discussion Storage 1: Kiến thức - Khoa học

[hrockvn]

Những khám phá mới về loài chó

Bên cạnh những bản năng, phản xạ có sẵn, người ta cho rằng loài chó còn có khả năng tư duy và có các hành vi giống hệt con người. Chúng có thể thể hiện tình cảm qua cử chỉ, dáng điệu và “diễn đạt” qua nét mặt.

Năm 2006 là năm Bính Tuất, năm chó. Dường như ai trong chúng ta cũng hiểu rất rõ về loài động vật này: Một loài động vật trung thành, thông minh và tốt bụng tuy có đôi lúc hung hãn và nguy hiểm. Chẳng có bí mật nào về chó mà chưa được tiết lộ. Thế nhưng, sự thực có đúng như vậy không?

Tiến sĩ, nhà sinh vật học nổi tiếng, một trong những nhà khoa học tiên phong thuộc Viện Khoa học hàn lâm, thành viên của Viện Khoa học New York, Aleksander Dubrov lại cho rằng chó còn có nhiều khả năng mà chúng ta không nghĩ tới.

Aleksander cho biết: Động vật cũng giống như con người, có thể “nói” theo các cách khác nhau. Ví dụ, tiếng sủa gâu gâu của một số con chó cảnh và ngữ điệu gầm gừ của những con chó săn hoàn toàn không giống nhau. Một số trong những loài động vật này rất có khiếu “ăn nói”.

Bên cạnh khả năng “diễn đạt” của chó thông qua các cử chỉ và điệu bộ thể hiện trên “nét mặt” thì khứu giác cũng đóng vai trò vô cùng quan trọng. Có những kênh giao tiếp giữa các loài động vật mà khoa học chưa nghiên cứu hết. Chúng giao tiếp với nhau thể hiện qua sự lôi cuốn và những chỉ dấu âm thanh phức tạp. Khi chúng ta nghĩ rằng chó hiểu chúng ta và chúng rất muốn nói một điều gì đó nhưng thực tế chúng không thể diễn đạt được những điều muốn nói.

Để tìm hiểu xem các loài chó có nói được không, các nhà sinh vật học Anh từng tiến hành một số thí nghiệm thông qua hai nhóm chó tại cùng một địa điểm. Nhóm thứ nhất được những người giàu có chăm sóc, trong khi nhóm thứ hai được những người túng quẫn nuôi nấng. Những con chó này được cho ăn và cùng dạo bộ trên một con đường. Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy, người ta chỉ quan tâm, nói chuyện và dành tình cảm cho những con chó thuộc nhóm thứ nhất. Những con chó trong nhóm này luôn trong trạng thái vui vẻ trong khi những con chó trong nhóm thứ hai bắt đầu phát ra những tiếng sủa inh tai liên tiếp. Các nhà khoa học cho rằng những con chó này đang bắt chước tiếng nói của con người, chuyển đổi thông tin về nhu cầu của chúng tới con người. Khi các nhà nghiên cứu quan tâm hơn đến nhóm chó thứ hai, các con chó này ngay lập tức trở lại những tiếng sủa gâu gâu quen thuộc.

 

[hrockvn]

Tại sao phải có phù dâu

Tục lệ xưa cần có phù dâu vì hôn nhân cưỡng ép, do cha mẹ định đoạt, nhiều nơi lại có nạn tảo hôn, thông thường thì "Nữ thập tam nam thập lục", con gái mười ba tuổi về nhà chồng đã biết gì đâu! Do đó cô dâu phải có người dẫn dắt. Người dắt cô dâu gọi là phù dâu.
Ngày xưa phù dâu phải là người cô, người dì hay chị em thân thiết của cô dâu, có khả năng thuyết phục, bày vẽ cho cô dâu, được cô dâu kính nể, mến phục, được bố mẹ cô dâu ủy thác. Người phù dâu phải là người may mắn, tốt phúc, duyên dáng, phận đẹp, con gái lành mạnh ngoan ngoãn, gia đình êm ấm, để có thể truyền kinh nghiệm làm dâu, làm mẹ, làm vợ cho em, cho cháu mình. Phù dâu nhiều khi còn phải ở lại năm bảy ngày sau để cho cô dâu đ́ỡ buồn và để chỉ bảo kinh nghiệm. Thông thường phù dâu c̣ũng trở lại với dâu rể trong lễ lại mặt.
Đám cưới ngày xưa phải có phù đâu, không có danh từ "Phù rể". Đám cưới ngày nay, nhiều nơi có cả phù dâu, phù rể, có đám mời đến năm sáu đôi phù dâu phù rể toàn là trai thanh, gái lịch, chưa vợ chưa chồng. Có lẽ chủ yếu để cô dâu thêm bạn, chú rể thêm bầu. hay phải chăng ngày nay chàng rể bẽn lẽn e thẹn hơn xưa, nên phải có người dẫn dắt. hay đám cưới trước thường sinh ra nhiều đám cưới sau nên phải chăm lo đào tạo những cô dâu, chú rể tương lai.

 

[hrockvn]

Vì sao thuyền buồm lại đi được

Gió là lực duy nhất đẩy chiếc thuyền buồm lướt đi. Nhưng, kỳ lạ thay, chiếc thuyền tiến lên không phải bằng lực đẩy của gió lên buồm mà là bằng lực hút ở mặt buồm bên kia.

Chiếc buồm của một con thuyền cũng tương tự đôi cánh máy bay. Khi gió đập vào buồm, một luồng của nó sẽ thổi vào mé trong (mặt hứng gió) còn phần kia thì luồn qua mé ngoài (mặt thuận gió) của buồm. Chính ở mặt thuận này, lực hút sẽ làm căng buồm và đẩy thuyền tiến lên, hệt như lực nâng của máy bay là do sức hút ở mặt trên của đôi cánh.

Nguyên luồng gió ở mặt thuận phai đi một quãng đường dài hơn so với luồng ở mặt hứng nên buộc nó phải tăng tốc lên, dẫn đến việc giảm áp suất không khí; do tăng tốc, các phân tử gió sẽ cách xa nhau ra.

Sự giảm áp suất này mạnh gấp hai lần áp suất dư ở mặt hứng gió của buồm.

Khi thuyền gần như đối mặt với gió, lực hút ở mặt thuận sẽ nằm chếch đi nhờ vị thế của buồm. Lực chếch này có thể được phân tích thành hai lực: một lực ngang tác động lên mặt thuận gió khiến thuyền có xu hướng ngả theo hướng này, và lực kia thì hướng theo mũi khiến thuiyền có khuynh hướng tiến tới. Tác động đẩy ngang được bù trừ bằng lực đối lại ở mặt ky lai. Lực tổng hợp sẽ khiến thuyền nghiêng đi và những người đi thuyền phải dồn trọng lượng của mình theo hướng ngược lại để cân bằng. Tác động nghiêng này sẽ càng mạnh khi ta càng ở gần gió.

Không một con thuyền nào có thể tiến lên được nếu gió thổi ngược hoàn toàn, nhưng một chiếc thuyền dài hai mét vẫn có thể lướt tới, đối mặt thực sự với gió, miễn sao hướng gió chỉ hơi chếch đi cỡ 12-15 độ.

Để đi ngược gió, chỉ có một giải pháp duy nhất : tiến lên theo hình chữ chi bằng cách căng buồm. Buồm càng căng, thuyền sẽ đi càng chậm hơn. Nhưng nếu người lái chùng tay hơn khi thực hiện những bước chuyển (để tăng góc đón gió) thì anh ta sẽ phải đi một quãng đường dài hơn dù anh có được lợi về vận tốc.

 

[ToanA4_03_06]

Tam giác Bermuda có nguy hiểm thật không?

(Dân trí) - Huyền thoại về Tam giác Quỷ bắt đầu vào lúc 2 giờ10 phút chiều ngày 5/12/1945, chính là thời điểm số phận của Chuyến bay 19 đột ngột bị kết liễu.


Đó là sự kiện đầu tiên, cũng là sự kiện bí ẩn nhất, được nhắc đến nhiều nhất trong lịch sử của tam giác Bermuda. Trong ngày định mệnh ấy, 2 viên phi công dày dạn kinh nghiệm đã cất cánh theo đúng lộ trình thông thường hướng vào trời trong sáng như pha lê. Vậy mà chẳng mấy chốc, họ đánh điện về trung tâm thông báo bị lạc hướng trong cơn hỗn loạn và hoảng sợ, sau đó thì biến mất không tăm tích.



Kể từ đó tới nay, huyền thoại về Tam giác Quỷ bắt đầu được thêu dệt bằng hàng trăm câu chuyện kỳ bí. Vùng biển Bermuda nằm giữa mũi Gatterac, bán đảo Florida và quần đảo Puerto Rico của Cuba thoắt biến thành ác thú khát máu, nổi tiếng với vô số vụ nuốt chửng tàu bè và máy bay.



Vả chăng, người đời cũng thích lý giải bí ẩn này bằng những niềm tin huyễn hoặc: nào là người ngoài hành tinh lẩn trốn dưới làn nước đen vĩnh cửu, nào là dưới biển Bermuda có cánh cửa dẫn tới chiều không gian khác, thậm chí có người còn vẽ ra quả cầu sôi ùng ục khí me-tan với kích thước khổng lồ...



Thực ra, câu trả lời chỉ gói gọn trong một phép suy luận logic cực kỳ đơn giản: Tam giác quỷ là vùng biển tập trung nhiều tàu bè qua lại nhộn nhịp nhất, tuy nhiều tai nạn là vậy nhưng tính ra tỷ lệ cũng chỉ ngang bằng với những vùng biển khác mà thôi.



Thêm nữa, do đặc trưng về vị trí địa lý mà vùng nước này thường xuyên chịu tác động của bão lốc bất ngờ. Theo Lực lượng Hải quân Hoa Kỳ, dòng hải lưu từ vịnh Mexico qua Đại Tây Dương đến châu Âu, trên đường ghé ngang qua đây luôn xóa sạch mọi tàn tích thảm họa, một cách tích cực và nhanh chóng không ngờ.



Độ sâu lòng biển tới 30.000 feet (gần 9.000 mét) ở vùng nước này cũng đóng một vai trò không nhỏ trong những vụ mất tích bí hiểm trên tam giác Bermuda.



Còn về Chuyến bay số 19, các nhà điều tra tiết lộ sự thật bị giấu diếm rằng: hai viên phi công “nhiều kinh nghiệm” ngày hôm đó thực chất chỉ là 2 tay lái tập sự, và thời tiết không có dấu hiệu gì để có thể gọi là “trong sáng như pha lê”.

 

[Pisces]

7 Kỳ quan thế giới CỔ ĐẠI

Hum.... KO biết nên cho vào phần Tin tức - Thảo luận hay Cuộc sống quang ta nữa :/? Ai thấy chỗ nào hợp lý hơn thì move qua cũng đc :
******************

7 Kỳ quan thế giới CỔ ĐẠI

1. Vườn treo Babylon.
2. Hải đăng Alexandria.
3. Tượng thần Zeus ở Olympia (chúa tể của các vị thần Hy Lạp do nhà điêu khắc vĩ đại Pheidias tạc).
4. Đền Artemis ở Ephesus, Tiểu Á (Thổ Nhĩ Kỳ) được dựng lên để tôn vinh nữ thần săn bắn và thiên nhiên hoang dã của Hy Lạp.
5. Lăng mộ vua Maussollos tại Halicarnassus, chúa tể xứ Caria vùng vịnh Percic.
6. Bức tượng khổng lồ thần mặt trời Helios do người Hy Lạp dựng lên tại một cảng gần đảo Địa Trung Hải có tên tượng Rhodes.
7. Kim tự tháp Giza, một cấu bằng đá khổng lồ gần thành phố cổ Memphis, nơi chôn pharaoh Ai Cập Khufu.
Kim tự tháp Giza là kỳ quan duy nhất trong bảy kỳ quan cổ đại còn tồn tại đến hôm nay. Kỳ quan biến mất sau cùng là hải đăng Alexandria.



I. VƯỜN TREO BABYLON
Vườn treo Babylon, một kiệt tác tiêu biểu của nền văn minh Lưỡng Hà thời cổ đại và là một công trình kiến trúc tráng lệ độc nhất vô nhị. Vườn treo Babylon được xây dựng năm 3000 trước CN bên bờ nam sông Euphrates và cách thủ đô Baghdad, Iraq, 90km về phía Nam. Từ xa xưa, Babylon đã được mệnh danh là “Cửa Thần” rất linh thiêng. Trước khi cuộc chiến tranh Iraq nổ ra, mỗi năm có hàng chục vạn tín đồ, khách du lịch trên khắp thế giới đổ về đây cúng lễ cầu phúc và du lịch thưởng ngoạn kỳ quan tráng lệ bậc nhất thế giới.
Nhân loại có lẽ còn phải mất nhiều công sức giải mã mới có thể lý giải nổi câu hỏi, tại sao ở một vùng đất phần lớn là sa mạc, chỉ có dầu mỏ và ruồi vàng với những người nông dân lại có thể xây dựng được công trình kiến trúc tráng lệ và bền chắc tồn tại cùng thời gian suốt 5.000 năm qua? Babylon từng là thủ đô của Vương quốc Babylon cổ đại và là trung tâm thương mại sầm uất nhất vùng Tây Á, nơi “con đường tơ lụa” đi qua.
Tổng thể khu vườn treo Babylon là những tường thành hùng vĩ, cung điện nguy nga tráng lệ, đường sá, cầu cống… phản ánh trình độ thẩm mỹ, óc sáng tạo, đặc biệt kỹ thuật tính toán xây dựng rất cao của những người nông dân Lưỡng Hà cổ đại. Chính vì vậy, vườn treo Babylon được công nhận là một trong 7 kỳ quan của thế giới và là niềm tự hào không chỉ của nhân dân Iraq mà còn của cả nhân loại.
Và hiện nay, không chỉ các nhà khảo cổ học mà nhân loại tiến bộ trên thế giới đều hết sức lo lắng và bất bình trước thông tin báo chí đã nêu gần đây: Vườn treo Babylon ở Iraq, một trong 7 kỳ quan thế giới đã tồn tại hơn 5.000 năm nay có nguy cơ bị biến mất. Đúng vậy, vườn treo nổi tiếng này hiện đang dần trở thành đống hoang tàn vì sự tàn phá của những lính Mỹ tại Iraq. <còn nguyên nhân vì sao xin được miễn nêu ra vì liên quan đến chính trị, mong các bạn thông cảm

*******************



II. HẢI ĐĂNG ALEXANDRIA :
Hải đăng Alexandria do triều đại Ptolemy xây dựng trên đảo Pharos ngoài khơi thành phố Alexandria thủ đô Ai Cập một thời, nơi có thư viện Alexandria nổi tiếng. Alexandria được mệnh danh là hòn ngọc lấp lánh của Địa Trung Hải, thành phố lớn thứ hai và là cảng chính của Ai Cập hiện nay. Alexandria do kiến trúc sư Dinocrates (332 – 331 TCN) xây dựng tại vị trí của một ngôi làng cổ Rhakotis theo ý nguyện của Alexander đại đế để bất tử hoá tên ông. Không bao lâu sau, Alexandria trở thành trung tâm văn hoá, chính trị, kinh tế và tri thức của Ai Cập. Đến nay nhiều di tích vẫn còn tồn tại, Alexandria là thủ đô của triều đại Ptolemy với vô số tượng đài, đền miếu. Nơi đây mọc lên hải đăng Alexandria và thư viện Alexandria. Các nhân vật lịch sử của Ai Cập, La Mã như Cleopatra, Julias Caesaz, Mark Antony và Octavian đều có dính líu ít nhiều đến thành phố này. Alexandria nằm ở tây bắc sông Nile trải dài trên dải đất hẹp giữa Địa Trung Hải và hồ Mariut. Nó có hai xa lộ lớn và một đường xe lửa đẫn đến Cairo. Thành phố là nơi nghỉ mát mùa hè nổi tiếng nhất Trung Đông.
Hải đăng Alexandria có lẽ là kỳ quan duy nhất trong bảy kỳ quan cổ đại được sử dụng vào mục đích phục vụ cuộc sống hằng ngày. Nó hướng dẫn cho tàu bè đi lại an toàn tại cảng lớn. Đối với các kiến trúc sư thì hải đăng còn là công trình xây dựng cao nhất thế giới, và là tấm gương phản chiếu ánh sáng vào ban ngày (ban đêm sử dụng đèn báo) vẫn còn là điều bí ẩn đối với nhiều nhà khoa học. Theo sử sách, tấm gương nhìn thấy từ xa 50 km.
Không lâu sau Alexander đại đế mất, vị tướng Ptolemy Soter của ông lên nắm quyền tại Ai Cập. Chính Ptolemy đã đôn đốc việc xây dựng thành phố Alexandria, thủ đô mới. Ngoài khơi thành phố là đảo nhỏ Pharos. Đảo nối với đất liền bằng con đê biển Heptasđaion được xem là cảng thứ hai của thành phố. Tàu buồm đi lại tấp nập quanh và trong khu vực cảng nên cần có một ngọn hải đăng hướng dẫn để không mắc cạn tại dải bờ biển thoai thoải không dốc. Ptolemy vạch kế hoạch xây dựng ngọn hải đăng vào năm 230 TCN nhưng khi ông mất nó mới hoàn tất dưới triều đại của Ptolemy Philadelphus, con trai ông. Sostratus, người cùng thời với Euclid, là kiến trúc sư trưởng công trình nhưng bản tính toán chi tiết hải đăng và các công trình phụ trợ do thư viên Alexandria làm. Hải đăng được dâng hai vị thần cứu rỗi : đó chính là Ptolemy Soter và Berenice, vợ ông. Trong hàng thế kỷ, hải đăng Alexandria, còn được gọi là đèn biển Pharos phát huy hiệu quả rất tốt trong việc hướng dẫn tàu bè. Hình ảnh của nó được in trên cả các đồng tiền La Mã. Khi người Arập chinh phục Ai Cập họ hết sức khâm phục Alexandria và sự giàu có của thành phố này. Nhưng giới cầm quyền mới dời thủ đô đến Cairo để cắt đứt sự nối kết với Địa Trung Hải. Tấm gương trên ngọn hải đăng được tháo ra một cách bất cẩn nên không thể lắp đúng vào chỗ cũ. Năm 956 SCN, một trận động đất gây thiệt hại nhẹ cho ngọn hải đăng. Hai trận động đất mạnh sau đó (1303 và 1323) tiếp tục gây thiệt hại lớn cho công trình. Năm 1449, thương buôn Arập nổi tiếng Ibu Battuta nói là ông ta không thể đi vào công trình đã đổ nát này. Chương cuối cùng của hải đăng Alexandria khép lại vào năm 1480 khi phó vương Ai Cập Mamelouk quyết định củng cố hệ thống phòng thủ của Alexandria bằng cách xây một công sự kiên cố ngay trên vị trí của ngọn hải đăng bằng cách sử dụng chính các vật liệu lấy từ nó.
Mô tả chính xác, chi li nhất về hải đăng Alexandria là mô tả của thương buôn Arập Abou–Haggay Al–Andaloussi. Ghé thăm hải đăng năm 1166, ông nêu chi tiết sự tráng lệ của lớp đá cẩm thạch bao quanh ngọn tháp. Theo ông thì tấm gương trên ngọn hải đăng có công dụng đốt cháy các chiến thuyền của kẻ thù trước khi nó lọt vào cảng. Ngoài phần bệ, hải đăng có ba tầng : khối vuông thấp nhất cao 55,9 m có lõi tròn, khối giữa cao 27,45 m và khối trên cùng cao 7,3 m có hình tròn. Chiều cao tổng cộng của ngọn hải đăng là 117 m tính từ cột mốc số 0 là mực nước biển, tương đương ngôi nhà cao bốn mươi tầng. Trên nóc hải đăng là tượng thần Poseidon (thần biển cả, có bộ râu trắng, tóc trắng mắt xanh với dải băng cuốn quanh đầu như thần Zeus). Poseidon là con của thần Cronus và thần Rhea. Cronus đã nuốt Poseidon vào bụng nhưng lại nhả ra để ông lớn lên với các anh chị khác. Khi Cronus bại trận Poseidon trở thành vua biển cả và vua các hòn đảo. Có lúc Poseidon được mô tả như vị thần trần truồng tay cầm đinh ba mà thần bão Cyclopes đã cho ông. Cây đinh ba biểu tượng cho vương quốc Poseidon, vương quốc thứ ba của vũ trụ (tức biển cả).

*******************



III. TƯỢNG THẦN ZEUS Ở OLYMPIA :
Đây là bức tượng của vị thần mà các cuộc thi tài thể thao Olympic cổ được tổ chức để tôn vinh ông. Tượng đặt tại thành phố cổ Olympia, nằm ở bờ biển phía tây Hy Lạp hiện nay, cách thủ đô Athens 150 km. Theo lịch Hy Lạp cổ bắt đầu từ năm 776 TCN thì các cuộc thi đấu cũng bắt đầu từ năm đó. Bức tượng Zeus kỳ vĩ do kiến trúc sư Libon thiết kế và được xây dựng vào năm 450 TCN. Vào thời điểm nước Hy Lạp đang hùng mạnh, ngôi đền kiểu Doric quá tầm thường đơn giản nên cần có các sửa đổi lớn. Giải pháp là đặt một bức tượng khổng lồ trong đền. Điêu khắc gia Athens được giao nhiệm vụ “thiêng lieng”^ này. Nhiều năm sau đó, ngôi đền thu hút số du khách và người hành hương đến từ khắp nơi trên thế giới. Bước sang thế kỷ II TCN, bức tượng được tu sửa chút ít rồi đến thế kỷ I SCN, hoàn đế La Mã Caligula tìm cách đưa bức tượng về Rome nhưng giàn giáo do các nhân công của Caligula xây dựng bị đổ sụp. Sau khi các cuộc thi đấu Olympic bị cấm năm 391 SCN, hoàng đế Theodosius cũng ra lệnh đóng cửa đền Zeus. Sau đó thành phố Olympia bị động đất, trượt đất và ngập lụt tấn công. Đến thế kỷ V SCN, đền lại bị lửa làm hư hại. Nhưng trước đó, bức tượng đã dược những người Hy Lạp giàu có chuyển đến Constantinople và tượng đứng vững tại đây cho đến khi nó bị lửa làm thiệt hại nặng vào năm 462 SCN. Hôm nay bức tượng không còn lại gì ở ngôi đền cũ, trừ đá và vụn cát cùng nền và những chiếc cột bị gãy của ngôi đền.
Điêu khắc gia Pheidias bắt đầu xây dựng bức tượng vào năm 440 TCN. Vài năm trước đó, ông đã phát triển một kỹ thuật đặc biệt dùng cho việc xây dựng các bức tượng bằng vàng và ngà. Kỹ thuật này sử dụng các khung gỗ lắp ghép như giàn giáo để phủ những tấm kim loại quý hoặc ngà voi lên mặt ngoài công trình. Hiện di tích nhà xưởng của Pheidias ở Olympia vẫn tồn tại. Nó bằng kích cỡ và theo đúng hướng với ngôi đền Zeus cũ. Tại xưởng này, Pheidias cho đẽo, khắc những phần khác nhau của tượng trước khi mang đến đền lắp ghép. Nhưng khi bức tượng hoàn tất, ngôi đền lại quá nhỏ so với nó. Một số người cho rằng bức tượng không cân xứng với chiều cao dền. Thần Zeus ở trong tư thế ngồi, nếu ông đứng lên ngôi đền sẽ bị bung mái. Nhưng cũng có người khen ngợi ý đồ của Pheidias. Chính nguy cơ ngôi đền bị bung mái khi “vua các vị than”^` đứng lên đã tạo cảm hứng cho nhiều nhà thơ và sử gia. Bệ của tượng có bề rộng 6,5 m cao 1 m. Tượng cao 13 m tương đương với ngôi nhà bốn tầng. Bức tượng cao đến nỗi các du khách chỉ có thể mô tả về chiếc ngai vàng thần Zeus ngồi chớ không thấy rõ chi tiết cơ thể ông. Phần chân của chiếc ngai được trang trí bằng các tượng nhân sư và những vị thần chiếc thắng có cánh. Thần Apollo, Artemis và con gái của thần Niobe đều có mặt. Theo ghi chép của sử gia Hy Lạp Pausanias thì trên đầu của thần Zeus là chùm tia Olive. Tay phải ông giữ biểu tượng chiến thắng làm bằng vàng và ngà voi. Tay trái ông giữ một quyền trượng có con ó đậu ở đỉnh.

VÀI DÒNG VỀ THẦN ZEUS
Là con của thần Kronos và thần Rheia, Zeus theo gương cha : lật đổ chính người sinh thành ra mình. Khi Kronos giết cha (thần Uranus), người cha có điềm báo là ông cũng sẽ bị con trai bức hại. Do sợ hãi và tham lam, Kronos nuốt những đứa con đầu ngay lúc chúng ra đời nhưng khi Rheia sinh hạ đứa con thứ sáu Zeus bà đánh lừa chồng bằng cách đưa cho ông cục đá. Kronos nuốt cục đá và lời nguyền trở thành hiện thực. Zeus được nuôi nấng bí mật cho đến ngày đủ lớn để phục kích Kronos lúc đi săn. Ông đá Kronos vào bụng mạnh đến nỗi người cha già nua đã ói ra hòn đá và năm đứa con (cả trai và gái) chưa tiêu hoá được. Đó là các thần Demeter, Hades, Hestia, Hera và Poseidon. Sau đó Zeus tuyên bố là lãnh tụ của các vị thần thống trị các đỉnh núi và những đám mây. Ông cưới Hera xinh đẹp, chị mình.
Thần Zeus có nhiều mục tiêu phải hoàn thành trước khi cuộc chiến thành Troy kết thúc. Người Hy Lạp bao vây thành Troy được sự hỗ trợ của các vị thần Hera, Athene, Poseidon, Ares và Aphrodite nên trước sau gì họ cũng thắng. Trong lúc đó, thần Zeus đối mặt với cuộc nổi loạn trên đỉnh Olympus. Sau khi thần Aphrodite và thần Ares bị thương ở thành Troy, Zeus ra lệnh cho tất cả các vị thần đứng ngoài cuộc chiến. Riêng ông sẽ đích thân đến ngọn Ida để chỉ huy cuộc dẹp loạn và tạo uy thế cho Hector yêu dấu, chủ nhân Ida. Có nhiều con các vị thần tham gia cuộc chiến thành Troy. Con trai Sarpedon của Zeus chết tại chiến trường trên tay đứa con trai khác là Aias. Aphrodite bị thương khi bảo vệ thần Aineias. Askalaphos, con trai của Ares cũng bị giết và cả Achilleus con trai nữ thần Tethys cũng phải hy sinh. Có lúc cuộc chiến thất thế cho người Hy Lạp đến nỗi Hera buộc phải ra tay bằng cách đánh lừa Zeus để bí mật tung Poseidon vào cuộc chiến giúp người Achaian (Hy Lạp).
Nhưng tiếng thét của Poseidon làm Zeus thức dậy khi đang ngủ, ông phát hiện ra Hera đánh lừa mình bằng nhan sắc và một đêm hoan lạc, phát hiện ra sự cứng đầu không vâng lời của Poseidon. Ông cử Hera đến Olympus đưa Iris và Apollo về. Iris được giao nhiệm vụ qui cố hương cho Poseidon, còn Apollo được giao trách nhiệm đẩy lùi người Achaian về tàu của họ như một cách trừng phạt. Thoả mãn với những gì đạt được Zeus ra lệnh cho các vị thần tập trung ở Olympus. Ông cho phép họ chọn một trong hai bên giao chiến và tham gia chiến trường nếu thích. Sau đó Odysseus, vua vương quốc Ithaca đã dùng mưu mẹo đánh chiêm thành Troy (ngựa gỗ thành Troy) với sự giúp đỡ của các vị thần nhưng sự kiêu ngạo của Odysseus đã làm cho thần Poseidon tức giận và phải mất mười năm ông mới qui được cố hương.
Poseidon :

*******************



IV. ĐỀN ARTEMIS Ở EPHESUS :
Artemis không chỉ đơn thuần là một ngôi đền mà còn là công trình kiến trúc đẹp nhất thế giới theo đánh giá của các triết gia cổ đại. Đền được xây dựng để tôn vinh nữ thần săn bắn và thiên niên hoang dã của Hy Lạp, vị trí nằm tại thành phố cổ Ephesus gần thị trấn đương đại Selcuk cách thành phố Izmir (Thổ Nhĩ Kỳ) 50 km về phía nam.
Dù nền ngôi đền có từ thế kỷ thứ VII TCN, Artemis chỉ mới được xây dựng sau đó 150 năm. Công trình đặt dưới sự bảo trợ của vua Croesus và do kiến trúc sư Hy Lạp Chersiphon thiết kế. Đến làm bằng đá cẩm thạch, trang trí bằng nhiều tượng đồng, sản phẩm của các thiên tài điêu khắc Pheidias, Polycleitus, Kresilas và Pheadmon. Đền vừa là chợ vừa là cơ sở tôn giáo. Trong nhiều năm nó là nơi tụ hội của các thương buôn, du khách, nghệ sĩ và các vị vua đến để bày tỏ lòng tôn kính đối với nữ thần và dâng tặng đồ tế lễ. Các khai quật khảo cổ mới đây cho thấy nhiều tặng vật được chôn vùi, từ các tượng thần Artemis làm bằng vàng và ngà voi đến các vòng, nhẫn, lac…(” có gốc gác xa như Ấn Độ và vùng Persca (Iran hiện nay).
Đêm 21–07–356 TCN, một người đàn ông Herostratus đốt đền với mục đích bất tử hoá tên mình cùng ngôi đền. Có một sự trùng hợp kỳ lạ, cũng vào đêm đó Alexander đại đế ra đời. Về sau sử gia Plutarch viết rằng “do quá bận chăm sóc sự ra đời của Alexander nên nữ thần Artemis không rảnh tay bảo vệ ngôi đền thờ minh”`. Hai thập niên sau, đền được phục hồi. Khi Alexander chinh phục Tiểu Á, ông góp sức xây dựng lại ngôi đền.
Vào thế kỷ thứ I, sau thiên chúa giáng sinh, thánh Paul ghé thăm Ephesus để truyền đạo thiên chúa nhưng người dân vùng này không có ý định bỏ rơi nữ thần của họ. Đến năm 262 SCN, đền lại bị người Goth phá huỷ lần nữa. Dù các cư dân Ephesus thề sẽ khôi phục lại ngôi đền nhưng đến thế kỷ thứ IV, do đa số họ đã chuyển sang đạo thiên chúa nên đền không còn ý nghĩa tôn giáo nữa. Sau đó thành phố Ephesus bị bỏ hoang cho đến thế kỷ XIX nó mới được khai quật. Công trình đào bới đã làm lộ nền ngôi đền và con đường dẫn đến đền. Bước thứ hai là phục hồi một số cột để phục vụ du khách.
Nền đền Artemis có hình chữ nhật giống như đa số ngôi đền nào vào thời kỳ đó. Tuy nhiên khác với các công trình cùng tuổi, Artemis có tầm nhìn bao quát các khu vườn rộng. Các bậc thềm quanh đền dẫn đến những cây cột đá cao 20 m. có 127 cây cột đá, và tất cả đều được trang trí rất đẹp. Sàn đền rộng 80 m x 130 m. trong đền chứa nhiều công trình nghệ thuật kể cả bốn bức tượng đồng cổ Amazon do các nghệ sĩ lỗi lạc nhất vào thời đó khắc. Theo sử sách thì khi thánh Paul đến thăm đền, nó còn có cả những cây cột mạ vàng và nhiều tượng bằng bạc. Ngoài ra còn nhiều bức tranh vẽ tuyệt mỹ. Dù không có chứng cứ lưu lại về bức tượng Artemis đặt giữa ngôi đền nhưng người ta tin rằng nó đứng ở đó cho đến lúc đền bị đốt.

VÀI NÉT VỀ NỮ THẦN ARTEMIS
Artemis và Apollo là hai con của thần Zeus và thần Leto. Cả hai đều sinh ra tại đảo Delos và gắn liền số phận với một loại cung tên : Apollo cung cong còn Artemis cung bạc. Artemis là một trong ba người không bị mê hoặc bởi thần Aphrodite (hai người kia là Hestia và Athene).
Artemis là bạn với loài người. Nữ thần nhảy múa khắp vùng thôn dã trong đôi xăng đan bạc để bảo vệ các loài thú hoang, nhất là thú nhỏ. Nàng cưỡi chiếc xe ngựa bạc băng qua bầu trời và bắn tên xuống mặt đất dưới ánh trăng. Giống như các thần Olympia khác, Artemis không thể bảo vệ được người thợ săn thiện xạ Shamandos trước mũi giáo của người Menelao trong trận đánh thành Troy.
Khác với Apollo, Artemis không thiện chiến nhưng bà có thể trừng phạt và giết chóc theo lệnh của Zeus. Trong trường ca THE ILIAD, Leto, mẹ của Artemis bị một phụ nữ Niobe lăng nhục. Niobe khoe khoang rằng bà có mười hai đứa con trong khi đó Leto chỉ có hai. Để trừng phạt Leto, Apollo giết sáu đứa con trai của bà ta, còn Artemis giết sáu đứa con gái. Trong trường ca THE ODYSSEY, Odysseus kể câu chuyện về hòn đảo kỳ thú Syria, nơi không có chỗ cho cái đói và tuổi già. Khi thần số phận quyết định các cư dân cao quí của hòn đảo phải chết, Artemis và Apollo ra tay bằng những mũi tên không gây đau đớn.
Artemis thường bị nhập chung với nữ thần La Mã Diana.

*******************



V. Lăng mộ vua Maussollos tại Halicarnassus, chúa tể xứ Caria vùng vịnh Percic
Halicarnassus là thủ đô của một vương quốc nhỏ nằm bên bờ Địa Trung Hải. Năm 353 trước CN, vua Mausolus qua đời. Nữ hoàng Artemisia cũng là em gái của ông (theo tục lệ ở Caira thì người cai trị vương quốc phải kết hôn với em gái mình) quyết định xây một khu mộ thật lớn cho người chồng của mình. Ngôi mộ trở thành một công trình kiến trúc nổi tiếng thế giới đến nỗi cái tên Mausolus sau này đồng nghĩa với từ “ngôi mộ”. Ngôi mộ cao bằng một tòa nhà 14 tầng. Vua Mausolus không nổi tiếng nhưng chính ngôi mộ đã khiến cho cả nhân loại biết đến ông.

*******************



VI. Bức tượng khổng lồ thần mặt trời Helios
Pho tượng nữ thần Tự Do mặc áo choàng, tay đưa ngọn đuốc lên cao tại cảng New York, một hình ảnh biểu trưng của nước Mĩ có lẽ không mấy xa lạ với chúng ta. Nhưng, điều mà ít ai biết chính là bức tượng nữ thần Tự Do này còn có một tên gọi khác - “Modern Colossus” (Colossus = tượng khổng lồ), như là âm vang gợi nhớ đến một bức tượng khổng lồ khác cùng kích cỡ (khoảng 110 feet = 33m, cao tương đương một tòa nhà hiện đại với 10 tầng), đã tồn tại cách đây hơn 2000 năm, cũng ở ngõ vào của một cảng biển sầm uất thời cổ đại và cũng là một biểu tượng của tự do : “Colossus of Rhode” - Tượng khổng lồ ở đảo Rhode.
Đất nước Hy Lạp cổ đại bị chia cắt bởi nhiều thành bang nhỏ. Trên đảo Rhode bấy giờ có 3 thành bang : Ialysos, Kamiros và Lindos. Năm 408 trước CN, các thành bang này kết hợp lại thành một lãnh thổ thống nhất với thủ phủ tại Rhodes. Thành phố phát triển hưng thịnh và có mối quan hệ chặt chẽ về thương mại và kinh tế với nước liên minh Ptolemy * (Ai Cập) .
Năm 305 trước CN, những người thuộc phe Antigonids của Macedonia, cũng là đối thủ của Ptolemie bao vây Rhodes, tìm mọi cách phá vỡ liên minh Rhodes - Ai Cập. Nhưng họ đã không thể xâm nhập vào thành phố. Hiệp ước hòa bình đạt được vào năm 304 trước CN, những người phe Antigonid mở vòng vây, rút lui, để lại nhiều trang thiết bị quân sự dồi dào của họ. Nhằm tổ chức kỷ niệm ăn mừng chiến thắng và thống nhất, người dân đảo Rhodes đã bán vũ khí đó, dùng tiền dựng nên bức tượng khổng lồ hình vị thần mặt trời - Helios. Bức tượng khổng lồ đứng kiêu hãnh uy nghi ngay cửa ngõ vào cảng, sải chân dang rộng và tàu bè có thể đi lại bên dưới. Mỗi sáng sớm, mặt trời chiếu vào làm pho tượng đồng ánh lên rạng rỡ một biểu tượng của tự do và thống nhất.
* : sau khi Alexander Đại Đế chết, các tướng lĩnh của ông đã không kiểm soát được vương quốc quá rộng lớn mà đế quốc Macedonia vừa chiếm được (gồm Tiểu Á, vùng Lưỡng Hà, Ai Cập, Ba Tư, Afganistan và Turkestan). Tướng sĩ tranh nhau quyền hành, đế quốc tan rã và Macedonia suy từ đó. Có ba trong số các tướng sĩ của Alexander đã thành công trong việc chia vương quốc này là Ptolemy (Ai Cập), Seleucus và Antigons.
Bức tượng thần mặt trời khổng lồ này do nhà điêu khắc nổi tiếng Charles ở Lindos thực hiện. Tượng đúc bằng đồng, đế tượng làm bằng đá cẩm thạch. Tượng cao 33m. Riêng ngón tay cái vài người ôm không xuể, thật là một pho tượng khổng lồ.Công trình tạc tượng Helios kéo dài 12 năm và hoàn thành vào năm 282 trước CN. Trong nhiều năm bức tượng được đặt trên đảo Rhodes cửa ngõ ra vào Ðịa Trung Hải của nước Hy lạp cổ. Cho đến khi xảy trận động đất kinh hoàng năm 266 trước CN, cả thành phố bị thiệt hại nặng và pho tượng thần mặt trời khổng lồ bị gãy ở đầu gối, phần yếu nhất của pho tượng.
10 thế kỷ trôi qua, bức tượng khổng lồ vẫn nằm trong đống đổ nát. Năm 654 sau CN, Arab đánh chiếm đảo, họ tháo gỡ phần còn lại của pho tượng và bán cho một người Do thái ở Syrie. NgườI ta kể rằng cần đến 900 con lạc đà để chở những bộ phận của bức tượng khổng lồ đến Syrie. Từ đó đến nay không ai còn nhìn thấy bức tượng này nữa, tính từ lúc xây dựng cho đến khi bị phá hủy nó chỉ tồn tại có 56 năm, nhưng được xếp vào 1 trong 7 kỳ quan cổ đại của nhân loại.

*******************



VII. KIM TỰ THÁP GIZA
Phía bờ tây sông Nile, sừng sững những Kim tự tháp hùng vĩ. Hình dạng độc đáo với nền móng vững chắc tiếp đất và chóp nhọn chọc trời là minh họa cho một sự kết hợp giữa trình độ kỹ thuật cùng sự cam kết tâm linh của người Ai cập cổ đại.
Thời hoàng kim về xây dựng kiến thiết của Ai cập kéo dài trong suốt Thời kỳ thứ 3, từ 2868 đến 2613 trước CN. Mục đính chính của các Kim tự tháp là nơi hầm mộ chôn cất các pharaoh và các quan chức cao cập của triều đình. Nền móng của nền quân chủ Ai cập dựa trên sự bất tử của các pharaoh, do vậy xác nhận sự tồn tại của “kiếp sau”.
Kim tự tháp vừa để tôn vinh các pharaoh, vừa là nơi các vị này chờ đợi trước khi được gia nhập vào thế giới mới. Người Ai cập cổ đã đạt tới trình độ hoàn thiện trong kỹ thuật ướp xác để gìn giữ cơ thể sau khi chết, và thường trữ đầy trong các Kim tự tháp những tiện nghi sinh hoạt cung đình mà các pharaoh tỏ ý nguyện muốn đem theo vào kiếp sau.
Kim tự tháp vĩ đại nhất, cũng là kiến trúc duy nhất còn tồn tại ngày nay trong số 7 kỳ quan của thời cổ đại, là Kim tự tháp Giza, xây dựng trong thời kỳ cai trị của Cheops, tên Hy lạp của Vua Khufu (2545-2520 trước CN). Tại thời điểm nó được xây dựng, Kim tự tháp này cao cỡ 482 phút, trải rộng một diện tích chừng 13 hec-ta và nặng ít nhất 6.5 tỉ tấn. Napoleon tính toán rằng lượng đá xây nên Kim tự tháp này, trên 2 300 000 khối, có thể tạo nên một bức tường dày 1 phút bao quanh Pháp với độ cao 10 phút. Tầm vóc khổng lồ của Kim tự tháp Giza cũng được tương xứng bởi thiết kế chính xác. Mỗi cạnh của nền tháp dài 776 phút, chênh lệch nhau không quá 7.9 inches; các khối đá được xếp chồng khít tới mức không thể nhét xen kẽ giữa chúng dù chỉ một tờ giấy mỏng. Các cạnh tháp chạy hầu như chính xác từ bắc tới nam, đông qua tây, sai lệch chừng 4 độ không hơn.
Vào thế kỷ 19, khi các nhà khảo cổ học phát hiện ra các Kim tự tháp, sức hấp dẫn của chúng đã làm nảy sinh cả một trường phái ngụy khoa học. Giới theo “Kim tự tháp học” miệt mài làm việc hòng tìm ra một “đơn vị Kim tự tháp”, một đơn vị chuẩn đã cho phép người Ai Cập cổ đại xây dựng nên các công trình với sự chính xác siêu phàm. Các chuẩn như pi, khối lượng và chu vi TD, khoảng cách từ TD tới Mặt trời đã được gợi ý. Một số thì đề đạt giả thuyết các Kim tự tháp đóng vai trò các văn bản đá, ghi chép mã hóa toàn bộ lịc sử chi tiết của thế giới con người.
Các nhà Kim tự tháp học thậm chí còn dài dòng phóng đại giải thích quy trình các công trình vĩ đại này được xây dựng. Một giả thiết được phổ biến khá rộng rãi trong thế kỷ 20 là các tảng đá khổng lồ ấy đã được chuyên chở tới TD bởi các sinh vật ngoài hành tinh, thả xuống vị trí hiện tại của chúng bằng các UFO
Sự thật đằng sau sự tạo thành của các Kim tự tháp không hề kém phi thường, có chăng nó chỉ không mang tính chất hoang đường như các giả thuyết trên. Chu trình xây dựng bắt đầu với việc đẽo các tảng đá được mang về từ các mỏ khai thác cách đó chừng 600 dặm xa, tại Aswan. Đa số các nhà sử học cho rằng các tảng đá này được thả trôi theo bè xuôi sông Nile trong mùa lũ, mặc dù không có bằng chứng khảo cổ nào của các bè gỗ lớn đủ để chuyên chở các khối đá có kích cỡ khổng lồ ấy. Đá được chuyển về, tại công trình, việc đầu tiên của các nhân công lao động là tạo ra một mặt bằng móng bằng cách dẫn nước ngập vào bãi, tạo nên một hệ thống kênh rạch sau đó đào sâu cho tới khi mực nước khắp nơi cân bằng. Vòng đai ngoài được thiết lập, rồi cắt tới mức độ thích hợp, đôi khi một vài tảng đá cực lớn được giữ nguyên.
Một con đường lề bằng đá được làm bên bờ sông Nile nhằm phục vụ cho quá trình bốc dỡ. Các khối đá được kéo trên các xe trượt trụ trên các trục lăn từ vị trí cách xa chừnng nửa dặm tới công trường. Tại đây, đội thợ nề và thợ đẽo đá sẽ bào nhẵn bề mặt đá, chuẩn bị cho việc xây dựng.
Khi đã sẵn sàng, những khối đá khổng lồ được lăn vào vị trí, một quá trình gây nhiều tranh cãi bởi thực tế là vòng xe và dây tời kéo phải 800 năm sau đó mới xuất hiện tại Ai cập. Một vài học giả cho rằng người Ai Cập cổ đã chế ra các bậc cầu thang tam cấp dài theo độ cao dần của công trình với một độ nghiêng cố định; số khác gợi ý về một cầu thang xoắn dài theo tòa tháp. Đá được đẩy tới đầu cầu thang, rồi đặt vào trên nền vữa lỏng, bỏ yên tĩnh cho tới khi khô. Đường cầu thang này được tháo dỡ dần sau khi đỉnh tháp đã được dựng xong, và những người thợ nề có trách nhiệm mài nhẵn bề mặt đá trên đường đi xuống.
Lượng nhân công đã tham gia xây dựng nên tòa tháp này được nhà sử học Hy Lạp Herodotus dự đoán là 100 000 người, thay thế sau mỗi giai đoạn 3 tháng, trong suốt 20 năm, dù đây có lẽ là một con tính hơi bị cường điệu hóa. Một trại lính cổ đại phát hiện được ở gần đó có sức chứa 4000 người, và có vẻ như có tới vài trại lính ở xung quanh tòa tháp. Nhân công xây dựng không phải là nô lệ, công việc không bị ép buộc lao dịch, gây ra sự nghi ngờ với các truyền thuyết từ Kinh thánh về các quản đốc hà khắc dã man. Một bản khắc trên tường một hầm mộ một pharaoh tuyên bố rằng ông ta chưa bao giờ đánh một công nhân đủ mạnh để làm người đó ngã.

 

[Quanganh]

Bí ẩn về quái vật đã khiến cho cá mập lớn phải sợ hãi

Bí ẩn về quái vật đã khiến cho cá mập lớn phải sợ hãi

Nhật Bản trước đây nửa thế kỷ, đã từng có báo đưa tin như sau: Chiếc thuyền mò lượm ngọc trai đang đi dọc bờ biển Australia, thuyền trưởng vì muốn vớt lại số ngọc trai để trên thuyền cá bị đắm trước đó, nên đã lặn xuống biển, một lát sau, các thuyền viên trên tàu nhận được một tín hiệu yêu cầu tiếp ứng, vội kéo dây thừng lên, tới nơi, đầu dây thừng chỉ có chiếc mũ và dây bảo hiểm của thuyền trưởng. Các thợ lặn lập tức xuống biển để cứu ứng, nhưng không thấy đâu. Theo tin tức, những sự kiện tương tự, trước đó đã xảy ra mấy lần. Hai năm sau, ở vùng biển phía bắc Australia một thợ lặn người Nhật, trong lúc đang mò ngọc, bỗng nhiên mất tích. Theo phỏng đoán của các chuyên gia, ông bị quái vật biển bắt đi khi ở trong nước với độ sâu khoảng 80 mét.

Quái vật đó thực ra là gì? Chuyện kể từ mùa hè hơn 40 năm về trước, một thợ lặn Australia tên là Jane, mặc bộ đồ lặn tối tân cao cấp, lặn xuống biển, một lát sau bị một con cá mập lớn tới khoảng 4- 5 mét phát hiện thấy. Cá mập bèn đuổi gấp tới, nhưng thật là kì l
ạ, cá mập lại không làm hại tới anh. Jane tiếp tục lặn xuống sâu, thì phát hiện thấy phía dưới anh là một vực sâu đen ngòm. Anh sợ lặn sâu xuống nữa sẽ nguy hiểm, nên không xuống sâu nữa mà lượn vòng quanh vực xem trong vực có gì lạ, con cá mập lớn lúc đó vẫn bơi lượn cách chỗ anh khoảng 5 mét. Bỗng thấy nước biển trở lạnh, nhiệt độ xuống thấp nhanh chóng. Dưới đáy biển mờ tối, Jane thấy một quái vật màu đen xám, từ từ bơi lên. Nhờ ánh sáng lờ mờ, Jane thấy con quái vật khổng lồ xưa nay chưa ai biết đến, trông nó chẳng có tay chân, cũng chẳng thấy mắt và miệng đâu, giống như một khúc gỗ lớn nhẵn bóng. Nó bơi rất chậm chạp, thỉnh thoảng lại lắc mình. Lúc đó nước biển càng lạnh, cá mập lớn chẳng rõ vì nước lạnh hay vì khiếp sợ, lại giống như tiêm thuốc mê, nằm đờ ra rồi giãy giụa rất ghê. Một lúc sau, quái vật xám đen đó tiếp cận cá mập lớn, rồi nhẹ nhàng cọ vào người cá mập. Cá mập lập tức co rúm lại, mất hết khả năng chống cự, rồi bị quái vật nuốt chửng. Sau đó quái vật nhẹ nhàng lặn xuống vực sâu như không có chuyện gì xảy ra.

Quái vật khổng lồ đó là thứ gì vậy? Sao nó lại làm cho nước biển trở nên lạnh? Làm sao cá mập lớn lại mất hết khả năng chống cự? 40 năm đã trôi qua, đến nay nó vẫn là những điều bí mật. Nhưng người ta bảo rằng, hơn 50 nãm trước đây, người thợ lặn Nhật Bản bị mất tích, có lẽ đều liên quan tới quái vật này. Để sớm được bật mí con quái vật dưới lòng biển sâu đó, rất nhiều nhà khoa học đang không quản nguy hiểm, thường xuyên tới các vùng biển sâu tiếp tục tìm kiếm, khảo sát.

 

[Pisces]

Phát hiện loài bướm uống nước mắt chim

Phát hiện loài bướm uống nước mắt chim​

Một con bướm nhẹ nhàng đưa vòi vào
mắt con chim đang ngủ say trên cây.
Ảnh: Newscientist.
​

Một loài bướm ở đảo Madagascar chọc chiếc vòi hình móc câu vào mắt những con chim đang ngủ để hút giọt lệ. Đây là lần đầu tiên các nhà khoa học chứng kiến cảnh bướm dùng nước mắt chim làm thức ăn.

Roland Hilgartner tại Trung tâm nghiên cứu động vật linh trưởng ở Göttingen (Đức) và Mamisolo Raoilison Hilgartner tại Đại học Antananarivo ở Madagascar đã chứng kiến cảnh tượng độc nhất vô nhị này trong rừng Kirindy trên đảo.

Các nhà khoa học biết rằng bướm uống nước mắt chim sinh sống nhiều nơi tại châu Phi, châu Á và Nam Mỹ, nhưng chúng chủ yếu uống nước mắt của những động vật lớn như hươu, linh dương hay cá sấu - những loài hiếm khi xua đuổi chúng. Nhưng chẳng có loài động vật to lớn nào trên đảo Madagascar, ngoài một số động vật có vú như vượn cáo và cầy mangut. Những con vật này thường dùng móng vuốt để xua đuổi bướm. Chim cũng khó tiếp cận, vì chúng thường bay đi khi bướm tới gần.

Những con bướm ở Madagasca sở hữu
chiếc vòi hình móc có nhiều ngạnh ở đầu.
Ảnh: Newscientist.

​

Nhưng chim không bay đi khi chúng đang ngủ. Hai nhà khoa học nhìn thấy vài con bướm đậu trên cổ những con chim chích chòe và Newtonia. Chúng chọc đỉnh vòi vào bên dưới mí mắt của chim rồi uống say sưa. Lúc đó là giữa mùa mưa nên các nhà khoa học cho rằng bướm cần muối, bởi đất trên đảo Madagasca có hàm lượng Natri thấp.

Nhưng chim có hai mí mắt và đương nhiên là cả hai đều khép. Vì thế, thay vì sở hữu chiếc vòi mềm như những loài bướm uống nước mắt ở nơi khác, bướm trên đảo Madagasca có chiếc vòi hình móc với nhiều ngạnh trên đầu. "Trông nó giống như chiếc lao móc mà người tiền sử dùng để săn bắn", Roland cho biết.

Nhờ có các ngạnh, chiếc vòi hình móc của bướm có thể chui sâu xuống bên dưới mí mắt chim mà không làm kinh động chúng. Hai nhà khoa học chưa biết lũ côn trùng nói trên thuộc loài nào và liệu chúng có tiết ra chất giảm đau để làm dịu vết đau do những chiếc ngạnh trên vòi của chúng gây ra hay không. Nhiều công trình nghiên cứu trước đây cho thấy, thức ăn chính của bướm đực là nước mắt của các loài động vật khác. Mamisolo và Roland cũng sẽ tìm hiểu xem có phải những con bướm mà họ nhìn thấy chỉ toàn là bướm đực.

Việt Linh (theo Newscientist)​

 

[Pisces]

Dế đực phải chọn giữa mạng sống và tình yêu

Dế đực phải chọn giữa mạng sống và tình yêu
(VnExpress)

Ảnh: Genomenewsnetwork.

​

Kêu hay không kêu, đó luôn là một câu hỏi khó đối với các con dế đực. Bởi vì tiếng kêu có thể mang lại cho chúng tình yêu, nhưng cũng có thể là cái chết.

Dế đực cất lên những bản tình ca để quyến rũ các nàng dế, nhưng các bản nhạc đó cũng có thể mang tới cái chết bởi nó hấp dẫn cả các con ruồi ký sinh tới sinh sôi nảy nở trên cơ thể.

Loài ruồi ký sinh có tên là Ormia ochracea. Chúng đào bới trên thân vật chủ và sau 1 tuần bắt đầu gặm nhấm các bộ phận, xẻ dọc cơ thể rồi giết chết con vật khi chúng sinh sôi nảy nở.

Các nhà nghiên cứu đã biết điều này từ lâu. Họ còn biết rằng "bi kịch" nặng nề đến nỗi các con dế ở Hawaii không thể cất những bản tình ca đôi lứa truyền thống. Nhưng nghiên cứu mới đã phát hiện, mối nguy hiểm do những con ký sinh trùng gây ra còn thay đổi nghiệt ngã cách kêu của con đực và phản ứng của con cái khi bầy ký sinh lẩn khuất xung quanh.

"Đó là một cái giá quá đắt. Nếu là con dế đực và không lên tiếng, bạn sẽ không thể có được bạn tình nhưng lại sống lâu hơn. Còn nếu hát, bạn thu hút cả người tình lẫn kẻ thù", nhà hành vi động vật Jane Brockmann tại Đại học Florida, Mỹ, nói.

Trong cuộc thí nghiệm với loài dế hoang dã ở Florida, Brockmann và cộng sự đã bắt những con dế đực và bỏ vào một cánh đồng, ghi lại âm thanh của chúng trong mùa xuân và thu.

Ở miền bắc Florida, loài ruồi ký sinh chỉ xuất hiện vào mùa thu. Các nhà nghiên cứu nhận thấy tiếng kêu của dế cũng tuân theo lịch trình này - 75% con đực kêu vào mùa xuân, so với chỉ 43% vào mùa thu.

Kết quả trên các con dế cái cũng tương tự. Trong lúc giao phối, con cái rất hung hăng, gần như là chiếm lĩnh con đực. "Vào mùa xuân, các cô nàng vô cùng háo hức. Ngay khi vừa nghe thấy tiếng kêu, chúng liền lao tới nơi phát ra âm thanh. Nhưng vào mùa thu, chúng lại cẩn trọng hơn rất nhiều", Brockmann cho biết. "Chúng chần chừ và mất thời gian lâu hơn để tiến gần tới nguồn âm thanh". Điều này cho thấy dế cái cũng lo sợ trở thành mục tiêu của những con ruồi ký sinh.

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cũng phát hiện, những con đực không kêu nữa thì lại đi lang thang cho đến khi gặp được một cô nàng nào đó. Ngoài ra, mặc dù chúng ít kêu vào mùa thu, nhưng con nào đã kêu thì kêu rõ lâu. Điều này sẽ đẩy chúng vào nguy cơ bị tấn công lớn hơn, nhưng lại giúp chúng được gần gũi với nàng lâu hơn. Vì vậy cái giá phải trả cũng đáng.
Kết quả nghiên cứu đã làm sáng tỏ sự mâu thuẫn sự áp lực chọn lọc tự nhiên - khả năng sống sót, với áp lực lựa chọn tình dục - khả năng giao phối.

M.T. (theo Tân Hoa Xã)

 

[Pisces]

Hiện tượng sinh sản vô tính của rồng Komodo

Rồng Komodo 'không chồng mà chửa'

Ảnh: BBC.
​

Loài thằn lằn lớn nhất thế giới có khả năng sinh con mà không cần tới con đực. Các nhà khoa học đã ghi nhận 2 trường hợp rồng Komodo cái đẻ trứng tự lập.

Các cuộc xét nghiệm cho thấy trứng của chúng phát triển mà không cần thụ tinh bởi tinh trùng - một quá trình gọi là sự sinh sản đơn tính. Một trong những con bò sát, Flora, sống tại vườn thú Chester ở Anh, đang chờ mẻ trứng gồm 8 quả nở ra trong mùa Giáng sinh này.

Kevin Buley, Giám đốc sở thú kiêm đồng tác giả nghiên cứu, cho biết: "Flora đã đẻ trứng vào cuối tháng 5 và với khoảng thời gian ấp là 7-9 tháng thì trứng sẽ nở ra vào mùa Giáng sinh này - một sự kết thúc tuyệt đẹp cho ca sinh nở đồng trinh".

Flora, chưa bao giờ được ở chung với một con Komodo đực nào, đã đẻ ra 11 quả trứng hồi đầu năm. 3 quả bị hỏng đã trở thành nguồn cung cấp vật liệu để xét nghiệm gene. Kết quả cho thấy những con non không hẳn mang phiên bản gene chính xác của mẹ (hình thức nhân bản), nhưng bộ gene của chúng là được lấy từ mẹ. Nhóm kết luận rằng đó là kết quả của sự sinh sản vô tính.

Một con rồng cái khác tên là Sungai được nuôi nhốt ở vườn thú London cũng sinh ra 4 con từ đầu năm - mặc dù lần tiếp xúc cuối cùng với con đực của nó là từ hơn 2 năm trước. Một lần nữa, cuộc xét nghiệm gene cho thấy rồng con Komodo được sinh ra từ sinh sản đơn tính. Tuy vậy, Sungai cũng có khả năng sinh sản hữu tính - nó đẻ một đứa con khác sau khi giao phối với con đực là Raja.

Richard Gibson, một tác giả nghiên cứu, nói: "Sinh sản đơn tính đã được ghi nhận trước đó ở 70 loài động vật có xương sống như rắn, cá, thằn lằn và gà gô, nhưng nó vẫn luôn được coi là một hiện tượng bất thường".

"Việc chúng tôi phát hiện thấy hiện tượng này ở 2 con rồng Komodo cái độc lập trong vòng 1 năm chứng tỏ sự sinh sản vô tính có thể phổ biến và rộng rãi hơn chúng ta từng biết" - Gibson nói.

Do những con vật này bị nuôi nhốt trong nhiều năm mà không được tiếp xúc với con đực nên chúng sinh sản đơn tính. Nhưng khả năng sinh sản đơn tính rõ ràng là một đặc điểm của tổ tiên để lại.

Gibson cho biết thằn lằn có thể đã phát triển khả năng sinh sản vô tính khi, chẳng hạn, một con cái cô đơn bị dạt lên hòn đảo mà không có con đực nào ở đó. Do đặc tính gene học của quá trình này nên những đứa con được sinh ra luôn là đực. Và giống như Sungai, cô nàng vẫn có thể quay về sinh sản hữu tính như thường, và vì thế nó có thể sản sinh ra một tập đoàn mới.

Có chưa tới 4.000 con rồng Komodo trong tự nhiên, trên 3 hòn đảo của Indonesia: Komodo, Flores và Rinca. Con đực trưởng thành có thể dài tới 3 m và nặng 90 kg - đưa chúng trở thành loài thằn lằn lớn nhất hành tinh.

Các nhà nghiên cứu cho rằng để đảm bảo sự đa dạng gene của rồng Komodo, các sở thú nên cho con cái và con đực ở chung với nhau để tránh hiện tượng sinh sản vô tính.

M.T. (theo BBC)​

 

[Pisces]

Những bí quyết giúp kiến 'thống trị' thế giới

Những bí quyết giúp kiến 'thống trị' thế giới

Kiến Formica fusca.
Ảnh: Livescience.

​

Kiến luôn là vị khách không mời đầu tiên xuất hiện sau các bữa tiệc ngoài trời. Ở bất cứ nơi đâu bạn cũng có thể gặp chúng. Thay vì khó chịu, tốt hơn chúng ta nên tìm hiểu xem tại sao kiến có thể sống ở hầu như mọi nơi trên hành tinh.

Thế giới này không phải lúc nào cũng thuộc về kiến. Các nhà khoa học cho rằng những loài kiến ngày nay mới tiến hóa khoảng 120 triệu năm trước. Nhưng những chứng tích hóa thạch cho thấy, ở giai đoạn đó, kiến không phải là côn trùng phổ biến như ngày nay. Mãi tới tận 60 triệu năm sau, khi một số loài thích nghi với môi trường sống mới - nơi thực vật có hoa xuất hiện - bằng cách đa dạng hóa nguồn thức ăn, kiến mới bắt đầu bước vào thời kỳ huy hoàng. Kể từ đó, sự thống trị về mặt sinh thái của kiến vẫn được duy trì cho tới tận bây giờ.

Theo tính toán của các nhà khoa học, hiện có khoảng 20.000 loài kiến đang bò trên bề mặt hành tinh. Con người mới biết tới hơn 11.000 loài, nhưng như thế cũng đã chiếm ít nhất 1/3 tổng số loài côn trùng trong sinh giới. Theo một nghiên cứu gần đây, tổng số cá thể kiến ở rừng Amazon của Brazil lớn gấp 4 lần tổng số cá thể các loài động vật có vú, gia cầm, bò sát và lưỡng cư ở cùng khu vực.

Ai cũng biết kiến
Kiến thống trị vì chúng có thể thích nghi với môi trường sống theo nhiều cách khác nhau.

Kiến Oligomyrmex.
Ảnh: Livescience.
​

Kiến khác nhau từ hình dáng tới môi trường sinh sống. Có loài chỉ dài cỡ 1 mm, như Oligomyrmex atomus, nhưng cũng có loài dài tới 38 mm, như Dinoponera. Cơ thể chúng có thể có màu vàng, đỏ hoặc đen. Chúng có khả năng sống ở sa mạc, rừng nhiệt đới và đầm lầy - bất cứ đâu trừ những nơi lạnh nhất và cao nhất trên hành tinh.

"Hầu như ngôn ngữ nào của con người cũng có một từ về kiến", Philip Ward, nhà côn trùng học tại Đại học California (Mỹ), khẳng định. "Kiến là một khái niệm phổ biến. Nhưng điều đó không đúng đối với nhiều loài khác".

Hành vi đa dạng
Thức ăn của nhiều loài kiến là những cây có hoa - vốn giàu các hợp chất carbohydrate. Một số loài kiến đục gỗ lại xây những chiếc tổ kiên cố xung quanh rễ cây để ngăn chặn các loài côn trùng khác và bảo vệ nguồn cung cấp thức ăn của chúng.

Loài Odontomachus có hàm lớn và rất khỏe.
Ảnh: Livescience.

​

Những loài kiến sống ở khu vực nóng, khô đối phó với hạn hán bằng cách tích trữ lương thực. Loài kiến nhặt hạt cây Pogonomyrmex californicus xây dựng những kho thức ăn khổng lồ dưới đất. Loài kiến ăn mật ong dùng chính cơ thể của mình để trữ mật.

Một số loài kiến chuyên cướp thức ăn của kẻ khác. Những chiếc ăng-ten dày trên đầu kiến lính được dùng trong những cuộc giao tranh. Odontomachus, loài có hàm lớn và khỏe, có thể cắn nhanh đến nỗi bạn có thể nghe thấy tiếng động phát ra khi hai răng của chúng va vào nhau. Một số loài khác lại chuyên đánh cắp ấu trùng từ tổ bên cạnh. Thức ăn của loài Amblyopone oregonensis - còn được gọi là kiến "ma cà rồng" - chính là dưỡng chất trong cơ thể con mồi.

Kiến cái làm tất cả mọi việc
Một tổ kiến có kiến chúa, kiến thợ và kiến lính. Mỗi con đều có dụng cụ và kỹ năng phù hợp với công việc được giao phó. Trong mỗi loài, sự phân chia lao động giữa các cá thể phụ thuộc vào tuổi và giới tính của từng con.

Loài Amblyopone oregonensis chuyên
hút dưỡng chất trong cơ thể con mồi.
Ảnh: Livescience.

​

Những con chịu trách nhiệm nuôi ấu trùng và làm việc bên ngoài tổ có xu hướng ít tuổi, trong khi bảo vệ tổ và xâm lược tổ khác thường là những con lớn tuổi. Cũng giống như những loài côn trùng sống bầy đàn khác, kiến cái đảm nhận tất cả mọi việc. Kiến đực chỉ có mỗi nhiệm vụ là phát tán gene qua hành vi giao phối.

"Có thể coi kiến đực là những hỏa tiễn chứa đầy tinh trùng", Alex Wild, một nhà côn trùng học tại Đại học Arizona (Mỹ), phát biểu.

Kiến là động vật có tính xã hội cao, nhưng một số loài đã phát triển thành xã hội phức tạp, trong khi nhiều loài khác vẫn chẳng khác gì tổ tiên của chúng cách đây hàng chục triệu năm. Một số loài biết cách săn mồi theo đàn thì loài kiến đầu chó ở Australia chỉ biết săn mồi riêng lẻ và sử dụng cặp mắt to tướng để tấn công con mồi, chứ không biết dùng các hóa chất độc hại như nhiều loài khác.

"Tổ của chúng nhỏ. Không có nhiều khác biệt về mặt hình thái giữa kiến chúa và kiến thợ", Wild nói về kiến đầu chó. "Chúng không phát triển nhiều đặc điểm của loài kiến hiện đại".

Hệ thống thông tin liên lạc hiệu quả

Với con kiến đực thuộc loài Brachymyrmex obscurior,
cuộc đời của nó sẽ kết thúc sau khi thụ tinh cho con
cái to lớn hơn nhiều lần.
Ảnh: Livesience.

​

Không giống như ong hay một số loài có tính xã hội khác, phần lớn kiến không có cánh và đã phát triển một "kho" chất hóa học để hỗ trợ việc liên lạc trên mặt đất.

"Thiếu cánh khiến cho việc tìm kiếm thức ăn bị hạn chế", Ward phát biểu. "Chúng phải nhặt nhạnh thức ăn trên mặt đất, vì thế liên lạc trên mặt đất có vai trò rất quan trọng".

Kiến dùng các hóa chất để hẹn hò, báo động và chỉ vị trí thức ăn. Khi muốn được thụ tinh, con chúa của một số loài sẽ trèo lên một điểm cao, chĩa cái đuôi vào không trung và giải phóng một hóa chất có tác dụng thu hút sự chú ý của các con đực.

Kiến cũng tiết ra hóa chất từ khoang miệng để báo động cho nhau nếu có điều gì đó không ổn xảy ra với tổ của chúng.

"Hóa chất đó báo hiệu cho kiến biết rằng chúng phải chạy ra ngoài", Wild nói. "Nó là hiệu lệnh để kiến cắp lấy ấu trùng và chạy trong những đường hầm dưới đất để được an toàn. Những con có trách nhiệm bảo vệ tổ bắt đầu chạy xung quanh ổ, nhe hàm răng và sẵn sàng cắn, đốt mọi thứ mà chúng gặp".

Loài Pheidole desertorum tiết ra hóa
chất có mùi thối khi gặp nguy hiểm.
Ảnh: Livescience.

​

Con người có thể ngửi được những hóa chất mà kiến tiết ra. Loài kiến xả màu vàng rực, sinh sống ở khu vực Bắc Mỹ, tiết ra một hóa chất có mùi giống như mùi vỏ cam, chanh. Tuy nhiên, không phải mọi hóa chất mà kiến tiết ra đều có mùi dễ chịu. Loài Pheidole thường tiết ra hóa chất có mùi hôi thối khi rơi vào tình thế khẩn cấp.

"Thành công của kiến bắt nguồn từ cách chúng sử dụng hành vi bầy đàn để tối đa hóa lượng thức ăn có thể kiếm được. Kiến đã phát triển được nhiều hệ thống liên lạc phức tạp, nhờ đó chúng có thể liên lạc với nhau rất nhanh. Đó là lý do tại sao bạn luôn gặp hàng vạn con kiến khi đi dã ngoại", Wild nói.

Việt Linh (theo LiveScience)​

 

[Pisces]

Vì sao chó và người hiểu nhau?

Vì sao chó và người hiểu nhau?

Ảnh: ABC Online.
​

Tiếng chó sủa có điểm giống với tiếng chim hót và trẻ con khóc: Đều để giao tiếp những cảm xúc cơ bản như lo sợ, đàn áp hay phục tùng, theo những đặc tính âm thanh tương tự.

Kết quả nghiên cứu mới nhất cho thấy hệ thống giao tiếp nguyên thuỷ có thể giống nhau ở hầu như các loài động vật có vú. Giả thuyết giúp lý giải vì sao động vật có vú, bao gồm người, hiểu được âm thanh của các loài khác.
Chẳng hạn, nghiên cứu trong tạp chí Language Communication cho thấy trẻ con có thể nhận ra cảm xúc đơn giản trong tiếng kêu của khỉ. Trong nghiên cứu mới, giáo sư Péter Pongrácz và cộng sự đã tìm hiểu con người có thể miêu tả cảm xúc của những tiếng sủa giả tạo khác nhau như thế nào.

Tiếng sủa dựa trên âm thanh của một con chó chăn cừu Hungary, bao gồm 5 trạng thái tình cảm: hung hăng, lo sợ, tuyệt vọng, vui đùa và hạnh phúc. Pongrácz, giáo sư phong tục học tại Đại học Eötvös Loránd ở Budapest, Hungary, đã so sánh câu trả lời của người nghe với đặc điểm ânh thanh của tiếng sủa.

Các nhà khoa học nhận thấy sự thay đổi trong 3 đặc điểm âm thanh cơ bản - cao độ, nhịp độ và thanh điệu - quyết định tới sự cảm nhận của người nghe. Nhìn chung, tiếng sủa chói tai với khoảng cách dài giữa mỗi lần sủa được coi là ít hung hăng hơn so với tiếng sủa trầm hơn với mật độ dày hơn.
Trẻ con cũng có những thay đổi tương tự khi khóc, ngoại trừ việc mật độ tiếng khóc quan trọng hơn là cao độ khi chúng muốn bộc lộ nhu cầu.

Mối liên quan giữa tần xuất với cao độ và sự cảm nhận cảm xúc dường như có ở rất nhiều loài khác nhau. Theo quy luật thể chất thông thường, thì một cơ thể to khoẻ sẽ tạo ra âm thanh có cao độ thấp hơn, từ đó người nghe có thể đoán biết được kích cỡ của người nói.

"Mối quan hệ này có thể tạo nên nền tảng cho quy trình tiến hoá nghi thức mà ở đó tiếng kêu thấp thường ám chỉ sự áp đảo bởi con vật to hơn, sẽ dễ dàng thắng hơn trong cuộc đấu, và giọng nói cao cũng chỉ sự phục tùng hay thân thiện", Pongrácz nói.

Các nhà khoa học cũng tin rằng quá trình nhiều năm thuần hoá cũng cải thiện cách thức các con chó giao tiếp với chúng ta.

M.T. (theo ABC Online)​

 

[Pisces]

Lông chim đổi màu theo thức ăn

Lông chim đổi màu theo thức ăn

Ảnh: Newscientist.
​

Một cuộc phân tích mới về những loài chim biết hót cho thấy những gì chúng ăn trong quá trình rụng lông có thể ảnh hưởng tới màu lông của chúng. Sự biến đổi màu sắc do chế độ ăn uống cũng giúp tạo đà cho sự phát triển của những loài mới.

Ryan Norris và cộng sự tại Đại học Guelph ở Ontario, Canada, đã đánh dấu và theo dõi hơn 200 con chim đỏ đuôi châu Mỹ (Setophaga ruticilla) ở Caribbean.

Những con chim di cư này đến nghỉ hè ở các vùng giữa British Columbia ở Canada và Louisiana ở nam Mỹ. Sau khi sinh sản ở phía bắc, chúng mọc lông mới trong khoảng thời gian 3 tuần trước khi chuyển về phía nam.

Các nhà nghiên cứu có thể xác định từng con chim đã đi nghỉ hè ở đâu bằng cách phân tích tỷ lệ giữa các chất đồng vị hydro nặng và nhẹ trong lông. Norris giải thích rằng sẽ có nhiều chất đồng vị nặng hơn ở lông những con chim nghỉ hè ở vùng vĩ tuyến thấp. Chất đồng vị hydro trong nước theo chuỗi thức ăn đi vào con chim.

Những con chim với lông màu sẫm thường nghỉ hè ở miền nam nước Mỹ. Những con chim lông vàng có hàm lượng chất đồng vị nặng nhiều gấp 3 lần những con có lông màu cam sẫm.

Màu sắc lông chim phụ thuộc vào lượng sắc tố caratinoid trong sợi lông - lông càng sẫm thì càng có nhiều chất này hơn. Norris tin rằng những con chim ở các khu vực rụng lông khác nhau sẽ có màu lông khác nhau bởi tại các vĩ độ, chúng ăn những con côn trùng hoặc trái cây có các chất caratinoid khác nhau.

Chế đọ ăn phong phú làm biến đổi màu sắc lông có thể ảnh hưởng tới sự lựa chọn bạn tình và từ đó dẫn tới sự phân hoá giống nòi, Norris bổ sung.

M.T. (theo Newscientist)​

 

[Pisces]

Học cách chế tạo màn hình phẳng từ bướm

Học cách chế tạo màn hình phẳng từ bướm

Loài bướm Cyanophrys remus.
Ảnh: Newscientist.
​

Bướm có thể tạo ra nhiều màu sắc kỳ lạ nhờ những lớp vảy tinh thể trên cánh của chúng. Nếu bắt chước cách tạo màu của chúng, con người có thể tạo ra một loại màn hình phẳng mới với chi phí cực thấp.

Nguyên liệu được sử dụng trong kỹ thuật này có thể được tìm thấy dễ dàng trong tự nhiên, rẻ hơn nhiều so với những nguyên liệu được dùng để sản xuất màn hình trong các nhà máy hiện nay.

Công trình khoa học ủng hộ những ý tưởng này được thực hiện bởi một nhóm các nhà nghiên cứu Mỹ và châu Âu. Họ đã xem xét cấu trúc và đặc tính của các tinh thể phát quang có trong cánh của loài bướm Cyanophrys remus.

Tinh thể phát quang vật chất có cấu trúc tuần hoàn với kích thước và bước sóng tương tự ánh sáng. Nhờ có những đặc tính này, khi một tia sáng chiếu tới tinh thể, nó sẽ tự giao thoa theo những hướng và tần số nhất định.

Các nhà khoa học cho rằng những vảy tinh thể quang học trên cánh một số loài bướm đã tạo ra màu sắc của chúng. Những vảy tinh thể này được tạo thành bởi chitin, một loại polysaccharide tồn tại ở côn trùng và một số loài động vật. Với chiều ngang vào khoảng vài chục phần nghìn mm, chúng được sắp xếp trên bề mặt cánh giống như những lớp ngói của một mái nhà.

Cánh của bướm đực Cyanophrys remus có màu xanh dương sáng ở một bên - được cho là để thu hút sự chú ý của các nàng bướm cái - và màu xanh lục sẫm ở phía còn lại để ngụy trang. "Thật đáng ngạc nhiên là những chiếc cánh có thể tạo ra rất nhiều màu sắc", Lazlo Biro, một nhà khoa học về vật liệu tại Viện Khoa học Vật liệu và Vật lý ứng dụng, Budapest, Hungary, khẳng định.

Biro và các cộng sự chụp ảnh những chiếc vảy tinh thể phát quang trên cánh bướm bằng kính hiển vi điện tử rồi tìm hiểu cách chúng phản chiếu ánh sáng. Họ phát hiện ra rằng vảy tinh thể ở hai mặt của cùng một cánh có cấu trúc khác nhau. Những vảy được cấu thành bởi những đơn tinh thể phát quang tạo ra màu xanh dương sáng, còn màu xanh lục sẫm là kết quả của sự sắp xếp ngẫu nhiên các đa tinh thể phát quang.

Cấu trúc sắp xếp ngẫu nhiên trong tinh thể có thể được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực. Những hạt tinh thể có thể tạo ra nhiều màu sắc - xanh lục, vàng và xanh dương - phụ thuộc vào hướng của chúng. Nhưng kết quả của vô số hạt tinh thể trên cánh của loài bướm Cyanophrys remus là màu xanh lục thẫm. Nhóm nghiên cứu cũng tìm ra cách để tinh thể tạo ra ánh sáng phản chiếu màu đỏ.

Biro khẳng định rằng bảng màu xanh lục - đỏ - xanh dương có thể được ứng dụng trong công nghệ sản xuất màn hình phẳng bằng cách tạo ra một dãy tinh thể trên những cánh tay điện tử sao cho chúng có khả năng tự đổi hướng. Bằng cách đó, mỗi tinh thể - tương ứng với một điểm ảnh - có thể phát ra màu đỏ, xanh lục hoặc xanh dương. Khả năng tự phát sáng ba màu cơ bản trên là cơ sở nền tảng trong công nghệ chế tạo màn hình màu.

Việt Linh (theo Newscientist)​

 

[Pisces]

Hai loài bướm biến thành một

Hai loài bướm biến thành một

Kết quả lai tạo giữa loài
Lycaeides Melissa và Lycaeides idas.
Ảnh: BBC.

​

Các nhà khoa học vừa phát hiện ra một loài bướm mới ở dãy núi Sierra Nevada thuộc miền tây nước Mỹ. Sinh vật này là kết quả của quá trình giao phối giữa hai loài bướm hoàn toàn khác nhau về mặt di truyền.

Lycaeides Melissa và Lycaeides idas là hai loài bướm hoàn toàn khác nhau về cấu trúc gene và hiếm khi giao phối với nhau. Tuy nhiên, Zachariah Gompert và các nhà sinh vật học tại Đại học Texas State, thành phố San Marcos, bang Texas phát hiện ra rằng khi hai loài này giao phối, chúng có thể sinh con.

Đây là một hiện tượng hy hữu. Thông thường, các loài mới là biến thể của cùng một loài đang tồn tại, chứ không phải là kết quả giao phối của hai loài khác nhau.

Bộ gene của loài bướm mới, hiện vẫn chưa được đặt tên, là sự pha trộn giữa các thành phần trong gene của cả bố và mẹ, Gompert tiết lộ. Nhưng chúng không thể sản sinh ra thế hệ sau nếu giao phối với một con khác giới thuộc loài của bố hoặc mẹ chúng.

Các nhà nghiên cứu cho rằng loài bướm mới có thể đã được sinh ra thông qua quá trình chọn lọc tự nhiên trong một môi trường khắc nghiệt. Trong trường hợp này, đó chính là môi trường sống trên dãy núi Sierra Nevada. Bố mẹ chúng, loài Lycaeides Melissa và Lycaeides idas, sinh sống ở hai độ cao khác nhau.

Lycaeides Melissa sống ở sườn phía đông của dãy núi Sierra Nevada, trong khi Lycaeides idas sống ở các bãi cỏ bên sườn phía tây. Loài bướm mới sống ở phía trên các ngọn cây, tức là nằm giữa khu vực sống của bố và mẹ chúng.

Đây không phải là lần đầu tiên các nhà khoa học quan sát được hiện tượng lai khác loài ở bướm. Vào tháng 6 năm nay, người ta từng phát hiện ra một loài bướm mới thuộc nhóm Heliconius - nổi tiếng với những màu sắc sặc sỡ trên cánh - ở Nam Mỹ được sinh ra sau quá trình giao phối giữa hai loài có quan hệ về mặt di truyền.

Việt Linh (theo Newscientist)​

 

[Pisces]

Vì sao bị nấc?

Vì sao bị nấc?

Nấc là sự co giật của cơ hoành - màng chắn trong ngực đóng vai trò quan trọng trong việc thở. Hít vào làm cơ hoành co lại và thở ra làm cơ hoành giãn ra.

Nấc xảy ra một cách bất thường, đột ngột và hoàn toàn vô dụng nếu không muốn nói là gây khó chịu. Một cái dạ dày căng phồng sau mùa lễ Giáng sinh có thể làm cơ hoành khó chịu và gây nên một tràng nấc. Việc luyện tập căng thẳng hay stress cũng có thể gây nấc. Nhưng nói chung phản xạ này thường chẳng có nguyên nhân rõ rệt.

Một giả thuyết cho rằng nấc là dấu tích còn lại của phản ứng bú mút từ thời nguyên thuỷ. Nhưng cho dù nó có chức năng gì trong quá khứ thì bây giờ nó chỉ gây ra điều phiền toái. Mọi người đều có cách chữa nấc riêng, như nín thở, doạ cho người đó thật sợ, hít hạt đường, nhấp từng ngụm nước hoặc thậm chí đập nhẹ một cái vào ngực. Những cách này nhiều khi cũng có hiệu quả, do đều ngăn nhịp thở một cách tạm thời.

M.T. (theo Livescience)​

 

[Pisces]

Xem TV cũng làm biến đổi khí hậu

Xem TV cũng làm biến đổi khí hậu

Các phương tiện giao thông thải ra lượng
khí CO2 đáng kể vào bầu khí quyển.
Ảnh: Tyndall.ac.uk.
​

Những khách hàng có lương tâm có thể hối tiếc vì đã gây hại cho môi trường do đi lại quá nhiều. Nhưng họ không biết rằng việc xem TV cũng thải khí carbon vào bầu không khí.

CO2 là sản phẩm phụ của việc con người đốt nhiên liệu hoá thạch như than đá và dầu dùng trong sưởi ấm và di chuyển, góp phần gây ra hiện tượng trái đất ấm lên.

Tổ chức Carbon Trust của Anh đã tổng hợp và cho thấy các hoạt động thư giãn, giải trí đứng đầu trong 11 hình thức tiêu dùng gây ra sự biến đổi khí hậu - cụ thể là thải ra khí CO2 vào bầu khí quyển.

Những chuyến du lịch bằng xe hơi hay các hoạt động giải trí như tập thể dục, xem TV hoặc truyền hình trực tiếp - đều cần đến bật đèn pha - chiếm tới 1/5 lượng khí thải carbon của toàn nước Anh.

"Cần phải cho mọi người nhận thứ rằng mọi việc họ làm đều liên quan tới việc thải ra khí carbon", Euan Murray, Giám đốc chiến lược tại Carbon Trust, nói.

Cuộc khảo sát không thực hiện theo cách thông thường là đo lượng khí thải carbon từ các nhà máy sản xuất, ngành công nghiệp nặng như sắt thép, ôtô và máy bay. Các nhà nghiên cứu tính lượng khí thải từ các dịch vụ và sản phẩm mà mọi người có được như thực phẩm, quần áo, nhiệt và năng lượng dùng trong gia đình, bệnh viện, trường học.

Carbon Trust khuyên rằng mọi người không hẳn phải hy sinh chất lượng cuộc sống mà có thể giảm lượng khí thải gián tiếp từ các hoạt động thường ngày như tắt TV thay vì để ở chế độ chờ.

Carbon Trust cũng cho rằng 2/3 người tiêu dùng ngày nay sẵn sàng mua những vật dụng ít có dấu ấn của carbon hơn. "Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy, trong thế giới mà khách hàng là thượng đế và carbon là một loại tiền tệ mới, thì những công ty nào đi đầu trong việc sản xuất ra các sản phẩm ít carbon sẽ thu được lợi nhuận lớn", Tom Delay, Giám đốc điều hành Carbon Trust, nhận định.

M.T. (theo Reuters)​

 

[Pisces]

Sao lùn trắng xé nát một hành tinh

Sao lùn trắng xé nát một hành tinh

Đĩa bụi kim loại màu đỏ là tất cả những gì còn sót lại của
hành tinh xấu số khi nó tiến tới quá gần một sao lùn trắng.
Ảnh: Newscientist.
​

Một hành tinh nhỏ đã bị xé toạc thành nhiều mảnh và biến mất sau khi di chuyển tới quá gần một sao lùn trắng. Hành tinh xấu số có lẽ đã bị kéo về phía ngôi sao lùn trắng bởi trọng lực của một hoặc nhiều hành tinh không nhìn thấy, các nhà thiên văn học cho biết.

Các ngôi sao như Mặt Trời (thành phần chủ yếu là hydro và heli) sẽ phồng lên thành quả cầu khổng lồ màu đỏ rực - gọi là sao khổng lồ đỏ - khi chúng già đi. Sau đó, những lớp vật chất ở phía trên của chúng sẽ dần tách ra, chỉ còn lại lõi. Khi đó, chúng được gọi là sao lùn trắng.

Các nhà thiên văn học rất quan tâm tới việc tìm kiếm những dấu hiệu của các hành tinh xung quanh các ngôi sao sắp tắt này, bởi chúng sẽ giúp họ hiểu được điều gì sẽ xảy ra với những hệ hành tinh giống như hệ mặt trời của chúng ta.

Trước đây, các nhà khoa học từng nhìn thấy những đĩa bụi bay xung quanh nhiều sao lùn trắng. Người ta cũng phát hiện ra rằng, trên bề mặt của sao lùn trắng có nhiều kim loại - một dấu hiệu cho thấy chúng có thể đã "nuốt chửng" những hành tinh nhỏ bay quá gần sau khi xé vụn những "thiên thể kém may mắn" này.

Giờ đây, các nhà nghiên cứu tại Đại học Warwick (Anh) đã có trong tay bằng chứng thuyết phục nhất về việc sao lùn trắng nuốt chửng một hành tinh. Họ đã nhìn thấy sự hình thành của một vành bụi kim loại xung quanh một sao lùn trắng có tên SDSS 1228+1040 nằm ngoài hệ Mặt Trời của chúng ta.

Sử dụng 3 kính thiên văn: Sloan Digital Sky Survey (trên đỉnh núi Apache, bang New Mexico, Mỹ), Herschel (trên quần đảo Canary) và Galaxy Evolution Explorer (bay vòng quanh Trái Đất), các nhà nghiên cứu đã nhìn thấy những quang phổ phát ra từ một đĩa bụi kim loại bay quanh sao lùn trắng SDSS 1228+1040.

Kết quả phân tích quang phổ cho thấy đĩa bụi kim loại này chứa canxi, magiê, sắt. Khoảng cách giữa nó với ngôi sao lùn ngắn hơn khoảng 100 lần so với khoảng cách từ sao Thủy tới Mặt Trời. Ở khoảng cách đó, bức xạ từ sao lùn trắng đủ sức làm nhiệt độ trên đĩa bụi tăng lên tới 4.723 độ C.
Quang phổ cũng cho thấy khí quyển của sao lùn trắng rất giàu magiê. Điều này đồng nghĩa với việc vật chất từ đĩa bụi đang rơi xuống ngôi sao. Do lực trọng trường của sao lùn trắng rất lớn nên những nguyên tố có khối lượng riêng lớn trên bề mặt của nó đã bị hút vào bên trong. Magiê không bị hút vào lõi do khối lượng riêng của nó thấp.


Những hành tinh "ma"

Để giải thích tất cả những hiện tượng trên, Boris Gaensicke, trưởng nhóm nghiên cứu, cho rằng một hành tinh nhỏ đã bị kéo về phía ngôi sao lùn trắng bởi lực trọng trường. Sau khi bị xé vụn, những gì còn lại của kẻ xấu số là những đám bụi kim loại nóng.

Vị trí của đĩa bụi ủng hộ giả thiết này. "Các hành tinh phải bị xé toạc ở khoảng cách này", Tom Marsh, một thành viên của nhóm nghiên cứu, nhận định.

Sự hủy diệt của hành tinh nói trên cũng cho thấy một điều: Có nhiều hành tinh đang "ẩn nấp" trong các hệ hành tinh, bởi vì khi một ngôi sao phồng lên để trở thành sao khổng lồ đỏ, nó sẽ đẩy tất cả các hành tinh nhỏ hơn trong phạm vi có bán kính bằng khoảng cách từ Mặt Trời tới sao Hỏa. Vì thế, việc một hành tinh "lang thang" tới gần sao lùn trắng chứng tỏ rằng nó bị hút tới đây bởi lực trọng trường của những hành tinh bên ngoài hệ mặt trời mà nó trú ngụ. Lực trọng trường khổng lồ của chúng đã kéo hành tinh xấu số về phía sao lùn trắng.

Benjamin Zuckerman tại Đại học California ở Los Angeles (Mỹ), người từng công bố bằng chứng về sự tồn tại của những đĩa bụi xung quanh sao lùn trắng, nhận định rằng phát hiện mới này là bằng chứng mới nhất về việc sao lùn trắng tiêu diệt hành tinh.

"Có thể nhiều hành tinh đã thoát khỏi sự hủy diệt của những ngôi sao khổng lồ đỏ. Tác động trọng trường của một hoặc nhiều hành tinh như thế có thể là nguyên nhân gây nên hiện tượng này", ông phát biểu.

Ted von Hippel tại Đại học Texas, thành phố Austin (Mỹ) lập luận rằng đĩa bụi có thể chỉ là những gì còn sót lại của ngôi sao lùn trắng trong giai đoạn cuối của cuộc đời. Tuy nhiên, ông không giải thích được tại sao đĩa bụi lại không có hydrogen, nguyên tố chiếm tỷ lệ lớn nhất (khoảng 70%) trong thành phần vật chất của những ngôi sao.

"Nếu hiện tượng hành tinh bị hủy diệt bởi sao lùn trắng là đúng thì chúng ta sẽ hiểu rõ hơn về số phận của những hệ hành tinh như hệ Mặt Trời", Ted nói. "Hiện chưa có nhiều công trình nghiên cứu về tương lai của những hệ hành tinh khi một ngôi sao trở thành sao khổng lồ đỏ và sau đó là sao lùn trắng. Phát hiện này giúp chúng ta hiểu thêm về những giai đoạn cuối cùng của một hệ hành tinh".

Việt Linh (theo Newscientist)​

 

[Pisces]

Động vật lưỡng cư có thể đánh hơi dưới nước

Động vật lưỡng cư có thể đánh hơi dưới nước

Chuột mũi hình sao.
Ảnh: discoverlife.org.
​

Người ta luôn tin rằng động vật lưỡng cư có vú không thể ngửi được khi chúng lặn xuống nước. Nhưng một nhà khoa học Mỹ đã phát hiện ra rằng chuột mũi sao ở Bắc Mỹ có khả năng đánh hơi tìm mồi dưới nước bằng những bóng khí nhả ra từ miệng.

"Đối với tôi, phát hiện này là cực kỳ bất ngờ, bởi từ trước tới nay ai cũng nghĩ rằng động vật có vú không thể ngửi dưới nước. Khi động vật có vú chuyển sang sống ở môi trường nước, thính giác của chúng thường thoái hóa. Những động vật lưỡng cư - như cá heo và cá voi - đã mất đi khả năng ngửi", Kenneth Catania, giáo sư sinh học tại Đại học Vanderbilt University, thành phố Nashville, bang Tennessee, Mỹ, phát biểu.

Catania bắt đầu theo dõi loài chuột chũi mũi hình sao (tên khoa học là Condylura cristata) sau khi ông nhìn thấy một con thổi rất nhiều bóng không khí trong lúc bơi. Ông và cộng sự chọn 5 con chuột mũi sao, cho chúng vào lồng kính đựng nước. Sau đó, họ đặt một số sâu đất, cá nhỏ, mấy mẩu sáp ong và silicon dưới đáy lồng. Các nhà khoa học đo lượng không khí mà chuột hít vào và thở ra nhờ một camera tốc độ cao gắn ở bên dưới lồng kính.

Điều đáng chú ý đầu tiên là các con chuột nhả bóng khí ra ngoài lỗ mũi và nuốt chúng ngay sau đó. "Chuột không nuốt được hết bóng khí mà chúng nhả ra, nhưng phần lớn không khí đã quay trở lại lỗ mũi của chúng", Catania nói.

Những bóng khí của chuột mũi sao được nhả ra và hít vào với tốc độ khá nhanh - khoảng 10 lần trong một giây. Điều này nghĩa là tốc độ hít thở của chuột mũi sao chẳng kém gì chuột đồng hay một số động vật có vú khác.
"Cách đánh hơi của chuột đồng khác hẳn chúng ta. Chúng nhả các bóng khí ra rồi hít vào giống như chuột mũi sao, nhưng ở trên cạn, chứ không phải dưới nước", Catania cho biết.

Theo Catania, khi chuột mũi sao tiến tới gần một mục tiêu, chúng liền há miệng thổi bóng khí về phía nó rồi dùng hai lỗ mũi hít lại ngay lập tức.
"Do những tế bào thần kinh khứu giác của chuột mũi sao được bao phủ bởi màng nhầy nên chúng có thể ngửi được mùi của những chất hòa tan. Khi những bóng khí chạm vào mục tiêu, rất có thể những phân tử có mùi từ đó đã theo không khí vào mũi khi chúng hít các bóng khí", Catania giải thích.

Mũi của chuột mũi hình sao có 22 xúc tu cực kỳ nhạy cảm.
Ảnh: earthtimes.org.

​

Nhưng việc chuột mũi sao phát hiện ra những phân tử mùi dưới nước không có nghĩa là chúng đã phát hiện ra những phân tử đó. Loài động vật lưỡng cư này có một vũ khí lợi hại: chiếc mũi hình sao được cấu thành bởi 22 xúc tu cực kỳ nhạy cảm và linh hoạt. Mỗi khi chúng đánh hơi một vật, chúng cũng chạm vào bề mặt vật đó bằng các xúc tu.

Để làm rõ vấn đề, Catania phủ lên trên các "mồi" một tấm lưới sắt để ngăn không cho chuột mũi sao chạm mũi vào các mục tiêu. Những mắt lưới quá nhỏ đối với các xúc tu nhưng đủ lớn để các bóng khí lọt qua.

Kết quả cho thấy lũ chuột có thể lần theo dấu vết của các con mồi bằng cách nhả bóng khí rồi hít lại. Ở lần thử đầu tiên, chúng tìm thấy vị trí mục tiêu với độ chính xác từ 75% tới 100%. Sau đó, các chuyên gia thay một tấm lưới có mắt nhỏ hơn, nghĩa là sẽ có ít bóng khí đi qua lưới hơn. Quả nhiên tỷ lệ thành công của những con vật giảm xuống - chỉ còn chưa tới 50%.

Để tìm hiểu xem liệu khả năng đánh hơi dưới nước có tồn tại ở các loài lưỡng cư khác hay không, Catania bắt một số con chuột chù nước rồi tiến hành thử nghiệm tương tự. Ông nhận thấy chúng cũng có hành vi đánh hơi và lần theo dấu vết của con mồi dưới nước.

"Bây giờ thì chúng ta cần tìm hiểu xem còn những động vật lưỡng cư nào có khả năng ấy. Liệu những loài lưỡng cư to lớn như hải cẩu và rái cá có đánh hơi được ở dưới nước không, hay chỉ có những loài nhỏ mới làm được việc ấy?", Catania phát biểu.

Việt Linh (theo Newscientist)​

 

[Pisces]

Sao chổi - bí ẩn của vũ trụ

Sao chổi - bí ẩn của vũ trụ
(VnExpress)

Ảnh: Chimetv.​

Sao chổi thường được gắn với một điềm xấu nào đó. Vào năm 1997, sự xuất hiện của sao chổi Hale-Bopp đã gây nên một vụ tự tử tập thể của một nhóm người cuồng tín, họ cho rằng đã đến ngày tận thế.

​

Chất xyanogen - ở phần đuôi của sao chổi Halley sau vụ va chạm giữa trái đất và đuôi của sao chổi này, cũng bị đồn thổi là có thể gây ngộ độc cho con người.

​

Sao chổi là gì?​

Sao chổi là một thiên thể bay ngoài không gian, nó gần như một tiểu hành tinh, nhưng không được cấu tạo từ đất đá mà chủ yếu là từ băng. Sở dĩ chúng có tên là sao chổi vì thường có hình thù kỳ dị, đầu nhọn, đuôi to giống một chiếc chổi quét nhà. Các nhà khoa học đã mô tả nó giống như “một quả bóng tuyết bẩn” vì nó chứa carbonic, metan, nước đóng băng lẫn với bụi và các khoáng chất.

​

Một học thuyết nữa đặt ra đã bác bỏ thuyết gọi sao chổi là “sao” vì người ta cho rằng nó chỉ là một khối khí lạnh trong đó chứa đầy các mảnh vụn và bụi vũ trụ. Nó là “mẹ” của những vì sao băng rực sáng trên bầu trời, vì khi bị vỡ ra, nó sẽ tạo thành từng đám sao băng và bụi vũ trụ rơi vào khoảng không. Tùy thời điểm và vị trí bị vỡ của sao chổi, người ta có thể quan sát được những đám sao băng từ trái đất.

​

Các nhà nghiên cứu thiên văn chia sao chổi thành 3 loại, ngắn hạn, dài hạn và sao chổi thoáng qua. Sao chổi ngắn hạn có chu kỳ quỹ đạo ít hơn 200 năm, sao chổi dài hạn có chu kỳ lớn hơn. Còn sao chổi thoáng qua có quỹ đạo parabol hoặc hypecbol, chúng bay qua mặt trời một lần và sẽ ra đi mãi mãi sau đó.

​

Mỗi năm có hàng trăm sao chổi được tạo ra ngoài vũ trụ nhưng chỉ có những sao chổi lớn và có chu kỳ đặc biệt được chú ý, như sao chổi Halley nổi tiếng chẳng hạn. Nó được phát hiện vào thế kỷ 18 và là sao chổi đầu tiên được phát hiện quay trở lại trái đất. Các nhà khoa học dự đoán nó sẽ quay trở lại trái đất trong thế kỷ 21, khoảng vào năm 2061.


​

Sao chổi bắt nguồn từ đâu?​

Nghiên cứu của Cơ quan hàng không châu Âu cho rằng, sao chổi bắt nguồn từ đám mây Oort bên ngoài hệ mặt trời và là ranh giới giữa hệ mặt trời với các hệ hành tinh khác. Sao chổi chứa đựng các vật chất của thời kỳ khai sinh hệ mặt trời, do vậy chúng trở thành đối tượng nghiên cứu của các nhà khoa học để trả lời câu hỏi về quá trình tiến hóa của hệ mặt trời cũng như các hệ hành tinh khác trong vũ trụ.

​

Đa phần các sao chổi có quỹ đạo elip rất dẹt, phân bố ngẫu nhiên ngoài không gian. Đuôi của sao chổi có được là do khi đi qua mặt trời (quỹ đạo hình elip của sao chổi có tâm là mặt trời), băng của sao chổi tan chảy tạo thành chiếc đuôi, nhưng cũng vì những chuyến ghé thăm rất gần mặt trời đó mà đuôi của sao chổi ngày càng ngắn đi do băng bị thất thoát.

​

Mỹ đã phóng tàu vũ trụ Deep Impact vào sao chổi Temple 1 để nghiên cứu nhân của nó. Các nhà khoa học ở Cơ quan hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) hy vọng sẽ có được những thông tin về hệ mặt trời của chúng ta với cấu tạo hóa học đầu tiên của sự sống.

​

Không một hành tinh nào trong hệ mặt trời so sánh được với sao chổi về mặt thể tích. Nó gồm 3 phần: lõi chổi, sợi chổi và đuôi chổi. Lõi chổi cấu tạo bằng những hạt thể rắn đậm đặc, ánh sáng tỏa xung quanh là các sợi chổi. Lõi kết hợp với sợi tạo thành đầu chổi, còn đuôi không phải có ngay từ lúc hình thành sao chổi mà có được khi nó đi ngang qua mặt trời. Những cơn gió mặt trời đã thổi bạt các phân tử của sao chổi và tạo thành chiếc đuôi rực sáng phía sau. Có chiếc đuôi của sao chổi kéo dài hàng triệu km.

​

Ngay từ thế kỷ 18, Isaac Newton đã cho rằng sao chổi là vật thể đang giúp ích cho sự tồn tại của trái đất, nó cung cấp độ ẩm cho trái đất - điều kiện để duy trì sự sống của muôn loài. Đến nay, các nhà khoa học vẫn đang tìm hiểu về hiện tượng vũ trụ hấp dẫn và đầy bí ẩn còn chưa được khám phá.


Khoa học hiện đại và sao chổi​

Hàng loạt các chuyến thám hiểm để tìm hiểu về thiên thể này đã được thực hiện. Các cơ quan nghiên cứu vũ trụ của Nga, Mỹ hay châu Âu đã vào cuộc, nhưng sao chổi vẫn là một bí mật với con người. Năm 2001, tàu Deep Space 1 của Mỹ đã bay qua hạt nhân của sao chổi Borrelly để tìm hiểu về cấu trúc của nó, hay tàu Stardust đã được phóng vào sao chổi Wild 2 để thu thập các hạt bụi để phục vụ nghiên cứu. Dự kiến năm 2014, tàu Rosseta sẽ đưa hẳn một trạm nghiên cứu lên bề mặt sao chổi Churyumov-Gerasimenko.

​

Không phải lúc nào sao chổi cũng mang vẻ đẹp lung linh trên bầu trời mà còn tiềm ẩn những nguy cơ đối một khi nó bay gần quỹ đạo trái đất. Ở bất kỳ một hành tinh nào, sao chổi luôn bị lực hấp dẫn hút vào và những vụ va chạm giữa trái đất với các thiên thể ngoài vũ trụ là không thể tránh khỏi. Nó sẽ tạo nên các rung động mạnh trên bề mặt trái đất, thậm chí là tạo thành các trận động đất, lở tuyết hay các đợt sóng thần cao hàng trăm mét....

​

Theo các nhà khoa học, hằng ngày, trái đất phải hứng chịu hàng chục các mảnh thiên thạch nhỏ hay bụi từ vũ trụ, nhưng chỉ có những mảnh thiên thạch lớn như sao chổi mới nguy hiểm đối với trái đất của chúng ta. Tuy nhiên, các nhà khoa học luôn tính toán để trái đất tránh xa những vụ va chạm như vậy. Một tên lửa đẩy có mang đầu đạn hạt nhân sẽ phá vỡ hoặc làm chệch quỹ đạo bay của sao chổi.

​

Ông K.Harpher, thuộc NASA cho biết, mặc dù được cấu tạo từ carbonic, metan, nước đóng băng, các hợp chất hữu cơ cao phân tử và các khoáng chất nhưng nguồn gốc của sao chổi lại nằm trong hạt nhân của nó. Hạt nhân sao chổi gồm những khoáng chất nặng hay chất hữu cơ cao phân tử, bao phủ là một bề mặt tối đen, có khả năng hấp thụ nhiệt rất mạnh, nhờ thế nó bốc hơi các khí và tạo thành đám bụi xung quanh, có khi lên đến cả trăm nghìn km, tạo thành một vệt kéo dài. Nhờ ánh sáng mặt trời mà khi ta nhìn từ trái đất sẽ thấy nó là một vết sáng giống hình cái chổi. Một điều gây ngạc nhiên nữa cho giới khoa học là thiên thể này còn phát ra tia X, đó là do sự tương tác giữa gió mặt trời và sao chổi.

​

Mặc dù con người không ngừng tìm hiểu về sao chổi nhưng nó vẫn mang đầy bí ẩn và vẫn là một kỳ quan của tự nhiên, thu hút các nhà khoa học tìm hiểu, khám phá. Và mỗi một sao chổi hình thành hay mất đi do va chạm với các thiên thể khác luôn đem đến cho các nhà khoa học những băn khoăn và cả câu hỏi phải đi tìm lời giải đáp.


​

(Theo Sức Khỏe & Đời Sống)​

 

[Pisces]

Mắt nhân tạo đã có từ gần 5 thiên niên kỷ

Mắt nhân tạo đã có từ gần 5 thiên niên kỷ
(VnExpress)

Ảnh:Discovery News.

​

Các nhà khảo cổ tại thành phố Burnt (đông nam Iran) vừa phát hiện được một con mắt nhân tạo có tuổi khoảng 4.800 năm. Nó thuốc về một phụ nữ còn rất trẻ thời đó.

"Chỉ nhìn thoáng qua lần đầu tiên, dường như con mắt nhân tạo này được chế tạo từ hắc ín tự nhiên trộn với mỡ động vật", nhà khảo cổ học Mansur Sayyed-Sajadi, đang chỉ đạo cuộc khai quật, cho biết. Sẽ có nhiều cuộc kiểm tra nữa được tiến hành để đưa ra kết luận thành phần chính xác cấu thành nên con mắt giả này.

Sayyed-Sajadi cho biết thêm, người xưa đã sử dụng một sợi dây bằng vàng tốt mỏng hơn nửa milimét để vẽ "các mao mạch mắt tinh xảo nhất chưa từng có" lên mắt giả. Các đường thẳng song song cũng được kẹp quanh con ngươi để tạo hình dạng kim cương. Hai cái lỗ ở các cạnh giúp giữ cho nó nằm đúng vị trí nơi hốc mắt của người phụ nữ.

Sayyed-Sajadi cho biết, vẫn còn lại các mô mí mắt rõ ràng trên cầu mắt, như là dấu vết cho thấy có một nhọt ung đã phát triển trong mí mắt của cô gái trẻ do tiếp xúc thường xuyên với vật thể.

Cầu mắt được phát hiện cùng với các di cốt của người mang nó trong một nghĩa địa. Các nhà nghiên cứu tin rằng người phụ nữ đã chết khi còn rất trẻ - từ 25 đến 30 tuổi. Các bình đất sét, xâu chuỗi trang sức, áo thụng ngắn bằng da thuộc và một cái gương đồng cũng được tìm thấy trong phần mộ của người này.

(Theo Thanh Niên, Discovery News)​