhiều động vật như cá, chim, côn trùng. Tuy nhiên, nó cũng làm cho nhiều động vật khác, như gấu Bắc Cực, cảm thấy ngột ngạt.

Nguyên nhân của sự gia tăng nhiệt độ trong mùa hè vừa qua là do sự dao động của khí quyển Bắc Cực. Một đợt áp thấp kéo dài đã đưa hơi ấm từ châu Âu tràn lên phía bắc, khiến cho nhiệt độ ở đó tăng lên 1,5 độ C so với mức trung bình của mùa hè năm 2001.

Minh Hy (theo Nature)​

 

[Pisces]

Tìm thấy sự sống trong lòng hồ mặn và lạnh nhất thế giới


Mặt cắt qua hồ: bên trên là lớp băng dày 19 mét.
Đã khoan xuống độ sâu 12 mét.

​

Với độ mặn xấp xỉ biển Chết và nhiệt độ âm 10 độ C, hồ Vida tại Nam Cực là một trong những môi trường khắc nghiệt nhất. Mới đây, ở độ sâu 12m trong hồ, người ta đã tìm thấy vi khuẩn và tảo đóng băng, và chúng sống lại khi băng tan chảy. Điều đó chứng tỏ sự sống có thể tồn tại trong những điều kiện cực hại của các hành tinh.

Hồ Vida được phát hiện từ những năm 1950, nhưng nhanh chóng bị lờ đi do người ta cho rằng nó chỉ là một tảng băng lớn. Tuy nhiên, những năm 1990, Peter Doran và cộng sự, Đại học Illinois tại Chicago (Mỹ), khi gửi các tín hiệu radar xuyên qua lớp băng, đã ngạc nhiên phát hiện thấy ở độ sâu 19 mét là một hồ nước lỏng, có độ mặn gấp khoảng 7 lần so với nước biển bình thường. Các nhà khoa học lý giải, chính độ mặn cực lớn này đã hạ thấp điểm đóng băng của nước xuống dưới mức bình thường, khiến cho ở âm 10 độ C, nước vẫn trong trạng thái lỏng.

Năm 1996, nhóm nghiên cứu đã quay lại vùng đất này và khoan sâu xuống 12 mét, mang lên các mẫu vật tảo và vi khuẩn. Mới đây, khi hâm nóng mẫu vật cho băng tan ra, các nhà khoa học nhận thấy các sinh vật đã hoạt động trở lại, sau hơn 2.800 năm sống tiềm sinh.

Doran cho biết sự sống này quả là kỳ lạ, vì môi trường nước cực mặn như vậy có thể xem là độc tố đối với hầu hết các dạng sống. Trong những điều kiện tương tự như ở biển Chết hay hồ Muối Lớn ở Utah, chỉ một vài sinh vật đơn bào còn thoi thóp được. Hơn thế nữa, Vida còn là môi trường cực lạnh, mà nhiệt độ quá thấp thường có xu hướng làm phân rã các phân tử protein và làm mất chức năng của chúng. Do đó, nhóm nghiên cứu phỏng đoán các sinh vật sống trong hồ Vida đã phải sử dụng đến một cơ chế chống đóng băng đặc biệt nào đó.

Doran cho rằng nếu tìm được cơ chế sống sót trong điều kiện cực hại này, các nhà khoa học sẽ có thêm cơ hội và hy vọng tìm thấy sự sống trong những hành tinh khác của hệ mặt trời. Ông nói: “Các nhà khoa học vẫn tin rằng sao Hỏa là một hành tinh giàu nước, và nếu sự sống đã từng nảy nở ở đó, thì có thể, một hệ sinh thái giống như trong hồ Vida đã từng ngự trị trên vùng đất này trước khi nước bị hóa rắn”.

Hiện nhóm nghiên cứu đã tạm ngừng khoan ở độ sâu 12 mét, nhằm giữ cho mặt băng của hồ còn nguyên vẹn. Họ hy vọng sẽ trở lại vào năm 2004, với những thiết bị đã được khử trùng, và khoan sâu tới lớp nước trong hồ. Những mẫu nước cũng sẽ được phân tích để xem liệu chúng có chứa sự sống hay không. Các nhà khoa học tin rằng nếu có, thì chúng sẽ có niên đại già hơn nhiều so với sự sống trong lớp vỏ băng trên mặt hồ.

B.H. (theo BBC, CNN)​

 

[Pisces]

Phát hiện cá thể trưởng thành của loài cá voi hiếm nhất​

Con vật xấu số đang được cần cẩu trục vớt lên.
​

Các nhà nghiên cứu Nhật Bản tuyên bố con cá voi chết cạn, được tìm thấy trên bờ biển phía nam thành phố Kagoshima hồi tháng 7 (2002), chính là cá thể trưởng thành đầu tiên của một loài vật đặc biệt hiếm trên thế giới mà xác còn nguyên vẹn.

Các chuyên gia khẳng định con cá cái dài 6,5 m này thuộc loài cá voi có mỏ Longman. Nó đã chết ngay sau khi mắc cạn trên bờ biển phía nam của Kagoshima và được chôn tại bãi biển.


Nhà nghiên cứu Nobutaka Kubo, Viện sinh học thành phố Kagoshima, phát biểu: "Thật ngạc nhiên là chúng tôi đã tìm được một con cá voi quý hiếm như vậy. Khi chôn, chúng tôi không biết chính xác nó thuộc loài gì, và một tuần sau chúng tôi đã quay lại đào lên để phân tích".

Bộ xương và sọ con vật này rất giống những gì còn sót lại của loài cá voi có mỏ Longman. Kết quả phân tích ADN cũng khớp với những con cùng loài hiện được trưng bày tại Đại học Auckland ở New Zealand.

Cho tới nay, người ta đã tìm thấy 5 con cá voi có mỏ Longman tại Australia, Somalia và Nam Phi, nhưng phần lớn chúng chỉ còn xương hoặc là những con chưa trưởng thành. Các nhà khoa học chưa bao giờ tìm thấy một con Longman còn sống.

Cá voi Longman có một cái mỏ và trông giống như những con cá heo thân dài. Hàm răng dưới của chúng chìa ra. Rất nhiều chi tiết về loài cá voi này vẫn còn là bí ẩn, chẳng hạn chúng còn bao nhiêu con hay phân bố ở đâu.

Minh Thi (theo AP)​

 

[Pisces]

Bí ẩn của cây tầm gửi​

Tầm gửi khi được buộc vào một cái nơ trông rất đẹp...
​

Vào mùa này trong năm, những chùm cây tầm gửi với quả trắng mọng và lá xanh mướt thường được treo lên cửa ra vào các ngôi nhà, gợi cảm hứng cho những đôi bạn trẻ trao nhau nụ hôn. Nhưng không phải ai cũng biết rằng đó là một trong những loài cỏ dại độc hại nhất.

Có khoảng hơn 1.300 loài tầm gửi, bao gồm 2 loài phổ biến nhất luôn được treo trên cửa nhà trong ngày lễ mùa đông, như một biểu hiện của sự thiện chí và tình bằng hữu. Nhưng thực tế, tất cả bọn chúng lại là những kẻ ăn bám trên các cành cây và cây bụi, ăn cắp thức ăn và nước của "chủ nhà".

"Qua thời gian, chúng làm tổn hại tới sự phát triển của cây và thậm chí giết chết cây đó", Robert Bennetts, nhà khoa học tại Florida, Mỹ, cho biết. Hầu hết các loài tầm gửi có lá xanh giúp chúng tự tạo ra năng lượng nhờ quá trình quang hợp. Vì thế các nhà khoa học gọi nó là loài bán ký sinh.

Từ Mistletoe (cây tầm gửi) bắt nguồn từ thực tế rằng loài này thường xuất hiện ở những nơi chim muông để lại chất thải của mình. Theo tiếng Anglo-Saxon, mistel có nghĩa là phân, và tan có nghĩa là cành cây. Vì vậy tên thông thường của nó có nghĩa "phân trên cành cây". Tên khoa học của tầm gửi cũng không hay ho gì hơn. Trong tiếng Hy Lạp, phoradendron có nghĩa là "kẻ trộm trên cành cây".

Hạt của tầm gửi được phát tán qua mỏ, chân và cơ quan tiêu hoá của loài chim. Đó là mối quan hệ đôi bên cùng có lợi: Nhiều loài chim sử dụng tầm gửi để làm tổ.

... Nhưng là một kẻ phá hoại khi treo trên các cành cây.

​

Trong các loài tầm gửi, tầm gửi lùn là một kẻ nguy hiểm cho ngành lâm nghiệp. Chỉ riêng ở Colorado (Mỹ), nó có thể làm giảm một nửa sản phẩm gỗ hằng năm. Loài thực vật này bám rễ vào những cây to trưởng thành, làm suy yếu chúng bằng cách hút chất dinh dưỡng và nước. Khi quả của tầm gửi lùn chín, chúng sẽ nổ tung và bắn các hạt đi xa tới 15m. Những hạt đó lại đọng trên cành cây non và sau khi nảy mầm lại tiếp tục đánh cắp chất dinh dưỡng từ những nạn nhân mới.

Các nhà lâm nghiệp và công ty lấy gỗ đã phải vật lộn nhiều năm để ngăn chặn sự phát tán của loài cây nhỏ bé mà nguy hiểm này. "Việc ngăn cản nó khó hơn cả ngăn côn trùng", Todd Watson, Đại học Texas A&M (Mỹ), cho biết.

Bất chấp nỗi kinh hoàng do tầm gửi gây ra, loài thực vật này đã đưa con người xích lại gần nhau hơn theo truyền thống lâu đời. Do cây tầm gửi ra quả vào mùa đông, các nền văn hóa thường coi nó là biểu hiện của sự phì nhiêu, màu mỡ. Việc trao nhau nụ hôn dưới cây tầm gửi có nguồn gốc từ thời cổ đại của người Druid. Khi kẻ thù chạm trán nhau dưới cây tầm gửi trong rừng, họ phải hạ vũ khí và ngừng bắn cho tới ngày hôm sau. Từ truyền thống này mà dẫn tới việc treo cây tầm gửi lên cửa nhà và hôn nhau dưới tán lá xanh. Và theo Bennetts, "cây tầm gửi đã xuất hiện từ hàng nghìn năm nay rồi, chúng là một phần không thể thiếu của khu rừng".

Minh Thi (theo N.G, ABC)​

 

[Pisces]

Nhân giống loài thông hiếm nhất thế giới

Wollemia nobillis.
​

Australia đã quyết định xóa bỏ nguy cơ tuyệt chủng đang treo lơ lửng trên đầu loài thông Wollemi, bằng việc nhân giống số cá thể còn chưa đầy 100 của chúng và thương mại hoá thành cây cảnh. Phát hiện về loài cây này vào năm 1994 được ví với việc tìm thấy 'khủng long' còn sống.

Năm 1994, một loài cây kỳ lạ chỉ được biết tới qua những chiếc lá hoá thạch 120 triệu năm đã được phát hiện còn sống trên một hẻm núi gồ ghề ở phía tây Sydney, Australia. Loài cây này có thể cao tới 38 mét, với lớp vỏ kỳ lạ giống như các bong bóng chocolate. Thân cây nhiều nhánh và lá cây giống lá dương xỉ mọc theo hình xoáy trôn ốc. Tháng 12/1994, nó được công bố trước thế giới với tư cách là một chi thực vật mới, có một loài duy nhất là Wollemia nobillis.

Hiện gần 100 cây Wollemi còn lại đang cheo leo trên một cao nguyên cực kỳ khó tiếp cận, với hơn 400 khe núi dốc đứng và phủ đầy băng giá.

Thân cây có thể cao 38 mét.

​

Các mẫu phấn hoa cổ đại cho thấy thông Wollemi đã thống trị những cánh rừng ở nam bán cầu trong hơn 100 triệu năm. Tuy nhiên, một đợt biến đổi khí hậu khắc nghiệt cách đây khoảng 2 triệu năm đã tiêu diệt hàng loạt cá thể của loài, chỉ để sót lại một nhóm nhỏ trên vùng đất hoang vu này.

Thông Wollemi được xem là một trong những loài cây hiếm hoi nhất thế giới. Các biện pháp bảo vệ nghiêm ngặt đã được đặt ra để bảo tồn loài thực vật tiền sử này, trong đó có việc giữ bí mật tuyệt đối vị trí phân bố của chúng, và khoản tiền phạt 133.000 USD sẵn sàng chờ những kẻ chặt phá. Chỉ một số rất ít các nhà nghiên cứu được phép đến tham quan, và họ phải tuân theo những biện pháp cách ly nghiêm ngặt, như thay quần áo để tránh hạt cây mắc vào bộ đồ rồi phát tán đi xa, hoặc truyền bệnh cho cây.

Các quan chức Australia cũng quyết định nhân giống loài cây này để làm cảnh. Dự án do công ty tư nhân Birkdale Nursery và Ủy ban lâm nghiệp bang Queensland đảm trách. Năm 2000, hơn 400 cây con đã được gieo trồng. Ước tính tới năm 2005-2006, hơn một nửa triệu cây sẽ sẵn sàng được tung ra thị trường.

B.H. (theo National Geographic)​

 

[Pisces]

Tìm thấy hóa thạch kỳ nhông lâu đời nhất ở Trung Quốc

Hóa thạch mới tìm thấy còn giữ nguyên
hình dạng và dấu vết mô mềm.

​

Các nhà khoa học Trung Quốc mới phát hiện một hóa thạch kỳ nhông có niên đại 161 triệu năm. Nó không chỉ tiết lộ một loài kỳ nhông mới mà còn cung cấp bằng chứng về việc phần lớn quá trình tiến hoá của loài này diễn ra ở châu Á.

Hoá thạch cổ đại trên thuộc loài Chunerpeton tianyiensis, được các nhà khoa học tại Đại học Chicago (Mỹ) và Bắc Kinh (Trung Quốc) tìm thấy cùng với 4 loài kỳ nhông mới khác, trong cuộc khai quật kéo dài hơn 3 năm trên 7 khu vực ở Mông Cổ và Trung Quốc. Hoá thạch của chúng nằm trong lớp trầm tích của một trận phun trào núi lửa xảy ra cách đây 161 triệu năm ở Trung Quốc. Đợt phun trào đó đã quét sạch cả cộng đồng kỳ nhông nhưng để lại những hoá thạch được bảo tồn nguyên vẹn. Trước đó, các xác kỳ nhông cổ đại nhất được biết đến chỉ có niên đại khoảng 65 triệu năm.

Những hoá thạch của Chunerpeton tianyiensis bao gồm ấu trùng giống nòng nọc và những cá thể non, trong đó còn nguyên hình dáng của mô mềm trong mắt, mang và khoang bụng. Một trong những hoá thạch đó còn cho thấy bữa ăn cuối cùng của nó là một con tôm.

Chunerpeton tianyiensis rất giống hellbender Bắc Mỹ, một loài kỳ nhông đầu to, dẹt sống ở dãy núi Allegheny gần Pittsburgh, Pennsylvania (Mỹ). Nó cũng giống một loài kỳ nhông khổng lồ đang bị đe doạ ở châu Á, dài 152 cm.

Sự tương đồng giữa Chunerpeton tianyiensis và kỳ nhông ngày nay bao gồm đặc điểm ở xương sườn, lưng và mặt sau của xương sọ. Phần khác biệt chủ yếu nằm ở mặt trước của xương sọ và ngón chân. Một đặc điểm độc đáo của loài mới tìm thấy là nó có những xương sườn chỉ có một đầu nối với đốt sống, trong khi đa số kỳ nhông ngày nay đều có xương sườn gắn cả 2 đầu.

Những phát hiện này cho thấy châu Á là nơi diễn ra sự tiến hoá đầu tiên của kỳ nhông. Nó khẳng định hầu hết những thay đổi chủ chốt của kỳ nhông diễn ra trong thời kỳ đầu của lịch sử tiến hoá, khoảng hơn 160 triệu năm trước đây.

Minh Thi (theo Sciencedaily, N.G.)​

 

[Pisces]

Tìm thấy hóa thạch linh trưởng 40 triệu năm tuổi

Một con vượn mắt to đuôi dài ở châu Phi.
​

Các nhà khoa học vừa phát hiện hóa thạch răng và hàm cổ nhất của một trong ba dòng linh trưởng chính. Bằng chứng này cho thấy tổ tiên của vượn mắt to đuôi dài và culi đã xuất hiện trong kỷ Eocene, cách đây khoảng 34-55 triệu năm, gấp đôi thời gian các nghiên cứu trước đây nhận định.

Những hoá thạch này đại diện cho nhóm tiền hầu răng lược (toothcombed prosimian), trong đó bao gồm cả vượn cáo Madagascar. Hai nhóm còn lại gồm vượn người (gồm khỉ, khỉ hình người và con người) và tarsier (những con vật nhỏ hoạt động về đêm, treo mình trên cây với đuôi mỏng dài, mắt to, sống ở Indonesia và Philippines).

"Các nhà khoa học đã thu thập được một lượng lớn hoá thạch tiền hầu thời Eocene trên khắp thế giới, nhưng trong số những hoá thạch lâu đời nhất, không có cái nào thuộc loài có hàm răng giống chiếc lược", chuyên gia Elwyn Simons nói. "Linh trưởng răng lược cổ đại nhất được tìm thấy cho đến nay là ở Đông Phi, chỉ có độ tuổi từ 17 đến 20 triệu năm". Hàm răng lược là một dãy gồm 6 chiếc răng cửa xít vào nhau ở hàm dưới, thường được sử dụng để chải lông và vốc hoa quả.

Xét nghiệm hoá thạch răng cho thấy các con linh trưởng răng lược trên thuộc 2 loài. Một là vượn mắt to đuôi dài nguyên thuỷ và loài kia là vượn cáo (di chuyển chậm chạp trong các khu rừng ở Trung Phi và Nam Á). Vượn mắt to đuôi dài là những con vật hoạt động về đêm, có kích thước như sóc chuột, thường được thấy ở Cận Sahara, châu Phi.

"Lịch sử tiến hoá trước đây cho thấy linh trưởng răng lược vẫn là một mắt xích bí ẩn trong quá trình tiến hoá của linh trưởng ở thời kỳ đầu. Cuối cùng, sau hơn một thế kỷ nghiên cứu ở châu Phi, hoá thạch mới đã mở ra một tia sáng cho vấn đề này", chuyên gia Erick Seiffert nói.

Minh Thi (theo ENS)​

 

[Pisces]

Thế kỷ 20 không phải nóng nhất từ trước tới nay

Băng tan ở Alaska.

​

Một tổng hợp các nghiên cứu khí hậu đã bác bỏ quan điểm của phần lớn giới khoa học xưa nay rằng, thế kỷ 20 là khoảng thời gian có khí hậu nóng nhất hay khắc nghiệt nhất trong một nghìn năm qua.

Các nhà khoa học tại Trung tâm Vật lý học thiên thể Harvard-Smithsonian (Mỹ) đã phân tích hơn 240 nghiên cứu thời tiết trong 4 thập kỷ, tập trung vào khoảng 10 năm trở lại đây, để xây dựng nên một bản tổng hợp khí hậu toàn cầu trong cả thiên niên kỷ.

Nghiên cứu khẳng định rằng ảnh hưởng của giai đoạn Medieval Warm Period (800-1300) và Little Ice Age (1300-1900) không chỉ giới hạn ở châu Âu và Bắc Mỹ mà tới cả thế giới. Trong khi nhiệt độ của thế kỷ 20 cao hơn nhiều so với giai đoạn Little Ice Age, thì nhiều nơi trên thế giới trong giai đoạn Medieval Warm Period nóng hơn rất nhiều so với thế kỷ 20.

Nghiên cứu này do NASA hỗ trợ và đã gây ra nhiều tranh cãi. Để có thể tìm ra thông tin chính xác, các nhà khoa học đã phải dựa vào những chỉ thị thời tiết như lõi băng, vòng tuổi của cây, sông, hồ, trầm tích đáy biển, san hô, hoá thạch, bụi, măng đá, phấn hoa...

Minh Thi (theo Discovery)​

 

[Pisces]

Tìm thấy sinh vật vĩ đại nhất thế giới?

Nấm Armillaria chỉ để lộ trên
mặt đất những quả thể.

​

Đó là một thân nấm khổng lồ có niên đại gần 8.500 năm, lan rộng trên khoảnh rừng rộng gần 10 km2 ở bang Oregon (Mỹ), tương đương với khoảng 1.600 sân bóng đá. Phát hiện này đã thách thức khái niệm truyền thống về cá thể đơn lẻ của các nhà khoa học.

Tiến sĩ Catherine Parks, một chuyên gia bệnh học thuộc Bộ nông nghiệp Mỹ, khi nghiên cứu về loài nấm hoại sinh Armillaria ostoyae ở vùng đông bắc bang Oregon, đã phát hiện thấy cá thể kỳ lạ này trong rừng quốc gia Malheur. Có thể nói nó là cá thể nổi tiếng nhất của loài được biết tới nay, với kích cỡ khổng lồ đến vậy.

Armillaria ostoyae chuyên sống bám theo rễ cây để hút chất dinh dưỡng và phá huỷ chúng, chỉ lộ ra trên mặt đất những quả thể, còn được biết đến với tên gọi là nấm mật ong. Cho đến nay, các nhà khoa học vẫn cho rằng loài nấm này mọc thành các cụm riêng biệt, để lại dấu ấn là những khoảng rừng chết hình tròn, rất dễ nhận thấy từ trên không.

Tuy nhiên, khi thu thập mẫu nấm từ một khoảng rừng có cây chết không liên tục, rộng 9,65 km2 ở rừng Oregon, và nuôi trong đĩa thí nghiệm, nhóm nghiên cứu nhận thấy các mẫu nấm này không tiêu diệt lẫn nhau, như chúng thường làm với các cá thể lạ. Phân tích ADN thì thấy, tất cả chúng đều có cùng một bộ gene. Điều đó có nghĩa là chúng thuộc cùng một cá thể!

“Nếu bạn có thể bóc đi lớp đất bề mặt và quan sát, bạn sẽ thấy nó chỉ là một thân nấm duy nhất với tất cả các cánh tay phụ bò lan dưới mặt đất”, Parks nói. Nhóm nghiên cứu cũng phỏng đoán nó có tuổi khoảng từ 2.000 đến 8.500 năm.

Sinh vật lạ lùng này đã gợi nên một cái nhìn mới về vai trò của nấm trong hệ sinh thái. Các nhà nghiên cứu giờ đây tin rằng nấm là một phần không thể thiếu trong chu trình tái sinh và suy thoái tự nhiên của rừng, và chúng cũng phổ biến ở cả những nơi không có dấu hiệu của cây chết.

B.H. (theo ABConline)​

 

[Pisces]

Mẫu ADN cổ nhất của thực vật lộ diện ở Siberia

Trầm tích băng hà có thể chứa dữ
liệu ADN của toàn bộ hệ sinh thái.

​

Chúng được lấy lên từ lòng đất bị đóng băng vĩnh cửu ở Siberia, thuộc về ít nhất 19 họ thực vật như cỏ, cây lách và cây bụi..., có niên đại từ 300.000 đến 400.000 năm. Trước đó, thực vật cổ nhất được xác nhận cũng chỉ có tuổi khoảng 20.000 năm.

Cho tới nay, mặc dù giới khoa học đã có bằng chứng về những loài động, thực vật đã sống từ hàng trăm triệu năm trước, nhưng người ta không thể xác định được ADN từ các mẫu vật đó vì chúng hầu như đã bị phân huỷ hoàn toàn.

Nhóm nghiên cứu của Eske Willerslev, một chuyên gia về sinh học phân tử tại Đại học Copenhagen (Đan Mạch), đã tìm đến một nơi mà họ phỏng đoán là có thể có những đoạn ADN chưa thực sự bị gãy nát - một vùng ở đông bắc Siberia. Khi khoan lên các mẫu đất từ độ sâu 2-30 mét, nằm giữa hai con sông Kolyma và Lena, họ đã tìm ra những mảnh ADN của lục lạp thực vật (lục lạp là cơ quan sản sinh năng lượng của tế bào thực vật, nó chứa vật liệu di truyền riêng, không liên quan gì đến ADN ở trong nhân).

Bờ biển phía đông Siberia được
tạo bởi các khối băng hình nêm.

​

Thông thường, phấn hoa cổ đại vẫn được các nhà khoa học xem là một nguồn gene quan trọng. Tuy nhiên, phấn hoa thường phát tán đi xa nhờ gió, nên không phản ánh nơi sống của loài. Willerslev cho rằng việc nghiên cứu lục lạp sẽ bổ sung cho thông tin thiếu hụt này. Ông và cộng sự đã có được bằng chứng cho thấy, cây lách và cây bụi từng thống trị vùng đông bắc Siberia cho tới khoảng 10.000 năm trước đây.

Cũng tại địa điểm nghiên cứu, các nhà khoa học còn tình cờ phát hiện thấy các mảnh ADN của một số loài động vật ăn cỏ, như voi ma mút, bò rừng bison và ngựa, đã sống ở đây trong thời kỳ băng hà gần đây nhất (khoảng 18.000 năm trước).

Phát hiện này đã mở ra cho các nhà khảo cổ một cửa sổ mới để nhìn lại quá khứ, nhằm tái hiện bức tranh sinh động về thế giới tự nhiên trong thời kỳ cổ đại. Tuy nhiên, do các ADN tìm được đều đã bị đứt vụn thành nhiều mảnh nhỏ, nên cơ hội để khôi phục lại một loài nào đó là rất mong manh.

Các nhà nghiên cứu cũng đã có kế hoạch lập lại thí nghiệm trên ở những vùng đất đóng băng vĩnh cửu khác và trong các hang động. Tiếp đó họ sẽ tới các vùng có môi trường ấm hơn để tìm hiểu liệu có còn ADN cổ đại ở đó.

B.H. (theo Nature)​

 

[Pisces]

Kỷ lục mới về tuổi thọ của chim hoang dã

Hải âu.

​

Một con hải âu Manx mới bị bắt trên một hòn đảo nhỏ ngoài khơi xứ Wales có thể là con chim hoang dã cao tuổi nhất được ghi nhận. Cụ chim này (tên khoa học là Puffinus puffinus) lần đầu tiên được các nhà điểu học bắt và đeo vòng vào tháng 5/1957, khi được khoảng 4-6 tuổi.

Steve Stansfield, người trông coi trên đài quan sát chim của đảo Bardsey, đã tìm thấy nó hôm 22/4. Trước đó, con chim được gắn thẻ già nhất thế giới là một con hải âu lớn, khoảng hơn 50 tuổi. Nhưng con hải âu lần này có thể đoạt mất ngôi vị của nó, với 52 năm sống.

Các chuyên gia thuộc tổ chức British Trust for Ornithology (BOT) phỏng đoán rằng, cụ chim đã phải bay ít nhất 8 triệu kilomet trong cuộc đời, tương đương 200 vòng quanh trái đất. Mark Grantham, một chuyên gia của BTO cho biết, nó đều đặn thực hiện các chuyến di cư hàng năm kéo dài gần 800.000 km tới và đi khỏi các vùng đất trú đông ở Nam Mỹ. Thời gian còn lại, nó thường thực hiện các chuyến bay dài 900 km ra biển để kiếm thức ăn. Con hải âu này đã được bắt lại trước đó vào các năm 1961, 1978 và 2002.

Cho đến nay, con chim già nhất thế giới được ghi nhận là một con vẹt, thọ 102 tuổi, trong điều kiện nuôi nhốt.

Hiệp hội Hoàng gia Bảo vệ chim của Anh ước tính tuổi thọ trung bình của hải âu Manx là 29. Nhưng nhìn chung, tất cả các loài chim biển dường như đều có tuổi thọ cao hơn các loài chim khác. Theo Grantham, điều đó có thể là do chúng sống trong môi trường gần như vắng mặt các kẻ thù tự nhiên.

95% loài hải âu Manx trên thế giới sống trên các hòn đảo nhỏ không người ở ngoài khơi Anh và Ireland. Các quần thể còn lại sống trên các hòn đảo biệt lập của Pháp. “Trên đất liền, chúng là những kẻ lóng ngóng, vụng về. Vì thế, chúng phải tìm nơi ở không có dã thú trên mặt đất”, Grantham nói. Hải âu cũng là loài chim sống về đêm, và trong thời kỳ sinh sản, chúng làm tổ dưới mặt đất, giúp nâng cao khả năng tự vệ. Mối đe dọa lớn nhất với loài chim này ô nhiễm môi trường và nguy cơ bị rơi vào lưới đánh cá.

B.H. (theo NewScientist)​

 

[Pisces]

Phát hiện loài cá ngựa nhỏ nhất thế giới

Con cá ngựa tí xíu này được đặt
tên là Denise Tackett, có nghĩa
là hoang dại và điên cuồng.

​

Các nhà khoa học Canada hôm qua cho biết đã tìm thấy loài cá ngựa nhỏ nhất ở Thái Bình Dương, sau khi nhận thấy rằng chúng không phải là con cháu của một loài mà họ từng biết đến.

Con cá ngựa tí hon này có kích cỡ 16 mm và sống ở rạn san hô tại vùng nước nhiệt đới ở miền đông Thái Bình Dương. Sara Lourie, nhà sinh vật học tại Đại học McGill, Canada, cho biết họ đã nhìn thấy những sinh vật biển màu da cam này từ trước, nhưng nghĩ rằng chúng là con cháu của một loài cá ngựa to hơn.

Loài mới được phát hiện này là bậc thầy về ngụy trang, giúp chúng tránh khỏi việc khai thác bừa bãi của con người. Nhưng Lourie cho biết chúng vẫn đối mặt với mối đe dọa tiềm ẩn khác như dịch vụ du lịch dưới nước. "Thợ lặn và thợ chụp ảnh có thể yêu mến những con vật này đến mức khiến chúng ngạt thở", bà nói.

Cá ngựa là sinh vật duy nhất được biết đến mà con đực mang thai. Trước khi phát hiện ra loài mới này, đã có 32 loài cá ngựa được tìm thấy trên thế giới, nhưng một số nhà khoa học tin rằng phải có đến 50 loài.

Minh Thi (theo Reuters)​

 

[Pisces]

Phát hiện con cá xương nặng nhất đại dương

Cá thái dương Mola mola.
​

Các nhà khoa học Mỹ đã tìm thấy một con cá thái dương (Mola mola) có thể phá vỡ kỷ lục về cân nặng trong thế giới cá xương ở đại dương. Con vật được bắt bên bờ biển Kamogawa ở Nhật Bản nặng tới 2,3 tấn, trong khi chỉ dài có 2,7 mét.

Cá xương là một nhóm lớn, gồm hai vạn loài cá nước ngọt và nước mặn, cỡ nhỏ từ cá khổng tước đến cỡ lớn như cá tầm, nặng đến trên một tấn (các loài sinh vật biển khổng lồ như cá voi, cá nhám voi... có thể nặng đến chục tấn, nhưng chúng lại thuộc về lớp thú, hoặc lớp cá sụn). Trong nhóm đó, cá thái dương có thể dài tới 4,2 m tính theo chiều dọc (từ đỉnh vây lưng tới chót vây hậu môn) và 3 m theo chiều ngang.

Con cá thái dương siêu nặng trên được tìm thấy vào năm 1996. "Đó không phải là con vật dài nhất, nhưng có thể là con nặng nhất được biết tới", nhà sinh vật học Tierney Thys nói.

Kỷ lục về cân nặng trước đó thuộc về một con Mola mola, được bắt vào năm 1908. Con này có chiều ngang 3,1 m, chiều dọc 4,25 m và nặng 2,2 tấn.

Thys và cộng sự đang thực hiện một dự án thu thập thông tin về loài cá thái dương, để tìm hiểu chúng di cư như thế nào và sinh đẻ ra sao. Họ đã gắn thẻ thu phát tín hiệu vệ tinh lên 9 con cá thái dương và sẽ công bố kết quả tìm kiếm trong vài tháng tới.

Thys lo lắng rằng loài cá đồ sộ này đang bị suy giảm do tai nạn mắc và lưới đánh bắt cá. Nhóm nghiên cứu hy vọng dự án của họ sẽ giúp bảo tồn được loài cá ít người biết đến này trước khi chúng biến mất hoàn toàn.

Minh Thi (theo N. G.)​

 

[Pisces]

Cây cao nhất Australia chết cháy

Các nhà môi trường Australia khẳng định, lửa đã thiêu rụi thân cây lớn nhất trên đảo Tasmania. Cao 79 mét, cây gỗ cứng khổng lồ có tên gọi là El Grande, đã chống chọi với thiên nhiên trong gần 4 thế kỷ qua, nhưng cuối cùng vẫn phải khuất phục trước sự tàn phá của con người.

El Grande là nạn nhân của một vụ
đốt rừng không kiểm soát được.​

Tasmania là một trong những khu bảo tồn cây cổ thụ nổi tiếng nhất ở Australia. Rừng ở đây đang là nguồn cung cấp gỗ dăm xuất khẩu lớn, nơi các nhà khai thác thường phát quang bằng cách đốt bỏ “có kiểm soát” những cây bụi ở tầm thấp.


Giới chức lâm nghiệp thừa nhận cây cổ thụ El Grande đã bị đốt cháy trong một lần phát quang như vậy, khi lửa vượt khỏi tầm khống chế của con người.


Phản ứng trước vụ việc này, các chuyên gia môi trường tỏ ra rất tức giận và yêu cầu chính quyền địa phương phải chịu trách nhiệm, đồng thời kêu gọi mở cuộc điều tra để làm sáng tỏ nguyên nhân.

B.H. (theo BBC)​

 

[Pisces]

Cây 4.600 tuổi vẫn tiếp tục sinh sản

Cây Methuselah có tuổi khoảng 4.600 năm.
​

Cây thông nón gai Methuselah, được mệnh danh là thân cây lâu đời nhất thế giới, vừa chứng tỏ sự trường tồn của sự sống, bằng việc cho ra đời một thế hệ mới sau gần 5.000 năm sống cheo leo trên vách núi. Chúng gồm một chục cây thông non cứng cáp, cao khoảng 20 cm, xanh ngắt, với những cái rễ dài và khỏe mạnh.

Bám vào một đỉnh núi cao hơn 3 km trong rừng quốc gia Inyo ở trung đông bang California (Mỹ), Methuselah có thể tự hào vì đã được chứng kiến lịch sử trái đất từ thời con người xây dựng kim tự tháp Ai Cập. Và cho đến nay, nó vẫn trụ vững ở nơi chỉ có đá và đất nghèo dinh dưỡng, với gần hết tháng ngày trong năm vùi trong tuyết, và rang mình dưới ánh mặt trời trong thời gian còn lại.

Một trong số cây thông con của Methuselah.
​

Mùa thu năm ngoái, một người trồng rừng tên là Jared Milarch đã thu nhặt các mảnh gỗ vụn và những nón quả thông từ cây Methuselah với sự cho phép đặc biệt của Cơ quan lâm nghiệp liên bang Mỹ. Sau khi thất bại trong việc nhân bản cây này, ông Milarch đã gieo các hạt cây lấy từ nón, và chúng đã nảy mầm. Tháng tới, một cây thông con trong số này sẽ được giới thiệu tại vườn bách thảo quanh Trụ sở quốc hội Mỹ.

Các chuyên gia không rõ liệu Methuselah có nhân giống được trong điều kiện tự nhiên hay không, bởi rất ít hạt của nó có thể sống sót trong môi trường khắc nghiệt ở đó. Tuy nhiên, với sự trợ giúp của con người, Methuselah đã từng sinh sản ít nhất là một lần, vào thập kỷ 1970. Cũng theo các nhà nghiên cứu, trong khi động vật và thực vật càng già càng mất dần khả năng sinh sản, thì dường như những cây thông nón gai có khả năng sinh trưởng mãi mãi.

B.H. (theo NYT)​

 

[Pisces]

Phát hiện loài linh trưởng nhỏ nhất thế giới?

Các nhà nghiên cứu Mỹ mới đây đã xác nhận sự tồn tại của một loài vượn cáo mới, có thể là loài linh trưởng nhỏ nhất thế giới, trên đảo Madagascar.

Mayor và một con vượn cáo tí
hon mà cô và cộng sự tìm thấy.
​

Mireya Mayor và Ed Louis, từ vườn thú Henry Doorly của thành phố Omaha (Mỹ), đã tìm thấy một con linh trưởng bé nhỏ như vậy lần đầu tiên vào năm ngoái, khi nó đang cuộn mình trong một cái bẫy có hình dáng đặc biệt của họ. Xét nghiệm ADN chứng tỏ đó là một loài mới trong họ microcebus, hay vượn chuột cáo. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu vẫn cần thêm chứng cớ để xác nhận điều đó.

Mới đây, Mayor đã quay trở lại hòn đảo xa xôi ngoài khơi Ấn Độ Dương này để tiếp tục tìm kiếm các mẫu vật, nhằm bổ sung dẫn liệu cho phát hiện. Và lần đầu tiên, máy quay phim của họ đã ghi hình được những con linh trưởng tí hon. "Chúng tôi giờ đây đã có đủ thông tin để mô tả đó là một loài mới", Mayor nói.

Cho đến thế kỷ 21 này, con người vẫn còn biết rất ít về vượn cáo. Chúng thuộc về phân họ Prosimian - một trong hai nhánh chính của cây gia đình linh trưởng (nhánh còn lại là Anthropoid - vượn người -bao gồm khỉ, người, khỉ hình người và các loài khác). Hiện tại, có khoảng hơn 60 loài vượn cáo đã được nhận dạng và hơn một nửa trong số đó thuộc diện nguy cấp. Chúng là sinh vật đặc hữu chỉ sống ở Madagascar (dù nay một số trong đó đã được phân tán đi các nơi khác). Loài vượn cáo lớn nhất cũng là loài đầu tiên bị tuyệt chủng kể từ khi con người đặt chân đến hòn đảo này, theo sau nó là 15 loài khác.

Mayor cho biết mối đe dọa lớn nhất với vượn cáo lúc này là nạn phá rừng. Chưa đầy 10% rừng nguyên sinh ở Madagascar còn tồn tại, và chúng đang tiếp tục co hẹp hơn nữa. Rất nhiều khu bảo tồn được đánh giá là hiệu quả trên giấy tờ, nhưng sự thực lại đang biến mất. Một lý do khác khiến vượn cáo khó mà thoát khỏi tuyệt chủng ở Madagascar, đó là chúng được dùng như một món ăn ưa thích của người dân. Những người dân nghèo nơi đây ít có sự lựa chọn, vì thế, thói quen săn vượn cáo khó mà có thể thay đổi được.

B.H. (theo National Geographic)​

 

[Pisces]

Nhận diện loài khủng long sauropod cổ nhất

Hoá thạch Antetonitrus ingenipes.
​

Hoá thạch xương của một con khủng long nặng 2 tấn đã nằm tại Đại học Nam Phi trong hơn 20 năm, nhưng chỉ đến hôm nay các nhà nghiên cứu mới nhận ra rằng nó là tổ tiên lâu đời nhất của nhóm khủng long sauropod khổng lồ đã từng xuất hiện trên trái đất.

Các nhà khoa học cho biết bộ xương được khai quật vào năm 1981 là bằng chứng cổ nhất của sauropod, nhóm bò sát ăn thực vật thống trị kỷ Jura vào khoảng 205-145 triệu năm trước. Hoá thạch này có niên đại 215 triệu năm, đại diện cho một loài sauropod mới, có thể là động vật trên cạn to nhất thời đó, nặng gần 2 tấn, dài 8-10 m.

Antetonitrus ingenipes, tên của con vật được tìm thấy, chỉ là kẻ tí hon so với con cháu của nó. Argentinosaurus, loài sauropod lớn nhất, được cho là động vật trên cạn nặng nhất mọi thời đại - 100 tấn. Con sauropod cổ nhất được biết đến trước đó là Isanosaurus, 210 triệu năm tuổi, được tìm thấy ở Thái Lan.

Trước đó, người ta đã phân loại Antetonitrus ingenipes vào nhóm prosauropod và bỏ quên nó trong lớp bụi tại Đại học Nam Phi. Sauropod là nhóm khủng long đầu tiên đi bằng 4 chân ngắn và đều, trong khi đó hậu duệ của chúng là prosauropod có 2 chân trước ngắn hơn và ăn cả thịt lẫn cỏ.

Nhưng nhà cổ sinh vật học Adam Yates đã nhận thấy xương sống của con vật này có những đặc điểm của sauropod. Sau khi cùng cộng sự nghiên cứu chuyên sâu, ông đã xếp loại nó vào nhóm sauropod và công bố kết quả tìm kiếm trên tạp chí Proceedings of the Royal Society: B .

Minh Thi (theo Reuters)​

 

[Pisces]

Bộ thực vật cổ nhất thế giới có nguy cơ biến mất

Encephalartos woodii thuộc bộ cây mè.

​

Cây mè (cycad), bộ thực vật có hình dáng giống cây cọ xuất hiện cách đây 300 triệu năm, đang có nguy cơ tuyệt chủng cao gấp 4 lần thực vật nói chung. Một trong những mối đe dọa tồi tệ nhất với chúng là việc buôn bán các loài hoang dã phục vụ cho ngành làm vườn.

Có khoảng 297 loài và phụ loài cây mè, sống rải rác ở châu Á, châu Phi, Australia và châu Mỹ, từ những cây tí hon sống dưới tán rừng đến những cây cao lớn mọc chồi lên. Mặc dù có dòng dõi đáng kính nể, 53% số loài cây thuộc bộ mè đang đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng, so với 12,5% thực vật nói chung. Hai loài đã thực sự tuyệt chủng trong hoang dại. Sức ép của môi trường sống hiện đại sẽ còn đẩy nhiều loài hơn nữa tới bờ vực diệt vong.

Những mối đe dọa chính với bộ thực vật này bao gồm việc phá huỷ môi trường sống để trồng trọt, khai thác mỏ và phát triển đô thị, sử dụng lấy thuốc và còn do bị các loài thực vật khác xâm lấn. Ngoài ra, việc lấy hạt giống của cây từ thiên nhiên để trồng trong vườn cũng là nguy cơ đáng lo ngại.

Cây mè là bộ thực vật khác gốc phát triển chậm (có cây đực và cây cái khác nhau), sinh sản không đều đặn và phụ thuộc vào những chuyên gia thụ phấn. Điều này có nghĩa là mỗi cây cần phải sống gần nhau để có thể thụ phấn và sinh sản. Một số loài cây mè như Albany sống phụ thuộc vào con người, bởi loài bọ cánh cứng chuyên thụ phấn cho cây này không còn tồn tại. Đối với nhiều loài khác, hy vọng sống sót duy nhất là bảo tồn trong các vườn thực vật và ngân hàng hạt giống.

Minh Thi (theo BBC)​

 

[Pisces]

Điểm sâu nhất thế giới có đối thủ cạnh tranh

Các nhà khoa học đã xác định được một vị trí mới trên rãnh Mariana (nơi đáy biển ở độ sâu khoảng 11 km) có thể tranh ngôi vị vô địch với Challenger Deep, điểm được xem là thấp nhất trên bề mặt trái đất hiện nay.

Các vùng sâu nhất trên trái đất.

​

Điểm cực sâu này được các nhà khoa học gọi là HMRG Deep, nằm cách Challenger Deep 200 km về phía đông, dọc theo rãnh Mariana ở tây Thái Bình Dương. Các nhà khoa học Hawaii (Mỹ) đã khám phá ra nó trong một dự án lập bản đồ đáy biển bằng phương pháp định vị hồi âm, được thực hiện từ năm 1997 đến năm 2001. Việc đo đạc chính xác độ sâu của nó hiện rất khó thực hiện, nhưng theo các nhà nghiên cứu, nó cũng phải xấp xỉ với Challenger Deep.

Challenger Deep được phát hiện vào năm 1951, mang tên của con tàu tìm ra nó - tàu hải quân hoàng gia Challenger 2. Từ đó tới nay, nơi này chỉ được đón một con tàu có người lái vào năm 1960, khi hai nhà khoa học thực hiện cuộc lặn 4 giờ trong một chiếc tàu ngầm, chạm đáy ở độ sâu 10.915 mét. Vị trí này sâu đến nỗi nếu có thể đặt đỉnh Everest xuống đó, thì vẫn còn lớp nước dày 1,6 km phía trên.

Hiện tại, không có tàu ngầm nào có thể chạm tới Challenger hay HMRG Deep. Chiếc tàu duy nhất gần đây có thể làm điều đó - con tàu không người lái của Nhật, từng tới đáy Challenger Deep vào năm 1995 - đã bị mất hồi tháng 5 vừa qua do đứt dây chằng trong một cơn bão.

Rãnh Mariana là vùng sâu nhất trên Thái Bình Dương, nằm ở ranh giới giữa hai mảng thạch quyển: mảng Philippines ở phía đông và mảng Thái Bình Dương. Khi chúng trôi giạt, mảng Thái Bình Dương bị chìm xuống dưới mảng Philippines. Sự chuyển dịch này đã tạo cho rãnh Mariana độ sâu khổng lồ đó.

B.H. (theo BBC)​

 

[Pisces]

Số sao trong vũ trụ nhiều hơn cát trên trái đất

​

Có 70 sextillion (1 sextillion = 1.000 luỹ thừa bảy) ngôi sao trong tầm nhìn của chúng ta, lớn gấp 10 lần tổng số hạt cát trên bãi biển và sa mạc của trái đất, các nhà thiên văn học Australia công bố. Họ vừa hoàn thành cuộc đếm sao được coi là chính xác nhất từ trước tới nay.

Từ những nơi tối tăm nhất trên trái đất, mắt thường có thể nhìn thấy khoảng 5.000 ngôi sao. Từ một con phố thắp đèn sáng trưng thì chỉ thấy khoảng 100, nhưng với những chiếc kính viễn vọng hiện đại thì lại hoàn toàn khác.

Các nhà thiên văn học Australia đã sử dụng những thiết bị tối tân nhất thế giới để đo đạc độ sáng của tất cả thiên hà trong một khu vực của vũ trụ, và tính toán có bao nhiêu ngôi sao trong đó. Từ đó, họ tiếp tục tìm ra tổng số ngôi sao của cả vũ trụ thuộc tầm nhìn của chúng ta. Nhóm nghiên cứu tin rằng kết quả của họ chính xác hơn rất nhiều so với những ước đoán trước đây.

Con số được công bố trong hội nghị của Liên đoàn thiên văn học quốc tế ở Sydney đầu tuần là: 70 sextillion, tức số 7 đi kèm 22 số 0. Con số này lớn hơn mọi hạt cát trên bờ biển và sa mạc của trái đất cộng lại. Nhưng đó vẫn chỉ là những ngôi sao trong vũ trụ mà chúng ta có thể nhìn thấy được, tức là trong tầm nhìn của kính viễn vọng.

Tiến sĩ Simon Driver, tác giả nghiên cứu, cho rằng con số thực tế sẽ phải lớn hơn gấp bội, thậm chí không thể xác định được. Ông tin rằng rất nhiều ngôi sao trên đó có hành tinh, và rất có thể một số hành tinh trong đó có sự sống.

Minh Thi (theo BBC)​